Ọ̀rọ̀ tuntun, ọ̀rọ̀ pàtàkì àti ìtumọ̀ wọn nínú àyọkà for Primary 1

Class: Primary One
Term: Third Term
Week: 8
Age: 6 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Curriculum Theme: Gbígbọ́ àti Sísọ
Focal competence: Títẹ́tí gbọ́ àyọkà
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìbáṣepọ̀; Àròjinlẹ̀; Ìbọ̀wọ̀

Skills:

• Títẹ́tí gbọ́ àyọkà kékeré

Previous Lesson: Ìtumọ̀ àyọkà àti títẹ́tí gbọ́ àyọkà kékeré
Topic: Àyọkà: Ọ̀Rọ̀ Tuntun Ati Ìtumọ̀
Subject Matter: Ọ̀rọ̀ tuntun, ọ̀rọ̀ pàtàkì àti ìtumọ̀ wọn nínú àyọkà

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain

• ṣe ìdámọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tuntun nínú àyọkà;
• sọ àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì nínú àyọkà;
• ṣàlàyé ìtumọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tuntun gẹ́gẹ́ bí a ti kọ́;
• wá ìtumọ̀ fún àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì inú àyọkà.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Kíkà Yoruba fún Ilé-ẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ́rẹ̀ 1
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àyọkà nínú ìwé tí a fọwọ́ sí
• Káàdì ọ̀rọ̀

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa ń ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti lóye ohun tí wọ́n bá kà tàbí gbọ́ dáadáa. Ó tún máa ń mú kí wọ́n lè sọ èdè Yorùbá dáadáa, kí wọ́n sì mọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rọ̀ tuntun.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ bí wọ́n ṣe ń tẹ́tí gbọ́ ìtàn kékeré àti àwọn ọ̀rọ̀ Yorùbá díẹ̀.

Lesson Content/Board Summary

Àyọkà: Ọ̀Rọ̀ Tuntun Ati Ìtumọ̀

Àyọkà Kékeré kan

Adé lọ sí oko pẹ̀lú bàbá rẹ̀. Ní oko, wọ́n rí àwọn ẹranko bíi ewúrẹ́ àti àgùtàn. Bàbá Adé kọ́ Adé bí wọ́n ṣe ń rí àwọn ewéko tí ó wúlò. Lẹ́yìn náà, wọ́n padà sí ilé pẹ̀lú àwọn èso tí wọ́n kó.

Ọ̀rọ̀ Tuntun àti Ìtumọ̀ Wọn

Nínú àyọkà tí a kà lókè yìí, àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí jẹ́ ọ̀rọ̀ tuntun tàbí ọ̀rọ̀ pàtàkì:

1. Oko – Ilẹ̀ tí a ti ń gbìn nǹkan tàbí tí a ti ń sin ẹran.
2. Ewúrẹ́ – Ẹranko tí ó máa ń jẹ koríko, tí ó sì máa ń fún ni ní wàrà àti ẹran.
3. Àgùtàn – Ẹranko tí ó máa ń jẹ koríko, tí ó sì máa ń fún ni ní irun àti ẹran.
4. Ewéko – Àwọn igi kékeré tàbí koríko tí ó hù lórí ilẹ̀.
5. Wúlò – Ohun tí ó ní àǹfààní tàbí ìwúlò fún ènìyàn.
6. Kó – Gbé nǹkan tàbí ṣàjọpọ̀ rẹ̀ láti ibìkan sí ibòmíràn.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò, Ìṣàfihàn, Ìdánilẹ́kọ̀ọ́, Ìbéèrè àti Ìdáhùn.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì bi wọ́n ní àwọn ìbéèrè nípa bí wọ́n ṣe ń tẹ́tí gbọ́ ìtàn àti bí wọ́n ṣe ń lóye àwọn ọ̀rọ̀ nínú rẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, yóò sì sọ ohun tí wọ́n mọ̀ nípa gbígbọ́ ìtàn.

Learning Point: Ìtẹ́tí gbọ́ àyọkà

Step 2: Ìgbékalẹ̀ Àyọkà

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Kíkà àti Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ka àyọkà náà léraléra fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Yóò tún fi àwọn káàdì ọ̀rọ̀ hàn wọ́n fún àwọn ọ̀rọ̀ tuntun nínú àyọkà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí gbọ́ àyọkà náà dáadáa, yóò sì wo àwọn káàdì ọ̀rọ̀ tí olùkọ́ fi hàn.

Learning Point: Ìdámọ̀ ọ̀rọ̀ tuntun

Step 3: Ìtumọ̀ Àwọn Ọ̀rọ̀ Tuntun

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé àti Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtumọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tuntun kọ̀ọ̀kan nínú àyọkà, yóò sì lo àwọn àwòrán tàbí àpẹẹrẹ láti mú kí ó yé wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí gbọ́ ìṣàlàyé olùkọ́, yóò sì gbìyànjú láti sọ ìtumọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ náà.

Learning Point: Ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ tuntun

Step 4: Ìdámọ̀ Àwọn Ọ̀rọ̀ Pàtàkì

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti tún àyọkà náà kà ní ìgbà kejì, kí wọ́n sì tọ́ka sí àwọn ọ̀rọ̀ tí wọ́n rò pé ó ṣe pàtàkì nínú rẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tún àyọkà náà kà, yóò sì tọ́ka sí àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì tí wọ́n bá rí.

Learning Point: Ìdámọ̀ ọ̀rọ̀ pàtàkì

Step 5: Wíwá Ìtumọ̀ fún Àwọn Ọ̀rọ̀ Pàtàkì

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìdánilẹ́kọ̀ọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti wá ìtumọ̀ fún àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì tí wọ́n ti dá mọ̀, yóò sì ṣàlàyé wọn síwájú sí i.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti wá ìtumọ̀ fún àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì, yóò sì bi olùkọ́ ní ìbéèrè nípa ohun tí kò yé wọn.

Learning Point: Ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ pàtàkì

Step 6: Ìmúṣe Ẹ̀kọ́

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn ìbéèrè kékeré nípa àyọkà náà, tí ó ní àwọn ọ̀rọ̀ tuntun àti pàtàkì nínú, kí wọ́n lè fi ìlóye wọn hàn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè náà nípa lílo àwọn ọ̀rọ̀ tuntun àti ìtumọ̀ wọn.

Learning Point: Ìmúṣe ìtumọ̀

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Ṣe ìdámọ̀ ọ̀kan nínú àwọn ọ̀rọ̀ tuntun tí a kọ́ lónìí.
2. Sọ ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ náà.
3. Ṣe ìdámọ̀ ọ̀kan nínú àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì nínú àyọkà.
4. Sọ ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ pàtàkì náà.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìdámọ̀ àti ìtumọ̀

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí pátákó sí inú ìwé wọn, nípa àyọkà àti ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ tuntun.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà dáadáa sí inú ìwé wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀

Step 9: Conclusion

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún fi ìdí ẹ̀kọ́ náà múlẹ̀, yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa tẹ́tí gbọ́ àyọkà dáadáa, kí wọ́n sì máa wá ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ tuntun.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìparí ẹ̀kọ́ náà, yóò sì dúpẹ́ lọ́wọ́ olùkọ́.

Learning Point: Ìlóye àyọkà

Continuous Assessment/Further Study

Type: Iṣẹ́ Ilé

Instruction: Nínú àyọkà tí a kà lónìí, ẹ tún àwọn ọ̀rọ̀ tuntun àti ìtumọ̀ wọn kọ sínú ìwé yín.

1. Oko
2. Ewúrẹ́
3. Àgùtàn
4. Ewéko
5. Wúlò

Lesson Keywords

• Àyọkà – Ìwé kékeré tàbí apá kan nínú ìwé tí a kà.
• Ọ̀rọ̀ tuntun – Ọ̀rọ̀ tí a kò tíì mọ̀ tẹ́lẹ̀.
• Ọ̀rọ̀ pàtàkì – Ọ̀rọ̀ tí ó ṣe kókó nínú ohun tí a kà.
• Ìtumọ̀ – Ohun tí ọ̀rọ̀ kan túmọ̀ sí.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n lọ́ra: Olùkọ́ yóò tún àyọkà ka fún wọn léraléra, yóò sì tọ́ka sí àwọn ọ̀rọ̀ náà pẹ̀lú àwòrán. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yára: Wọ́n lè wá àwọn ọ̀rọ̀ tuntun mìíràn nínú àyọkà náà, kí wọ́n sì gbìyànjú láti wá ìtumọ̀ wọn.

Suggested Lesson Videos

Yoruba language for Primary 1 new words in passage

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ múra àyọkà kékeré kan sílẹ̀ tí ó yẹ fún ìpele Primary 1, tí ó sì ní àwọn ọ̀rọ̀ tuntun tàbí pàtàkì nínú. Ẹ rí i dájú pé àwọn káàdì ọ̀rọ̀ wà nílẹ̀ láti fi hàn àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú gbígbọ́ àyọkà náà léraléra. Lẹ́yìn náà, tọ́ka sí àwọn ọ̀rọ̀ tuntun, kí o sì ṣàlàyé ìtumọ̀ wọn. Ẹ jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ àwọn ọ̀rọ̀ náà, kí wọ́n sì tún ìtumọ̀ rẹ̀ sọ. Rí i dájú pé gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ ló ń kópa. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gbọ́dọ̀ kọ àkọsílẹ̀ lẹ́yìn tí a bá ti kọ́ ẹ̀kọ́ náà tán, tí wọ́n sì ti lóye rẹ̀. Ṣàyẹ̀wò ìlóye wọn nípa bíbéèrè àwọn ìbéèrè tó rọrùn. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ṣì ń gbìyànjú, ẹ tún àwọn ọ̀rọ̀ náà kọ́ wọn léraléra. Fún àwọn tí wọ́n yára, ẹ fún wọn ní àyọkà mìíràn láti ṣiṣẹ́ lé lórí.