Class: Primary 3
Term: First Term
Week: 1
Age: 8 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Yoruba Language
Previous Lesson: First Term Yorùbá Examination Questions.
Topic: Ìtàn Àwọn Akọni Ilẹ̀ Yorùbá Láyé Àtijọ́ àti Òde Òní
Subject Matter: Orúkọ àwọn akọni ilẹ̀ Yorùbá láyé àtijọ́ àti òde òní; àti àwọn akitiyan wọn.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

Dárúkọ àwọn akọni láyé àtijọ́ àti òde òní.
Sọ àwọn akitiyan pàtàkì tí àwọn akọni wọ̀nyí ṣe.

Affective Domain:

Fi ọ̀wọ̀ hàn sí àwọn akitiyan àwọn akọni.
Fẹ́ láti kọ́ ẹ̀kọ́ láti inú ìtàn àwọn akọni.

Psychomotor Domain:

Pàwàdà ìtàn akọni kan.
Yàwòrán akọni tí wọ́n fẹ́ràn.

Fọwọ́sowọ́pọ́ láti sọ̀rọ̀ nípa àwọn akọni pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ wọn.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

9 Years Basic Education Curriculum
State Unified Scheme of Work
Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún Ilé-ìwé Alákọ̀bẹ́rẹ̀ Kẹta
https://www.yorubaname.com/history
https://www.legit.ng/1109017-yoruba-heroes-heroines-nigeria-history.html

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

Àwòrán àwọn akọni ilẹ̀ Yorùbá láyé àtijọ́ àti òde òní.
Àwọn fídíò kúkúrú nípa ìtàn akọni kan.
Bọ́ọ̀dù funfun tàbí bọ́ọ̀dù dúdú àti àkọ́wé.

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí yóò jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àwọn akọni ilẹ̀ Yorùbá tí wọ́n ti ṣe àwọn iṣẹ́ ribiribi, yóò sì tún jẹ́ kí wọ́n mọ̀ pé ó ṣe pàtàkì láti kọ́ ẹ̀kọ́ láti inú ìtàn wọn fún ìgbésí ayé tó dára. Ó tún lè sún wọn láti jẹ́ akọni fún ìran tiwọn.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ díẹ̀ nípa àwọn ìtàn ìbílẹ̀ àti àwọn ènìyàn pàtàkì nínú àwùjọ wọn.

Lesson Content/Board Summary

Ìtàn Àwọn Akọni Ilẹ̀ Yorùbá Láyé Àtijọ́ àti Òde Òní

Orúkọ àwọn akọni láyé àtijọ́ àti òde òní

Àwọn akọni jẹ́ àwọn ènìyàn tí wọ́n ti ṣe àwọn iṣẹ́ ìyanu tàbí tí wọ́n ti fi ìgbésí ayé wọn rúbọ fún ire àwùjọ. Wọ́n lè jẹ́ àwọn tí ó ti wà nígbà àtijọ́ tàbí àwọn tí ó wà láyé ní òde òní.

Àwọn akọni láyé àtijọ́:

Moremi Àjàṣorò: Akọni obìnrin tí ó gba ilẹ̀ Ifẹ̀ là kúrò lọ́wọ́ àwọn ará Ìgbò.
Olúyọlé: Jagunjagun àti Olóyè tí ó jẹ́ gbajúmọ̀ ní ìlú Ìbàdàn.
Lisà Àkókò: Akọni tí ó dá ìlú Ìjẹ̀bú-Òde sílẹ̀.
Ọ̀rúnmìlà: Baba ìfá, ògbógi nínú ìmọ̀ àti ọgbọ́n.

Àwọn akọni ní òde òní:

Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀: Olóṣèlú àti olùkọ́ tí ó ṣe agbátẹrù ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ ní Ìwọ̀ Oòrùn Nàìjíríà.
Fúnmiláyọ̀ Ransome-Kuti: Akọni obìnrin tí ó jà fún ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin.
Wọlé Sóyínká: Olùkọ́wé àti akọ̀wé eré orí ìtàgé tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ Nobel.

Àwọn akitiyan àwọn akọni tí a ti dárúkọ

Àwọn akọni wọ̀nyí ṣe àwọn iṣẹ́ ìyanu tí ó fi ìgboyà, ọgbọ́n, àti ìfẹ́-ọlọ́rọ̀ hàn. Àwọn akitiyan wọn ló mú kí orúkọ wọn wà ní ìrántí títí di òní.

Àwọn akitiyan kan:

Ìgboyà àti ìrùbọ: Bí Moremi ṣe fi ara rẹ̀ rúbọ láti gba àwọn ènìyàn rẹ̀ là.
Ìdáàbòbò: Bí Olúyọlé ṣe dáàbò bo àwọn ènìyàn rẹ̀ nígbà ogun.
Ìdàgbàsókè: Bí Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ ṣe mú ìdàgbàsókè bá ẹ̀kọ́ àti ètò ìṣèlú.
Ìjà fún ẹ̀tọ́: Bí Fúnmiláyọ̀ Ransome-Kuti ṣe jà fún ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin.
Ìkọ́wé àti ìmọ̀: Bí Wọlé Sóyínká ṣe lo ìwé kíkọ́ láti tan ìmọ́lẹ̀ sí àwùjọ.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Lesson: Ìtàn Àwọn Akọni Ilẹ̀ Yorùbá

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì béèrè bí wọ́n bá mọ àwọn akọni kankan ní àyíká wọn tàbí nínú ìtàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn, wọ́n yóò sì dárúkọ àwọn akọni tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Mímọ àwọn akọni tí ó wà ní àyíká wọn.

Step 2: Orúkọ àwọn akọni láyé àtijọ́ àti òde òní

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Exposition/Demonstration
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àwọn àwòrán àwọn akọni hàn (bí Moremi, Olúyọlé, Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀, Fúnmiláyọ̀ Ransome-Kuti), yóò sì tọ́ka sí orúkọ wọn. Yóò kọ orúkọ wọn sí orí bọ́ọ̀dù.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwọn àwòrán náà, wọ́n yóò sì tún orúkọ wọn sọ lẹ́yìn olùkọ́.
Learning Point: Mímọ àwọn orúkọ akọni láyé àtijọ́ àti òde òní.

Step 3: Akitiyan àwọn akọni

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Explanation/Storytelling
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò sọ díẹ̀ nípa àwọn iṣẹ́ ribiribi tí àwọn akọni wọ̀nyí ṣe. Fún àpẹẹrẹ, bí Moremi ṣe gba ilẹ̀ Ifẹ̀ là tàbí bí Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ ṣe ṣe ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìtàn náà dáadáa, wọ́n yóò sì béèrè ìbéèrè lórí àwọn akitiyan náà.
Learning Point: Mímọ àwọn akitiyan àwọn akọni.

Step 4: Ìgbéyẹ̀wò àti Ìfarawé

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Discussion/Questioning
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò rọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti sọ díẹ̀ nípa akitiyan àwọn akọni tí wọ́n fẹ́ láti fara wé àti ìdí rẹ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ èyí tí wọ́n fẹ́ láti fara wé àti ìdí rẹ̀.
Learning Point: Mímọ bí a ṣe lè fi ìtàn akọni kọ́ni lẹ́kọ̀ọ́.

Step 5: Ìwéwèé àwòrán

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Guided Practice
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bí wọ́n ṣe lè yàwòrán àwọn akọni kan tàbí kí wọ́n kọ orúkọ àwọn akọni tí wọ́n mọ̀ sí ìwé wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò yàwòrán akọni tí wọ́n fẹ́ràn tàbí kọ orúkọ àwọn akọni sílẹ̀.
Learning Point: Ìdàgbàsókè ìmọ̀ ìṣẹ̀dá.

Step 6: Ìṣeré ìtàn

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Collaborative Learning
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò pín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sí ẹgbẹ́, yóò sì fún wọn ní àǹfààní láti ṣe ìtàn akọni kan láti fi hàn ní kúkúrú.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣe ìtàn akọni tí wọ́n yàn láti fi hàn.
Learning Point: Ìgboyà àti ìmọ̀ ìbáṣepọ̀.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

Dárúkọ akọni méjì láyé àtijọ́.
Dárúkọ akọni méjì ní òde òní.
Sọ akitiyan akọni kan tí o mọ̀.
Kí ló dé tí ó fi ṣe pàtàkì láti mọ àwọn akọni?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò parí ẹ̀kọ́ náà nípa sísọ àwọn kókó pàtàkì tí wọ́n kọ́ lónìí. Yóò fún wọn ní iṣẹ́ àṣetiléwá láti wá àwọn akọni mìíràn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ iṣẹ́ àṣetiléwá náà sílẹ̀.
Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́ àti ìgbàsílẹ̀ iṣẹ́ àṣetiléwá.

Lesson Keywords

Akọni – Ènìyàn tí ó ṣe iṣẹ́ ìyanu tàbí tí ó fi ìgbésí ayé rẹ̀ rúbọ fún ire àwùjọ.
Ìtàn – Àlàyé nípa ohun tí ó ti ṣẹlẹ̀ nígbà kan.
Àtijọ́ – Nígbà tí ó ti kọjá títí.
Òde òní – Nígbà tí a wà yìí.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó yára lóye, olùkọ́ yóò fún wọn ní iṣẹ́ àfikún láti kọ ìtàn akọni kan sílẹ̀ ní kíkún. Fún àwọn tí kò tíì lóye dáadáa, olùkọ́ yóò tún ṣe àlàyé àwọn kókó pàtàkì pẹ̀lú àwọn àwòrán tí ó pọ̀ sí i.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ rí i dájú pé àwọn àwòrán àwọn akọni tí ó fẹ́ lò wà nílẹ̀, àti pé ó lè sọ ìtàn wọn ní ọ̀nà tí yóò tẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́rùn. Ó ṣe pàtàkì láti fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láyè láti kópa nínú ẹ̀kọ́ náà dáadáa.