Lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ bí ó ti yẹ and títò sí orí ìlà for Primary 1

Class: Primary 1
Term: First Term
Week: 2
Age: 6 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Ìgbáradì fún Ilé-ẹ̀kọ́
Focal competence: Ṣíṣe ìṣe ilé-ẹ̀kọ́ ní ìlànà
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìbáṣepọ̀; Àròjinlẹ̀; Ìbọ̀wọ̀
Skills:

• Lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ bí ó ti yẹ
• Títò sí orí ìlà ní ọwọ̀ọ̀wọ́

Previous Lesson: Ìtumọ̀ àti àwọn àkókò/ibi pàtàkì ní ilé-ẹ̀kọ́ and ìlànà ìbẹ̀rẹ̀ ọjọ́ ilé-ẹ̀kọ́
Topic: Atọ́Nà Ilé-Ẹ̀Kọ́: Ilé-Ìgbọ̀Nsẹ̀ Ati Títò Sí Orí Ìlà
Subject Matter: Lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ bí ó ti yẹ, títò sí orí ìlà, ìwà rere pẹ̀lú ẹlẹgbẹ́

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• sọ bí a ṣe ń lo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ bí ó ti yẹ;
• tọ́ka sí àwọn òfin lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀.

Affective Domain

• fi ìwà rere hàn sí ẹlẹgbẹ́.

Psychomotor Domain

• tò sí orí ìlà ní ọwọ̀ọ̀wọ́;
• ṣàpèjúwe bí akẹ́kọ̀ọ́ ṣe yẹ kí ó tò sí orí ìlà.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún Ilé-ẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ́rẹ̀ 1
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwòrán ìlànà lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ àti títò sí orí ìlà
• Àyè ìṣe tó dáa nínú yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ tàbí níta

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní bí wọ́n ṣe lè gbójú tó ara wọn, kí wọ́n sì máa fìwà rere hàn sí àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn. Ó ran wọ́n lọ́wọ́ láti mọ àwọn ìlànà tó yẹ kí wọ́n tẹ̀lé ní ilé-ẹ̀kọ́, èyí tó máa jẹ́ kí àyíká ilé-ẹ̀kọ́ mọ́, kí ó sì wà ní ìlànà.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ díẹ̀ nípa bí wọ́n ṣe ń fọ ọwọ́ àti bí wọ́n ṣe ń tọ́jú ara wọn mọ́ nílé.

Lesson Content/Board Summary

Atọ́Nà Ilé-Ẹ̀Kọ́: Ilé-Ìgbọ̀Nsẹ̀ Ati Títò Sí Orí Ìlà

Lílo Ilé-Ìgbọ̀nsẹ̀ Bí Ó Ti Yẹ

Lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ bí ó ti yẹ ṣe pàtàkì fún ìlera wa àti fún mímọ́ àyíká ilé-ẹ̀kọ́. Àwọn ìlànà lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ ni:

1. Máa lo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ nígbà tí o bá fẹ́ lọ.
2. Ríi dájú pé o tọ́jú ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ náà mọ́ lẹ́yìn lílo rẹ.
3. Fọ ọwọ́ rẹ dáradára pẹ̀lú ọṣẹ àti omi lẹ́yìn tí o bá ti lo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀.
4. Má ṣe da omi sílẹ̀ láìnídìí nínú ilé-ìgbọ̀nsẹ̀.
5. Má ṣe wà á lórí ilé-ìgbọ̀nsẹ̀.

Títò Sí Orí Ìlà Ní Ọwọ̀ọ̀wọ́

Títò sí orí ìlà ní ọwọ̀ọ̀wọ́ jẹ́ ìwà rere tó máa ń jẹ́ kí gbogbo nǹkan lọ déédéé láìsí ìjà. Bí a ṣe ń tò sí orí ìlà ni:

1. Dúró lẹ́yìn ẹni tó wà níwájú rẹ.
2. Má ṣe tì ẹlẹgbẹ́ rẹ.
3. Má ṣe gbìyànjú láti kọjá ẹlẹgbẹ́ rẹ.
4. Dúró ní ìrọ̀rùn, má ṣe pariwo.
5. Tẹ̀lé àwọn ìlànà olùkọ́.

Ìwà Rere Pẹ̀lú Àwọn Ẹlẹgbẹ́

Kí a fi ìwà rere hàn sí àwọn ẹlẹgbẹ́ wa jẹ́ ohun tó dára. Ó máa ń jẹ́ kí àlàáfíà wà láàárín gbogbo wa. Àwọn ìwà rere tí a lè fi hàn ni:

1. Máa kí àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ.
2. Máa ran àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ lọ́wọ́.
3. Má ṣe bá àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ jà.
4. Máa gbọ́ ti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ.
5. Máa fi ẹ̀rín mú àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Demonstration, Guided Practice, Question and Answer, Explanation, Observation, Role-play

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Recall

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ̀rọ̀ nípa mímọ́ àti ìwà rere. Yóò béèrè pé, “Ṣé ẹ mọ̀ pé ó ṣe pàtàkì láti mọ́ nígbà gbogbo?” “Kí ló yẹ ká máa ṣe kí a lè mọ́?”

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n á sọ̀rọ̀ nípa mímọ́ ara wọn.

Learning Point: Ìmọ̀ nípa mímọ́

Step 2: Lílo Ilé-Ìgbọ̀nsẹ̀ Bí Ó Ti Yẹ

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Explanation/Demonstration

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àwòrán lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ bí ó ti yẹ hàn àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Yóò ṣàlàyé àwọn ìlànà kọ̀ọ̀kan ní Yorùbá, bíi “Nígbà tí o bá lo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀, ríi dájú pé o fọ́ o mọ́.” “Fọ ọwọ́ rẹ pẹ̀lú ọṣẹ àti omi.”

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwòrán náà, wọ́n á sì tẹtí sí àlàyé olùkọ́. Wọ́n lè béèrè ìbéèrè díẹ̀.

Learning Point: Ìlànà lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀

Step 3: Àwọn Òfin Lílo Ilé-Ìgbọ̀nsẹ̀

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Discussion/Reinforcement

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ka sí àwọn òfin pàtàkì fún lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀. Yóò tẹnu mọ́ ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì láti tẹ̀lé àwọn òfin wọ̀nyí fún ìlera àti mímọ́. Yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ pé kí ni ó lè ṣẹlẹ̀ tí wọn kò bá tẹ̀lé àwọn òfin náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ àwọn òfin tí wọ́n rántí, wọ́n á sì gbìyànjú láti dáhùn ìbéèrè olùkọ́.

Learning Point: Òfin ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ mímọ́

Step 4: Títò Sí Orí Ìlà Ní Ọwọ̀ọ̀wọ́

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Explanation/Visual Aid

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún fi àwòrán hàn nípa bí a ṣe ń tò sí orí ìlà ní ọwọ̀ọ̀wọ́. Yóò ṣàlàyé ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì láti tò sí orí ìlà, bíi láti yẹra fún ìjà àti láti jẹ́ kí nǹkan lọ déédéé.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwòrán náà, wọ́n á sì tẹtí sí àlàyé olùkọ́ nípa títò sí orí ìlà.

Learning Point: Ìlànà títò sí ìlà

Step 5: Àfihàn Títò Sí Orí Ìlà

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Guided Practice/Demonstration

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti ṣe àfihàn bí a ṣe ń tò sí orí ìlà. Yóò sọ fún wọn pé kí wọ́n dìde, kí wọ́n sì tò sí orí ìlà ní ọwọ̀ọ̀wọ́, ó sì máa tọ́ wọn sọ́nà láti ṣe é dáradára.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dìde, wọ́n á sì ṣe àfihàn títò sí orí ìlà bí olùkọ́ ṣe kọ́ wọn. Wọ́n á gbìyànjú láti má tì ara wọn.

Learning Point: Àfihàn títò sí ìlà

Step 6: Ìwà Rere Pẹ̀lú Àwọn Ẹlẹgbẹ́

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Discussion/Values Integration

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ̀rọ̀ nípa bí wọ́n ṣe lè fi ìwà rere hàn sí àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn. Yóò béèrè pé, “Kí ni ìwà rere tí ẹ lè fi hàn sí ọ̀rẹ́ yín?” Yóò tẹnu mọ́ ìbọ̀wọ̀ àti ìfẹ́ sí ara ẹni.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ àwọn ìwà rere tí wọ́n mọ̀, wọ́n á sì gbìyànjú láti fi wọ́n hàn sí ara wọn nínú yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́.

Learning Point: Ìwà rere sí ẹlẹgbẹ́

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Sọ bí a ṣe ń lo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ bí ó ti yẹ.
2. Ṣàlàyé bí o ṣe lè tò sí orí ìlà ní ọwọ̀ọ̀wọ́.
3. Sọ ìwà rere kan tí o lè fi hàn sí ẹlẹgbẹ́ rẹ.
4. Kí ló yẹ kí o ṣe lẹ́yìn tí o bá ti lo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ ìlànà ilé-ẹ̀kọ́

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn kókó pàtàkì tí wọ́n kọ́ nípa lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ àti títò sí orí ìlà sínú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà dáradára sínú ìwé wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 1 minute

Teaching Skill: Consolidation

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tẹnu mọ́ àwọn kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ náà nípa lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ bí ó ti yẹ, títò sí orí ìlà, àti fífi ìwà rere hàn sí ẹlẹgbẹ́. Yóò rọ̀ wọ́n láti máa fi àwọn ìlànà wọ̀nyí sílò nígbà gbogbo.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ àkótán ẹ̀kọ́ náà, wọ́n á sì gbà láti máa fi sílò.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́ ìlànà

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Dáhùn àwọn ìbéèrè wọ̀nyí nínú ìwé ìdánilẹ́kọ̀ọ́ rẹ:

1. Kí ni àwọn nǹkan méjì tí o kọ́ nípa lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ lónìí?
2. Sọ ìwà rere kan tí o lè fi hàn sí ọ̀rẹ́ rẹ ní ilé-ẹ̀kọ́.
3. Ṣe àwòrán bí àwọn ọmọdé ṣe ń tò sí orí ìlà ní ọwọ̀ọ̀wọ́.

Lesson Keywords

• Ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ – Ibi tí a ti ń yàgbẹ́ tàbí tọ̀fọ̀.
• Títò sí orí ìlà – Dídúró lẹ́yìn ara ẹni ní ọwọ̀ọ̀wọ́.
• Ìwà rere – Ìwà tí ó dára tí a fi ń hàn sí àwọn ènìyàn.
• Mímọ́ – Ìwà tí ó mú kí ohun kan mọ́, tí kò sì ní èérí.
• Atọ́Nà – Àwọn òfin tàbí ìlànà tí a gbọ́dọ̀ tẹ̀lé.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yára mọ̀, olùkọ́ lè fún wọn ní àwọn ìbéèrè tó nira díẹ̀ síi nípa ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì láti tẹ̀lé àwọn òfin wọ̀nyí. Fún àwọn tí wọ́n lọ́ra díẹ̀, olùkọ́ yóò tún ṣe àlàyé nípa lílo àwọn àwòrán tó tóbi, yóò sì tún fún wọn ní àǹfààní láti ṣe àfihàn púpọ̀ síi.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube: “Yoruba songs on hygiene for kids” or “Yoruba school rules for primary 1”

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ múra àwọn àwòrán tó fàyè gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti rí àwọn ìlànà lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ àti títò sí orí ìlà. Bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ pẹ̀lú ìfọ̀rọ̀wérọ̀ nípa mímọ́ àti ìwà rere láti múra ọkàn àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sílẹ̀. Lo àwọn àwòrán láti ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì, lẹ́yìn náà, jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe àfihàn àwọn ìlànà náà fúnra wọn. Ṣe àfihàn bí a ṣe ń tò sí orí ìlà ní yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ láti jẹ́ kí ó yé wọn dáradára. Ríi dájú pé gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ ló kópa nínú ìfọ̀rọ̀wérọ̀ àti àfihàn. Nígbà tí wọ́n bá ti kọ́ àwọn ìlànà náà, darí wọn láti kọ àkọsílẹ̀ sínú ìwé wọn. Máa ṣàyẹ̀wò ìgbọ́ràn wọn nígbà gbogbo nípa bíbá wọn sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìlànà tí wọ́n kọ́.