Àkàyé Kíka àti Ìbéèrè Lórí Àyôkà (L2) for JSS 3

Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 4
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language (L2)
Curriculum Theme: Èdè
Previous Lesson: Ìkíni Ní Onírúurú Ìgbà àti Àkókò (L2)
Topic: Èdè: Àkàyé
Subject Matter: Kíka àwôn ìtàn kéèkèèké ôlörõ geere àti ewì.; Títúmõ àwôn õrõ tí ó ta kókó inú àyôkà.; Ìbéèrè àti ìdáhùn lórí àyôkà.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣe àlàyé ìtumọ̀ àkàyé.
• Ka àwọn ìtàn kékeré àti ewì Yorùbá dáradára.
• Ṣe àlàyé ìtumọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tó ta kókó nínú àyọkà.
• Dáhùn àwọn ìbéèrè lórí àyọkà tí wọ́n bá kà.

Affective Domain

• Fi ìfẹ́ hàn sí kíkà àwọn ìwé Yorùbá.
• Mọyì pàtàkì àkàyé fún òye èdè.

Psychomotor Domain

• Ṣe àfihàn agbára kíkà àti títúmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀.
• Kọ àwọn ìdáhùn sí àwọn ìbéèrè lórí àyọkà.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìtọ́nisọ́nà Èdè Yorùbá fún JSS 3
• FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àyọkà ìwé kíkà (ìtàn kékeré tàbí ewì) tí a ti kọ sí orí pátákó tàbí ìwé àfìṣe.
• Àwọn àtòjọ ọ̀rọ̀ tó ta kókó láti inú àyọkà.
• Àwọn ìbéèrè lórí àyọkà.
• Àwọn ìwé kíkà Yorùbá.

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ àkàyé ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní òye tó jinlẹ̀ nípa ohun tí wọ́n bá kà nínú èdè Yorùbá. Ó tún mú agbára kíkà àti títúmọ̀ ọ̀rọ̀ wọn sunwọ̀n sí i, èyí tí yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ nínú ẹ̀kọ́ wọn àti ìgbésí ayé wọn.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ nípa kíkà àti kíkọ èdè Yorùbá ní àwọn kíláàsì ìṣáájú. Wọ́n tún ti mọ bí wọ́n ṣe ń túmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ Yorùbá kan.

Lesson Content/Board Summary

Èdè: Àkàyé

Kíka àwọn ìtàn kékeré ọlọ́rọ̀ geere àti ewì

Àkàyé jẹ́ ọ̀nà láti lóye ohun tí a bá kà. Ó ní àwọn apá mẹ́ta pàtàkì:

1. Kíkà àyọkà náà dáradára.
2. Títúmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tó ta kókó nínú àyọkà.
3. Dídáhùn àwọn ìbéèrè lórí àyọkà.

Àyọkà Ìtàn Kékeré: “Ọmọdé Tó Lóye”

Ní ìlú Ìbàdàn, ọmọdé kan wà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Àgbéké. Àgbéké jẹ́ ọmọbìnrin tí ó ní làákàyè púpọ̀. Ní ọjọ́ kan, ìyá rẹ̀ rán an sí ọjà láti lọ ra ẹran àti àwọn ohun èlò ìsebẹ̀ mìíràn. Nígbà tí Àgbéké dé ọjà, ó rí obìnrin kan tí ó ń ta ẹran. Obìnrin náà fi ẹran rẹ̀ hàn Àgbéké, ṣùgbọ́n Àgbéké rí i pé ẹran náà kò mọ́ dáradára. Ó béèrè lọ́wọ́ obìnrin náà pé, “Ṣé ẹran yìí ni ẹ sọ pé ó dára ni?” Obìnrin náà dáhùn pé, “Bẹ́ẹ̀ni, ó dára púpọ̀.” Àgbéké wá sọ fún un pé, “Bí ó bá dára, kí ló dé tí àwọn eṣinṣin fi ń rìn lórí rẹ̀ báyìí?” Obìnrin náà kò rí ohun tí yóò sọ, ó sì yára yí ẹran náà padà fún un. Ìyá Àgbéké yọ̀ púpọ̀ nígbà tí ó gbọ́ ohun tí ó ṣẹlẹ̀.

Àyọkà Ewì Kékeré: “Àgbẹ̀”

Àgbẹ̀, àgbẹ̀, olùṣe ire,
Ó ń roko láti jẹun.
Òràn rẹ̀ kò sí nílùú,
Ṣùgbọ́n ní oko ló wà.
Ó ń gbìn, ó ń kórè,
Kí ebi má baà pa wá.

Títúmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ta kókó inú àyọkà

Àwọn ọ̀rọ̀ tó ta kókó nínu àyọkà “Ọmọdé Tó Lóye”:

1. Làákàyè – Òye, ọgbọ́n, ìmọ̀.
2. Ohun èlò ìsebẹ̀ – Àwọn ohun èlò tí a fi ń se oúnjẹ.
3. Eṣinṣin – Kòkòrò kékeré tí ó máa ń fò.
4. Yára – Kánkán, tètè.
5. Yọ̀ – Láti ní inú dídùn.

Àwọn ọ̀rọ̀ tó ta kókó nínu àyọkà “Àgbẹ̀”:

1. Olùṣe ire – Ẹni tí ó ń ṣe ohun rere.
2. Roko – Láti ṣiṣẹ́ oko.
3. Òràn – Ìṣòro, ọ̀rọ̀.
4. Gbìn – Láti fi èso sílẹ̀ nínú ilẹ̀.
5. Kórè – Láti kó èso oko jọ lẹ́yìn ìgbìn.

Ìbéèrè àti ìdáhùn lórí àyọkà

Lórí Àyọkà “Ọmọdé Tó Lóye”:

1. Kí ni orúkọ ọmọdé náà?
2. Níbo ni Àgbéké ń gbé?
3. Kí ni ìyá Àgbéké rán an lọ ra ní ọjà?
4. Kí ni Àgbéké rí nípa ẹran tí obìnrin náà fẹ́ tà fún un?
5. Báwo ni ìyá Àgbéké ṣe rí nípa ìṣe ọmọ rẹ̀?

Lórí Àyọkà “Àgbẹ̀”:

1. Ta ni ewì náà ń sọ̀rọ̀ rẹ̀?
2. Níbo ni àgbẹ̀ máa ń wà jù?
3. Kí ni àgbẹ̀ máa ń ṣe lórí ilẹ̀?
4. Kí ló dé tí àgbẹ̀ fi ń gbìn, tí ó sì ń kórè?

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Explanation, Guided Practice, Question and Answer, Reading Aloud, Translation

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìmúdánilójú

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì béèrè lọ́wọ́ wọn nípa àwọn ìwé ìtàn kékeré tí wọ́n ti kà tẹ́lẹ̀ rí ní èdè Yorùbá. Yóò tún fi àwọn ìbéèrè díẹ̀ dán wọn wò lórí àwọn ọ̀rọ̀ tí wọ́n ti mọ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n yóò sì sọ àwọn ìwé ìtàn tí wọ́n ti kà.

Learning Point: Ìmọ̀ ìṣáájú nípa kíkà

Step 2: Ìgbékalẹ̀ Àkàyé

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé ìtumọ̀ àkàyé, yóò sì tọ́ka sí àwọn apá rẹ̀ pàtàkì (kíkà, títúmọ̀ ọ̀rọ̀, àti dídáhùn ìbéèrè) gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nínú àkóónú ẹ̀kọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáradára, wọ́n yóò sì béèrè àwọn ìbéèrè fún àlàyé síwájú sí i.

Learning Point: Ìtumọ̀ àkàyé

Step 3: Kíkà Àyọkà Ìtàn Kékeré

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Kíkà Àpẹẹrẹ

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ka àyọkà ìtàn kékeré “Ọmọdé Tó Lóye” lórí pátákó tàbí ìwé àfìṣe fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Yóò rí i dájú pé ó ka a pẹ̀lú ohùn tó yé, tí ó sì tọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ̀lé kíkà olùkọ́, wọ́n yóò sì ka àyọkà náà lẹ́yìn olùkọ́.

Learning Point: Kíkà ìtàn Yorùbá

Step 4: Kíkà Àyọkà Ewì

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Kíkà Àpẹẹrẹ

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ka àyọkà ewì “Àgbẹ̀” fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì tọ́ka sí bí a ṣe ń ka ewì pẹ̀lú ohùn tó yẹ.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ̀lé kíkà olùkọ́, wọ́n yóò sì ka ewì náà lẹ́yìn olùkọ́ pẹ̀lú ìtọ́nisọ́nà.

Learning Point: Kíkà ewì Yorùbá

Step 5: Títúmọ̀ Àwọn Ọ̀rọ̀ Tó Ta Kókó

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Títúmọ̀ Ọ̀rọ̀

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kọ àwọn ọ̀rọ̀ tó ta kókó láti inú àyọkà méjèèjì sórí pátákó, yóò sì tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti túmọ̀ wọn. Yóò ṣàlàyé àwọn tí wọ́n kò bá mọ̀ dáradára.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti túmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ náà, wọ́n yóò sì kọ àwọn ìtumọ̀ sílẹ̀ nínú ìwé wọn.

Learning Point: Ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ tó ta kókó

Step 6: Dídáhùn Àwọn Ìbéèrè Lórí Àyọkà

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò béèrè àwọn ìbéèrè lórí àwọn àyọkà méjèèjì, yóò sì tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti wá ìdáhùn láti inú àyọkà náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè náà ní èdè Yorùbá, wọ́n yóò sì tọ́ka sí apá tí ìdáhùn náà wà nínú àyọkà.

Learning Point: Ìdáhùn ìbéèrè àkàyé

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni àkàyé túmọ̀ sí?
2. Ka àwọn ọ̀rọ̀ mẹ́ta tó ta kókó nínú àyọkà “Ọmọdé Tó Lóye” kí o sì túmọ̀ wọn.
3. Kí ni ewì “Àgbẹ̀” ń kọ́ wa?
4. Kí ni Àgbéké rí nípa ẹran tí obìnrin náà fẹ́ tà fún un?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Òye àkàyé Yorùbá

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on “Èdè: Àkàyé”, including the example passages, keywords, and questions, into their notebooks.

Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.

Learning Point: Kíkọ àkóónú ẹ̀kọ́ sílẹ̀

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnu mọ́ pàtàkì àkàyé nínú èdè Yorùbá, yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa ka àwọn ìwé Yorùbá nígbà gbogbo láti mú agbára òye wọn sunwọ̀n sí i.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìparí ẹ̀kọ́ náà, wọ́n yóò sì ṣe ìlérí láti máa kà síwájú sí i.

Learning Point: Ìmúdánilójú àkàyé

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Wa àyọkà ìwé kíkà Yorùbá kékeré kan (ìtàn tàbí ewì) nínú ìwé ìtàn yín, kí o sì ṣe àwọn nǹkan wọ̀nyí:

1. Ka àyọkà náà dáradára.
2. Túmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ márùn-ún (5) tó ta kókó nínú rẹ̀.
3. Kọ àwọn ìbéèrè mẹ́ta (3) lórí àyọkà náà, kí o sì dáhùn wọn.

Lesson Keywords

• Àkàyé – Òye tí a ní nípa ohun tí a bá kà.
• Àyọkà – Apá kan nínú ìwé tàbí ewì tí a yàn fún kíkà.
• Ọ̀rọ̀ tó ta kókó – Àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì tí ó ní ìtumọ̀ jinlẹ̀ nínú àyọkà.
• Ìtàn kékeré – Àkọsílẹ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí kò gùn púpọ̀.
• Ewì – Orin tàbí àkọsílẹ̀ tí ó ní ìwọ̀n àti ìrímọ́.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ní ìṣòro kíkà, olùkọ́ yóò fi àwọn àyọkà tó rọrùn fún wọn, yóò sì fi àkókò púpọ̀ sí i kíkà pẹ̀lú wọn. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yára lóye, olùkọ́ yóò fún wọn ní àyọkà tó nira díẹ̀, yóò sì gba wọ́n níyànjú láti ṣe àkàyé àyọkà kan tí kò sí nínú ìwé ẹ̀kọ́ wọn.

Suggested Lesson Videos

Search YouTube for: “Yoruba Comprehension JSS 3” or “Àkàyé Èdè Yorùbá fún JSS 3”