Statement and Commands Making Simple Statements and Responding for Primary 3

Class: Primary 3
Term: 3rd Term
Week: 10
Age: 8 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Yoruba Language
Previous Lesson: Stress and Intonation and Reading Comprehension Passage the Ooni of Ife Is.
Topic: Gbigbọ́ àti Sísọ̀rọ̀, Kíkà, Kíkọ, Ìtọ́jú Àṣìṣe Gírámà
Subject Matter: Gbigbọ́ àti Sísọ̀rọ̀: Pípè àwọn gbólóhùn àti ṣíṣe àwọn àṣẹ pẹ̀lú tẹnu mímú àti ohùn. Kíkà: Kíkà ìtumọ̀ lílo àwòrán, àwòrán-ìtúmọ̀, àwòrán-ìwé àti fọ́tò. Kíkọ: Fífihàn ipò lílo “níbí” àti “níbẹ̀”. Ìtọ́jú Àṣìṣe Gírámà: Olùkìlọ̀, “kì í ṣe”.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• Ṣe àwọn gbólóhùn tó rọrùn àti dáhùn sí àwọn àṣẹ.
• Ṣe àlàyé ohun tí wọ́n rí nínú àwòrán, àwòrán-ìtúmọ̀ tàbí fọ́tò.
• Mọ bí a ṣe ń lo “níbí” àti “níbẹ̀” láti fi ipò hàn.
• Mọ bí a ṣe ń lo olùkìlọ̀ “kì í ṣe” nínú àwọn gbólóhùn.

Affective Domain:

• Fara hàn nínú ìjíròrò àti bí àwọn ìbéèrè tó wulo.
• Fìfẹ́ hàn sí kíkà àwọn àwòrán àti àwọn ohun mìíràn.
• Mọ iye tí gírámà títọ́ ní nínú ìbánisọ̀rọ̀.
• Fẹ́ láti lo èdè Yorùbá dáadáa.

Psychomotor Domain:

• Ṣe àwọn gbólóhùn pẹ̀lú tẹnu mímú àti ohùn tó tọ́.
• Kà àwọn ohun tí wọ́n rí lórí àwòrán àti àwọn kaadi.
• Kọ àwọn gbólóhùn tí ó fi ipò hàn lílo “níbí” àti “níbẹ̀”.
• Ṣe àwọn gbólóhùn tí ó fi iṣẹ́ ọjọ́ iwájú hàn nípa lílo “kì í ṣe”.

Social Domain:

• Bá ara wọn sọ̀rọ̀ nínú ìjíròrò.
• Fọwọ́ sowọ́ pọ̀ nígbà kíkà àti ṣíṣe àlàyé.
• Lo èdè Yorùbá láti fi hàn nípa ipò àwọn nǹkan.
• Fi ìgboyà bá àwọn ẹlòmíràn sọ̀rọ̀ nípa lílo gírámà tó tọ́.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ẹ̀kọ́ Yorùbá fún Ilé Ìwé Alágbàáta Kẹta
• https://www.youtube.com/watch?v=ABCDE12345
• https://www.example.com/yoruba-grammar

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwọn àwòrán tó fi àwọn ènìyàn àti nǹkan hàn.
• Àwọn kaadi pẹ̀lú àwọn gbólóhùn tí ó fi ipò hàn.
• Àwọn ohun gidi (bákan náà bí bọ́ọ̀lù, ìwé, bbl.).
• Àwòrán-ìtúmọ̀ (charts) àti fọ́tò.
• Tabili.

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti bá ara wọn sọ̀rọ̀ dáadáa ní èdè Yorùbá. Ó tún máa jẹ́ kí wọ́n mọ bí wọ́n ṣe lè ka àwọn ìwé àti àwòrán, kí wọ́n sì kọ àwọn gbólóhùn tó fi ipò hàn àti àwọn tí kò fi bẹ́ẹ̀. Èyí máa mú kí ìbánisọ̀rọ̀ wọn dára sí i.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ bí wọ́n ṣe ń pè àwọn lẹ́tà àti díẹ̀ nínú àwọn ọ̀rọ̀ Yorùbá. Wọ́n tún ti mọ bí wọ́n ṣe ń ṣe àwọn gbólóhùn kékeré ní èdè Yorùbá.

Lesson Content/Board Summary

Gbigbọ́ àti Sísọ̀rọ̀, Kíkà, Kíkọ, Ìtọ́jú Àṣìṣe Gírámà

Gbigbọ́ àti Sísọ̀rọ̀

Pípè àwọn gbólóhùn àti ṣíṣe àwọn àṣẹ

Gbigbọ́ àti sísọ̀rọ̀ jẹ́ ọ̀nà pàtàkì láti fi èrò wa hàn. Nínú èyí, a ó kọ́ bí a ṣe ń sọ àwọn gbólóhùn àti àṣẹ pẹ̀lú tẹnu mímú (stress) àti ohùn (intonation) tó tọ́. Tẹnu mímú àti ohùn máa ń yí ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ padà.

Àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn:

• Gbólóhùn: “Òdòdó yìí lẹ́wà gan-an. Ṣé mo lè gba díẹ̀ sí orí tábìlì mi?”
• Ìdáhùn: “Rárá, o kò lè gbà.”

Àwọn àpẹẹrẹ àṣẹ:

• “Wá síbí!” (Come here!)
• “Jókòó!” (Sit down!)
• “Máa lọ!” (Go!)

Kíkà

Kíkà ìtumọ̀ lílo àwòrán, àwòrán-ìtúmọ̀ àti fọ́tò

Kíkà ìtumọ̀ jẹ́ ọ̀nà láti mọ̀ àti láti ṣàlàyé ohun tí a rí nínú àwòrán, àwòrán-ìtúmọ̀ (diagram), tàbí fọ́tò. Ó máa ń ran wá lọ́wọ́ láti fi èrò wa hàn nípa ohun tí a rí.

Àwọn ohun tí a lè lo fún kíkà ìtumọ̀:

• Àwòrán (Pictures)
• Àwòrán-ìtúmọ̀ (Diagrams)
• Fọ́tò (Photographs)
• Àwọn àwòrán-ìwé (Cartoons)

Nígbà tí a bá ń ka ìtumọ̀, a gbọ́dọ̀:

• Wòran dáadáa.
• Ṣàlàyé ohun tí a rí.
• Ṣe àwọn gbólóhùn nípa rẹ̀.

Kíkọ

Fífihàn ipò lílo “níbí” àti “níbẹ̀”

Níbí àti Níbẹ̀ jẹ́ àwọn ọ̀rọ̀ tí a máa ń lò láti fi ipò ohun kan hàn. “Níbí” túmọ̀ sí pé ohun náà wà nítòsí, nígbà tí “níbẹ̀” túmọ̀ sí pé ohun náà wà ní òkèèrè díẹ̀ tàbí ní ipò mìíràn.

Àwọn àpẹẹrẹ:

• Àwọn ọmọkùnrin wà níbí, ṣùgbọ́n àwọn ọmọbìnrin wà níbẹ̀.
• Kọ́kọ́rọ́ wà níbí.
• Bọ́ọ̀lù wà níbẹ̀.
• Ìwé mi wà níbí lórí tábìlì.
• Ẹyẹ náà fò lọ níbẹ̀ lórí igi.

Ìtọ́jú Àṣìṣe Gírámà

Olùkìlọ̀, “kì í ṣe” (The negator, “not”)

“Kì í ṣe” jẹ́ olùkìlọ̀ tí a máa ń lò láti fi hàn pé ohun kan kò ní ṣẹlẹ̀ tàbí kò tọ́. A máa ń lò ó pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀-ìṣe tí ó fi iṣẹ́ ọjọ́ iwájú hàn (future actions).

Àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn tí ó fi iṣẹ́ ọjọ́ iwájú hàn tí a ti lo olùkìlọ̀ “kì í ṣe”:

• A kì í ṣe lọ sí ilé-ìwé ní Ọjọ́rú tó ń bọ̀. (We will not be going to school next Wednesday.)
• Bàbá, ṣé a ó lọ sí sinimá lónìí? Rárá, a kì í ṣe lọ. (Daddy, shall we go to the cinema today? No, we shall not.)
• Òun kì í ṣe wá síbi ayẹyẹ náà. (He will not come to the party.)
• Wọ́n kì í ṣe jẹun nílé lónìí. (They will not eat at home today.)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Lesson 1: Gbigbọ́ àti Sísọ̀rọ̀ àti Kíkà

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì tún ṣàtúnyẹ̀wò díẹ̀ nínú ẹ̀kọ́ tí wọ́n kọ́ tẹ́lẹ̀. Yóò wá ṣíwájú sí ẹ̀kọ́ tuntun nípa gbígbọ́ àti sísọ̀rọ̀ àti kíkà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dá olùkọ́ lóhùn, wọ́n yóò sì rántí ẹ̀kọ́ tẹ́lẹ̀. Wọ́n yóò múra sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ tuntun.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rántí ẹ̀kọ́ àtijọ́, wọ́n sì mọ ohun tí a fẹ́ kọ́ lónìí.

Step 2: Presentation (Gbigbọ́ àti Sísọ̀rọ̀)

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Explanation/Demonstration
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí a ṣe ń ṣe àwọn gbólóhùn àti àṣẹ pẹ̀lú tẹnu mímú àti ohùn tó tọ́. Yóò fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ bí “Wá síbí!” tàbí “Òdòdó yìí lẹ́wà.”
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti tún àwọn gbólóhùn náà sọ pẹ̀lú tẹnu mímú àti ohùn tó tọ́.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí a ṣe ń ṣe àwọn gbólóhùn àti àṣẹ pẹ̀lú tẹnu mímú àti ohùn.

Step 3: Presentation (Kíkà)

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Visual Aids/Discussion
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àwọn àwòrán, àwòrán-ìtúmọ̀ àti fọ́tò hàn àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Yóò béèrè lọ́wọ́ wọn láti ṣàlàyé ohun tí wọ́n rí nínú àwọn àwòrán náà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwọn àwòrán náà, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti ṣàlàyé ohun tí wọ́n rí ní èdè Yorùbá.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí a ṣe ń ka àwòrán àti bí a ṣe ń ṣe àwọn gbólóhùn nípa wọn.

Step 4: Practice (Gbigbọ́ àti Sísọ̀rọ̀)

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Guided Practice
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò kékeré kan, yóò sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àṣẹ láti dáhùn tàbí láti béèrè ìbéèrè.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fara hàn nínú ìjíròrò náà, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti béèrè tàbí dáhùn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń lo ohun tí wọ́n kọ́ nínú ìjíròrò.

Step 5: Practice (Kíkà)

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Reading Aloud
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn kaadi pẹ̀lú àwọn gbólóhùn kékeré tí ó ṣàlàyé àwọn àwòrán. Yóò ní kí wọ́n kà wọ́n jáde.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kà àwọn gbólóhùn lórí kaadi jáde, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti sọ ìtumọ̀ rẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń lo èdè Yorùbá láti ka àti láti ṣàlàyé.

Step 6: Classwork

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Independent Practice
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní iṣẹ́ orí ìwé díẹ̀, bíi ṣíṣe àwọn gbólóhùn kékeré lórí àwọn àṣẹ tàbí ṣíṣàlàyé àwòrán kan.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣe iṣẹ́ orí ìwé wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń fi ohun tí wọ́n kọ́ hàn nípa kíkọ.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Báwo ni a ṣe ń ṣe gbólóhùn tó rọrùn ní èdè Yorùbá?
2. Fún mi ní àpẹẹrẹ àṣẹ kan.
3. Kí ni o rí nínú àwòrán yìí? (Olùkọ́ yóò fi àwòrán kan hàn.)
4. Nípa lílo àwòrán, àwòrán-ìtúmọ̀ tàbí fọ́tò, báwo ni a ṣe lè ka ìtumọ̀ wọn?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún ṣàtúnyẹ̀wò àwọn kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ lónìí. Yóò sì fún wọn ní iṣẹ́ àṣekúdàáran.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tún rántí àwọn kókó ẹ̀kọ́ náà, wọ́n yóò sì kọ iṣẹ́ àṣekúdàáran wọn sílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ àwọn kókó ẹ̀kọ́, wọ́n sì ní iṣẹ́ àṣekúdàáran.

Lesson 2: Kíkọ àti Ìtọ́jú Àṣìṣe Gírámà

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì tún ṣàtúnyẹ̀wò díẹ̀ nínú ẹ̀kọ́ tí wọ́n kọ́ nípa gbígbọ́ àti sísọ̀rọ̀ àti kíkà. Yóò wá ṣíwájú sí ẹ̀kọ́ tuntun nípa kíkọ àti ìtọ́jú àṣìṣe gírámà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dá olùkọ́ lóhùn, wọ́n yóò sì rántí ẹ̀kọ́ tẹ́lẹ̀. Wọ́n yóò múra sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ tuntun.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rántí ẹ̀kọ́ àtijọ́, wọ́n sì mọ ohun tí a fẹ́ kọ́ lónìí.

Step 2: Presentation (Kíkọ)

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Demonstration/Explanation
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí a ṣe ń lo “níbí” àti “níbẹ̀” láti fi ipò hàn. Yóò lo àwọn ohun gidi (bákan náà bí bọ́ọ̀lù, ìwé) láti fi hàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n yóò sì wo bí olùkọ́ ṣe ń fi ohun gidi hàn. Wọ́n yóò gbìyànjú láti mọ ìyàtọ̀ láàrin “níbí” àti “níbẹ̀”.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí a ṣe ń lo “níbí” àti “níbẹ̀” láti fi ipò hàn.

Step 3: Presentation (Ìtọ́jú Àṣìṣe Gírámà)

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Explanation/Examples
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtumọ̀ àti lílò olùkìlọ̀ “kì í ṣe” fún àwọn iṣẹ́ ọjọ́ iwájú. Yóò fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ bí “A kì í ṣe lọ sí ilé-ìwé.”
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti mọ bí a ṣe ń lo “kì í ṣe” nínú gbólóhùn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí a ṣe ń lo “kì í ṣe” láti sọ pé ohun kan kò ní ṣẹlẹ̀.

Step 4: Practice (Kíkọ)

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Guided Practice
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn gbólóhùn tí kò pé, yóò sì ní kí wọ́n fi “níbí” tàbí “níbẹ̀” kún wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀