Kíkan ọ̀rọ̀ mẹ́rin pọ̀ láti ṣẹ̀dá gbólóhùn for Primary 1

Class: Primary 1
Term: Second Term
Week: 6
Age: 6 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Curriculum Theme: Èdè: Ìwé-kíkà àti Kíkọ
Focal competence: Ṣíṣẹ̀dá gbólóhùn
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìbáṣepọ̀; Àròjinlẹ̀; Ìbọ̀wọ̀
Skills:

• Ṣẹ̀dá gbólóhùn kéékèèké pẹ̀lú ọ̀rọ̀ mẹ́ta tàbí mẹ́rin

Previous Lesson: Ìtumọ̀ gbólóhùn kéékèèké àti kíkan ọ̀rọ̀ mẹ́ta pọ̀
Topic: Ìṣẹ̀Dá Gbólóhùn: Ọ̀Rọ̀ Mẹ́Rin
Subject Matter: Kíkan ọ̀rọ̀ mẹ́rin pọ̀ láti ṣẹ̀dá gbólóhùn

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• ṣẹ̀dá gbólóhùn pẹ̀lú ọ̀rọ̀ mẹ́rin;
• ka gbólóhùn náà.

Psychomotor Domain

• tún ọ̀rọ̀ tó dàrú ṣe sí gbólóhùn tó tọ́.

Social Domain

• fi ọwọ́ sowọ́ pọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ láti ṣètò ọ̀rọ̀.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìwádìí Èdè Yorùbá fún Ilé-ẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ́rẹ̀ 1
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Káàdì ọ̀rọ̀ (Word cards)
• Àtẹ ìkọ̀wé (Whiteboard/Blackboard)
• Àwọn àwòrán tó bá àwọn ọ̀rọ̀ mu

Rationale for the Lesson

Ẹkọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní agbára láti fi ọ̀rọ̀ papọ̀ láti sọ ohun tí wọ́n fẹ́ sọ. Ó tún máa ràn wọ́n lọ́wọ́ láti ka àti láti kọ ní èdè Yorùbá dáradára, èyí tó jẹ́ ìpìlẹ̀ fún ìbánisọ̀rọ̀ tó yèkooro.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ bí wọ́n ṣe ń ṣẹ̀dá gbólóhùn pẹ̀lú ọ̀rọ̀ méjì tàbí mẹ́ta, wọ́n sì ti mọ bí wọ́n ṣe ń ka àwọn ọ̀rọ̀ kéékèèké ní èdè Yorùbá.

Lesson Content/Board Summary

Ìṣẹ̀Dá Gbólóhùn: Ọ̀Rọ̀ Mẹ́Rin

Kíkan Ọ̀rọ̀ Mẹ́rin Pọ̀ Lati Ṣẹ̀dá Gbólóhùn

Kíkan ọ̀rọ̀ mẹ́rin pọ̀ láti ṣẹ̀dá gbólóhùn túmọ̀ sí fífi àwọn ọ̀rọ̀ mẹ́rin tó ní ìtumọ̀ papọ̀ láti ṣe gbólóhùn kan tó péye. Gbólóhùn gbọ́dọ̀ ní ìtumọ̀, ó sì gbọ́dọ̀ tọ́ nípa ìlànà èdè.

Bí A Ṣe Lè Ṣẹ̀dá Gbólóhùn Pẹ̀lú Ọ̀rọ̀ Mẹ́rin

Láti ṣẹ̀dá gbólóhùn pẹ̀lú ọ̀rọ̀ mẹ́rin, a gbọ́dọ̀ ríi dájú pé àwọn ọ̀rọ̀ náà wà ní ààyè tí ó tọ́. Àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí lè ràn wá lọ́wọ́:

1. Mọ àwọn ọ̀rọ̀ tí ó wà níbẹ̀.
2. Wa ọ̀rọ̀ orúkọ tàbí àbùdá tí ó máa bẹ̀rẹ̀ gbólóhùn náà.
3. Wa ọ̀rọ̀ ìṣe tí ó máa tẹ̀lé e.
4. Wa àwọn ọ̀rọ̀ yòókù tí ó máa parí gbólóhùn náà.
5. Ka gbólóhùn náà láti ríi dájú pé ó ní ìtumọ̀.

Àwọn Àpẹẹrẹ Ọ̀rọ̀ Tí A Dàrú àti Gbólóhùn Tó Tọ́

Níhìn-ín ni àwọn àpẹẹrẹ bí a ṣe lè tún àwọn ọ̀rọ̀ tí a dàrú ṣe sí gbólóhùn tó tọ́:

1. Ọ̀rọ̀ tí a dàrú: jẹun, Ọmọ, ó, ń
   Gbólóhùn tó tọ́: Ọmọ ó ń jẹun.
2. Ọ̀rọ̀ tí a dàrú: ìwé, kà, Olú, ń
   Gbólóhùn tó tọ́: Olú ń ka ìwé.
3. Ọ̀rọ̀ tí a dàrú: gbọ́, ẹran, ajá, ń
   Gbólóhùn tó tọ́: Ajá ń gbọ́ ẹran.
4. Ọ̀rọ̀ tí a dàrú: ìrèké, Obìnrin, tá, ń
   Gbólóhùn tó tọ́: Obìnrin ń tá ìrèké.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò, Ìfihàn, Ìtọ́sọ́nà Ìṣe, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Ìṣàlàyé, Ìṣàkíyèsí, Ìṣe Papọ̀

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì tún béèrè nípa ẹ̀kọ́ tí wọ́n kọ́ tẹ́lẹ̀ nípa ṣíṣẹ̀dá gbólóhùn pẹ̀lú ọ̀rọ̀ méjì tàbí mẹ́ta. Yóò tún sọ àkòrí ẹ̀kọ́ tuntun náà fún wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìbéèrè, wọ́n á sì tún gbọ́ àkòrí ẹ̀kọ́ tuntun náà.

Learning Point: Ìrántí ẹ̀kọ́ àtijọ́

Step 2: Ìfihàn Ìṣẹ̀dá Gbólóhùn

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àwọn káàdì ọ̀rọ̀ mẹ́rin tí a dàrú han àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì fihàn wọ́n bí wọ́n ṣe lè ṣètò wọn sí gbólóhùn tó tọ́. Fún àpẹẹrẹ: “jẹun”, “Ọmọ”, “ó”, “ń” → “Ọmọ ó ń jẹun.”

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣàkíyèsí bí olùkọ́ ṣe ń ṣètò àwọn ọ̀rọ̀ náà.

Learning Point: Ìfihàn gbólóhùn ọ̀rọ̀ mẹ́rin

Step 3: Ìtọ́sọ́nà Ìṣe Papọ̀

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà Ìṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn káàdì ọ̀rọ̀ mẹ́rin mìíràn tí a dàrú, yóò sì tọ́ wọ́n sọ́nà láti ṣètò wọn sí gbólóhùn tó tọ́. Fún àpẹẹrẹ: “ìwé”, “kà”, “Olú”, “ń”.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fi ọwọ́ sowọ́ pọ̀ láti ṣètò àwọn ọ̀rọ̀ náà sí gbólóhùn.

Learning Point: Ṣíṣètò ọ̀rọ̀ pọ̀

Step 4: Kíkà Gbólóhùn

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kọ àwọn gbólóhùn tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ṣẹ̀dá sórí àtẹ ìkọ̀wé, yóò sì ka wọ́n fún wọn. Yóò tún jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ka àwọn gbólóhùn náà lẹ́yìn rẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ka àwọn gbólóhùn náà lẹ́yìn olùkọ́.

Learning Point: Kíkà gbólóhùn tó tọ́

Step 5: Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ Olúkúlùkù

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìdánilẹ́kọ̀ọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún akẹ́kọ̀ọ́ kọ̀ọ̀kan ní àwọn ọ̀rọ̀ mẹ́rin tí a dàrú lórí káàdì, yóò sì jẹ́ kí wọ́n ṣètò wọn sí gbólóhùn tó tọ́ lẹ́yọ kọ̀ọ̀kan.

Pupils’ Activity: Akẹ́kọ̀ọ́ kọ̀ọ̀kan yóò ṣètò àwọn ọ̀rọ̀ tí a fún wọn.

Learning Point: Ìṣẹ̀dá gbólóhùn olúkúlùkù

Step 6: Ìgbàfẹ́ àti Ìfúnlókùn

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìfúnlókùn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn àpẹẹrẹ mìíràn tí wọ́n lè fi ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́. Yóò sì tún gbóríyìn fún àwọn tí wọ́n ṣe dáradára, yóò sì tún tún àwọn tí kò tíì lóye dáradára kọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tún dán àwọn àpẹẹrẹ mìíràn wò.

Learning Point: Ìfúnlókùn ẹ̀kọ́

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Ṣẹ̀dá gbólóhùn kan pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ mẹ́rin wọ̀nyí: “jẹ”, “Ọmọ”, “ó”, “ń”.
2. Ka gbólóhùn tí o ṣẹ̀dá náà.
3. Tún àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí ṣe sí gbólóhùn tó tọ́: “ìrèké”, “Obìnrin”, “tá”, “ń”.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìgbéléwọ̀n ìṣẹ̀dá gbólóhùn

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà ní orí àtẹ ìkọ̀wé sí inú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà sí inú ìwé wọn dáradára.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún fi ìkẹ́kọ̀ọ́ pàtàkì ẹ̀kọ́ náà rọ̀ mọ́ wọn, yóò sì parí ẹ̀kọ́ náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìparí ẹ̀kọ́ náà.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Tún àwọn ọ̀rọ̀ tí a dàrú wọ̀nyí ṣe sí gbólóhùn tó tọ́, kí o sì kọ wọ́n sínú ìwé àkọsílẹ̀ rẹ:

1. omi, mu, Àgbàlagbà, ń
2. ọjà, lọ, Ìyá, sí
3. ṣeré, àwọn, Ọmọ, ń
4. ìgbálẹ̀, ilé, Olùkọ́, ń
5. ọkọ̀, wa, Baba, ń

Lesson Keywords

• Gbólóhùn – Àpapọ̀ ọ̀rọ̀ tó ní ìtumọ̀ tó péye.
• Ọ̀rọ̀ – Apá kan gbólóhùn tí ó ní ìtumọ̀.
• Ìṣẹ̀dá – Ṣíṣe tàbí ṣíṣẹ̀dá ohun kan.
• Dàrú – Kí ohun kan máà wà ní ààyè tí ó tọ́.
• Tọ́ – Kí ohun kan wà ní ààyè tí ó yẹ.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n lọ́ra, olùkọ́ yóò fi àwọn àwòrán kún àwọn káàdì ọ̀rọ̀ láti ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lóye. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yára lóye, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn ọ̀rọ̀ mẹ́rin tí ó nira díẹ̀ láti fi ṣẹ̀dá gbólóhùn, tàbí kí wọ́n ṣẹ̀dá gbólóhùn tiwọn fúnra wọn.

Suggested Lesson Videos

Search YouTube for: “Yoruba language sentence formation Primary 1”

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́, ríi dájú pé o ti pèsè àwọn káàdì ọ̀rọ̀ tó tó fún gbogbo akẹ́kọ̀ọ́, tàbí fún àwọn ẹgbẹ́ akẹ́kọ̀ọ́. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìfihàn tó rọrùn, lẹ́yìn náà tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà láti ṣe é fúnra wọn. Jẹ́ kí wọ́n máa fi ọwọ́ sowọ́ pọ̀ láti ṣètò àwọn ọ̀rọ̀ náà. Ríi dájú pé gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ ló ń ka àwọn gbólóhùn tí wọ́n ti ṣẹ̀dá. Nígbà tí ó bá tó àkókò kíkọ àkọsílẹ̀ (Step 8), tọ́ wọn sọ́nà dáradára láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí àtẹ ìkọ̀wé. Ṣe àyẹ̀wò ìlóye wọn nípa bíbèèrè àwọn ìbéèrè tó wà nínú ìgbéléwọ̀n, kí o sì tún ṣàlàyé ohun tí kò yé wọn. Ṣe àtìlẹyìn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ní ìṣòro nípa fífi àwọn àwòrán kún àwọn ọ̀rọ̀, kí o sì fún àwọn tí wọ́n yára lóye ní iṣẹ́ tí ó nira díẹ̀. Ríi dájú pé àyíká kíláàsì jẹ́ èyí tó fàyè gba gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ láti kopa.