Ìtumọ̀ àyọkà àti títẹ́tí gbọ́ àyọkà kékeré for Primary 1

Class: Primary One
Term: Third Term
Week: 7
Age: 6 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Curriculum Theme: Gbígbọ́ àti Sísọ
Focal competence: Títẹ́tí gbọ́ àyọkà
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìbáṣepọ̀; Àròjinlẹ̀; Ìbọ̀wọ̀
Skills:

• Títẹ́tí gbọ́ àyọkà kékeré

Previous Lesson: Kíkọ́ ìbéèrè kéékèèké àti dídáhùn rẹ̀ lọ́nà tó yẹ
Topic: Àyọkà
Subject Matter: Ìtumọ̀ àyọkà àti títẹ́tí gbọ́ àyọkà kékeré

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣàlàyé ohun tí àyọkà jẹ́ ní ipele wọn.
• Sọ ohun pàtàkì kan nínú àyọkà.

Affective Domain

• Fi àkíyèsí tẹ́tí sí àyọkà kékeré.

Psychomotor Domain

• Tẹ́tí gbọ́ àyọkà.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ẹ̀kọ́ Èdè Yorùbá Titun fún Ilé-ẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ́rẹ̀ Kìíní (New Yoruba Language Textbook for Primary 1)
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àyọkà kékeré nínú ìwé tí a fọwọ́ sí (Short passage from an approved textbook)
• Àwòrán tí ó bá àyọkà mu (Pictures related to the passage)
• Àtẹ ìkọ̀wé (Whiteboard/Blackboard)

Rationale for the Lesson

Ẹkọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí wọ́n ṣe lè tẹ́tí sílẹ̀ dáradára sí ohun tí a bá kà fún wọn. Ó tún máa jẹ́ kí wọ́n ní agbára láti mọ ohun pàtàkì nínú ìtàn tàbí àyọkà kan, èyí tí yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ nínú ẹ̀kọ́ wọn àti ìgbésí ayé wọn.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ bí wọ́n ṣe ń gbọ́ àwọn ìtàn kékeré àti orin ní èdè Yorùbá.

Lesson Content/Board Summary

Àyọkà

Ìtumọ̀ Àyọkà

Àyọkà ni ọ̀rọ̀ tàbí ìtàn kékeré tí a kọ sílẹ̀ tí a sì lè kà tàbí gbọ́. Ó lè jẹ́ nípa ènìyàn, ẹranko, ohun èlò tàbí ibi kan.

Títẹ́tí Gbọ́ Àyọkà Kékeré

Láti tẹ́tí gbọ́ àyọkà kékeré dáradára, ó yẹ kí a:

1. Fi àkíyèsí gbọ́ ohun tí olùkọ́ ń kà.
2. Má ṣe gbọ̀nà tàbí fọhùn nígbà tí a bá ń kà.
3. Gbìyànjú láti mọ ohun tí àyọkà náà ń sọ.
4. Mọ ohun pàtàkì kan tàbí méjì nínú àyọkà náà.

Àpẹẹrẹ Àyọkà Kékeré

Àyọkà:

Orúkọ mi ni Àlàbí. Mo lọ sí ilé-ìwé. Mo fẹ́ràn láti kọ́ ẹ̀kọ́. Olùkọ́ mi dára púpọ̀. Ó máa ń kọ́ wa ní ohun púpọ̀. Mo nífẹ̀ẹ́ ilé-ìwé mi.

Ohun pàtàkì nínú àyọkà yìí ni:

1. Orúkọ ọmọ náà ni Àlàbí.
2. Àlàbí lọ sí ilé-ìwé.
3. Àlàbí fẹ́ràn láti kọ́ ẹ̀kọ́.
4. Olùkọ́ rẹ̀ dára púpọ̀.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Demonstration, Guided Practice, Question and Answer, Explanation, Observation.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìgbéwọlé/Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì béèrè bí wọ́n bá ti gbọ́ ìtàn tàbí orin Yorùbá rí. Yóò tún rántí ẹ̀kọ́ tí wọ́n kọ́ tẹ́lẹ̀ díẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n á sì rántí ẹ̀kọ́ àtijọ́.

Learning Point: Ìrántí ẹ̀kọ́ àtijọ́

Step 2: Ìtumọ̀ Àyọkà

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí àyọkà jẹ́ ní èdè tí ó rọrùn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Yóò lo àwòrán tàbí àpẹẹrẹ láti jẹ́ kí wọ́n lóye rẹ̀ dáradára.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀ dáradára, wọ́n á sì gbìyànjú láti lóye ìtumọ̀ àyọkà.

Learning Point: Ìtumọ̀ àyọkà

Step 3: Ìwúlò Títẹ́tí Gbọ́

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìgbani-níyànjú

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò sọ ìwúlò títẹ́tí gbọ́ àyọkà pẹ̀lú àkíyèsí. Yóò sọ pé ó máa ń jẹ́ kí ènìyàn lóye ohun tí a bá ń sọ.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n á sì mọ ìwúlò títẹ́tí gbọ́.

Learning Point: Ìwúlò títẹ́tí gbọ́

Step 4: Kíkà Àyọkà Kékeré

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Kíkà/Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ka àyọkà kékeré kan díẹ̀díẹ̀, yóò sì tún kà á lẹ́ẹ̀kejì pẹ̀lú ohùn tó yé. Yóò lo àyọkà tí ó wà nínú ìwé tàbí èyí tí ó ti múra sílẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fi gbogbo àkíyèsí tẹ́tí sílẹ̀ bí olùkọ́ ṣe ń ka àyọkà náà.

Learning Point: Títẹ́tí gbọ́ àyọkà

Step 5: Ìbéèrè àti Ìdáhùn

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò béèrè àwọn ìbéèrè díẹ̀ lórí àyọkà tí òun kà. Bí àpẹẹrẹ: “Kí ni orúkọ ọmọ náà?” “Níbo ni ó ti ń lọ?” “Kí ni ó fẹ́ràn láti ṣe?”

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti dáhùn àwọn ìbéèrè náà láti inú ohun tí wọ́n gbọ́ nínú àyọkà.

Learning Point: Ìdáhùn ìbéèrè àyọkà

Step 6: Ìṣeṣe

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìṣeṣe/Ìṣàkóso

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún ka àyọkà mìíràn kékeré, yóò sì ní kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ ohun pàtàkì kan tí wọ́n gbọ́ nínú rẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n á sì sọ ohun pàtàkì kan tí wọ́n gbọ́ nínú àyọkà náà.

Learning Point: Ìdámọ̀ ohun pàtàkì

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni àyọkà?
2. Kí ni ó yẹ kí o ṣe nígbà tí olùkọ́ bá ń ka àyọkà?
3. Sọ ohun pàtàkì kan nínú àyọkà tí a kà lónìí.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ àyọkà àti títẹ́tí

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sí bí wọ́n ṣe lè kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí àtẹ ìkọ̀wé sí inú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà sí inú ìwé wọn pẹ̀lú àkíyèsí.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ àyọkà

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún rántí ohun pàtàkì nínú ẹ̀kọ́ náà, yóò sì gbani níyànjú láti máa tẹ́tí sílẹ̀ dáradára nígbà gbogbo.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n á sì gbani níyànjú.

Learning Point: Ìmúrasílẹ̀ fún títẹ́tí

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Tẹ́tí sí àyọkà kékeré kan tí àwọn òbí rẹ yóò kà fún ọ ní ilé, lẹ́yìn náà, sọ ohun pàtàkì kan tí o gbọ́ nínú rẹ̀ fún wọn.

1. Béèrè lọ́wọ́ àwọn òbí rẹ láti ka àyọkà kan fún ọ.
2. Fi àkíyèsí tẹ́tí sí àyọkà náà.
3. Sọ ohun pàtàkì kan tí o gbọ́ fún wọn.
4. Mú ìdáhùn rẹ wá sílé-ìwé ní ọjọ́ kejì.

Lesson Keywords

• Àyọkà – Ọ̀rọ̀ tàbí ìtàn kékeré tí a kọ sílẹ̀.
• Títẹ́tí gbọ́ – Ìṣe gbígbọ́ ohun kan pẹ̀lú etí.
• Àkíyèsí – Fífiyè sí ohun kan dáradára.
• Ohun pàtàkì – Ohun tí ó ṣe kókó nínú ìtàn kan.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì lóye dáradára, olùkọ́ yóò tún ka àyọkà náà lẹ́ẹ̀mẹta tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, yóò sì tún ṣàlàyé rẹ̀ ní èdè tí ó rọrùn jù. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó ti lóye dáradára, olùkọ́ lè fún wọn ní àyọkà mìíràn tí ó ga díẹ̀, kí wọ́n sì sọ àwọn ohun pàtàkì méjì tàbí mẹ́ta nínú rẹ̀.

Suggested Lesson Videos

Search YouTube for: Yoruba Passage Reading Primary 1

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́, kí o ríi dájú pé o ti múra àyọkà kékeré kan sílẹ̀ dáradára ṣáájú kí o tó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́. Àyọkà náà gbọdọ̀ rọrùn, ó sì gbọdọ̀ bá ipele àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mu. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìgbéwọlé láti rántí ẹ̀kọ́ àtijọ́ àti láti múra ọkàn wọn sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ tuntun. Ṣàlàyé ìtumọ̀ àyọkà ní èdè tí ó yé wọn, lẹ́yìn náà, ka àyọkà náà pẹ̀lú ohùn tó yé àti ìfọ̀rọ̀kà tí ó dára. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láàyè láti dáhùn àwọn ìbéèrè lórí àyọkà náà láti fi hàn pé wọ́n ti gbọ́ dáradára. Máa ṣàyẹ̀wò ìlóye wọn ní gbogbo ìgbà. Ríi dájú pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ àkọsílẹ̀ tí ó wà lórí àtẹ ìkọ̀wé sí inú ìwé wọn ní ìgbésẹ̀ kẹjọ. Parí ẹ̀kọ́ náà pẹ̀lú ìgbani-níyànjú láti máa tẹ́tí sílẹ̀ dáradára nígbà gbogbo.