Ìtêsíwájú Nínú Kíkô Álífábëêtì, Kíkô álífábëêtì èdè Yorùbá àti Dídá àwôn ìró fáwëlì àti köńsónáýtì mõ for Primary 2

Class: Primary 2
Term: 2nd Term
Week: 2
Age: 7 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Yoruba Language
Previous Lesson: Ìtêsíwájú Lórí Ìkíni, Àkóónú Iśë 1. Pàtàkì Ìkíni Ní Ilê Yorùbá.
Topic: Ìtêsíwájú Nínú Kíkô Álífábëêtì
Subject Matter: Kíkô álífábëêtì èdè Yorùbá àti Dídá àwôn ìró fáwëlì àti köńsónáýtì mõ.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• Kô álífábëêtì èdè Yorùbá sókè dáadáa.
• Dá àwôn ìró fáwëlì àti köńsónáýtì mõ.

Affective Domain:

• Fífëran láti kô àti láti ka èdè Yorùbá.
• Ṣíṣe ìfë hàn sí kíkô àwôn lëtà.

Psychomotor Domain:

• Kô àwôn lëtà álífábëêtì Yorùbá dáadáa.
• Pè àwôn lëtà fáwëlì àti köńsónáýtì nípa ìró wọn.

Social Domain:

• Ṣíṣe ìfowósowópõ pëlú àwôn akëkõö yòókù nígbà tí wôn bá ń kô àti tí wôn bá ń pè àwôn lëtà.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Ìwé Kíkà Èdè Yorùbá fún Ilé-Èkó Alákôbërç (Primary 2)
• https://www.youtube.com/watch?v=1F232wV2K88
• https://www.youtube.com/watch?v=q6e02D4E41k

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Pátákó ìkôwé
• Awóńyè (chalk)
• Àwọn kaadi tí àwọn lëtà Yorùbá wà lórí wọn
• Àwọn àwòrán tí ó fi àwọn lëtà hàn.

Rationale for the Lesson

Èkó yìí ṣe pàtàkì nítorí yóò jë kí àwọn akëkõö mọ bí wôn ṣe ń kô àti bí wôn ṣe ń pè àwọn lëtà inú álífábëêtì Yorùbá. Èyí yóò ràn wôn lọ́wọ́ láti lè kà á àti láti lè kô èdè Yorùbá dáadáa ní ọjọ́ iwájú.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akëkõö ti mọ díç nípa álífábëêtì èdè Gëësi àti díç lára àwọn lëtà Yorùbá díë. Wôn sì ti mọ bí wôn ṣe ń kô àwọn lëtà díë.

Lesson Content/Board Summary

Ìtêsíwájú Nínú Kíkô Álífábëêtì

Kíkô Álífábëêtì Èdè Yorùbá

Álífábëêtì èdè Yorùbá jë àpapõ gbogbo àwọn lëtà tí a fi ń kô èdè Yorùbá. Ó ní lëtà méélòó kan tí ó yàtõ sí ti èdè Gëësi. Ó ní lëtà méélòó kan tí ó yàtõ sí ti èdè Gëësi, àwọn bíi ë, õ, gb, ś.

Àwọn lëtà inú álífábëêtì Yorùbá ni:

• a, b, d, e, ë, f, g, gb, h, i, j, k, l, m, n, o, õ, p, r, s, ś, t, u, w, y.

Dídá Àwọn Ìró Álífábëêtì Náà Mõ

Àwọn lëtà inú álífábëêtì Yorùbá pín sí õnà méjì: Fáwëlì àti Köńsónáýtì.

Fáwëlì (Vowels)

Fáwëlì jë àwọn lëtà tí ìró wọn jáde láìsí ìdíwõ kankan nínu õrùn tàbí çnu. Àwọn fáwëlì pín sí méjì: fáwëlì àìránmúpè àti fáwëlì àránmúpè.

Fáwëlì Àìránmúpè (Oral Vowels)

Àwọn wônyí ni àwọn fáwëlì tí ìró wọn jáde láìsí ìránmúpè (tí kò kôjá imú).

• a (bí ‘a’ nínú ‘àga’)
• e (bí ‘e’ nínú ‘èwà’)
• ë (bí ‘e’ nínú ‘pëlu’)
• i (bí ‘i’ nínú ‘ilé’)
• o (bí ‘o’ nínú ‘òkúta’)
• õ (bí ‘o’ nínú ‘õmọ’)
• u (bí ‘u’ nínú ‘ìlù’)

Fáwëlì Àránmúpè (Nasal Vowels)

Àwọn wônyí ni àwọn fáwëlì tí ìró wọn kôjá imú.

• an (bí ‘an’ nínú ‘òkàn’)
• ën (bí ‘ën’ nínú ‘ìbànújë’)
• õn (bí ‘õn’ nínú ‘àwôn’)
• un (bí ‘un’ nínú ‘kùn’)

Köńsónáýtì (Consonants)

Köńsónáýtì jë àwọn lëtà tí ìró wọn máa ń ní ìdíwõ díç nínu õrùn tàbí çnu.

Àwọn köńsónáýtì Yorùbá ni:

• b, d, f, g, gb, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ś, t, w, y

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akëkõö, yóò sì bërë sí bi wôn ní ìbéèrè nípa àwọn lëtà tí wôn ti mọ tëlë. Yóò fi àwọn kaadi lëtà hàn wôn.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò dáhùn ìbéèrè, yóò sì wo àwọn kaadi lëtà náà.
Learning Point: Àwọn akëkõö rántí ìmọ̀ ìṣáájú wọn, wôn sì múra sílë fún ëkó tuntun.

Step 2: Ifihàn Álífábëêtì Yorùbá

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Demonstration/Explanation
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kô álífábëêtì Yorùbá sókè lórí pátákó ìkôwé, yóò sì pè wôn lökõõkan fún àwọn akëkõö. Yóò fi àwọn kaadi lëtà hàn wôn.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò wo álífábëêtì náà, yóò sì gbìyànjú láti pè wôn lëyò kôkan bí olùkọ́ ṣe ń pè wôn.
Learning Point: Àwọn akëkõö mọ álífábëêtì Yorùbá, wôn sì gbìyànjú láti pè wôn.

Step 3: Ìdámõ Fáwëlì

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Explanation/Questioning
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé nípa fáwëlì (vowels), yóò sì kô àwọn fáwëlì àìránmúpè àti àwọn fáwëlì àránmúpè sójú pátákó. Yóò pè wôn, yóò sì sọ àpççrç ọ̀rọ̀ fún wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò fetí sílë dáadáa, yóò sì gbìyànjú láti pè àwọn fáwëlì náà.
Learning Point: Àwọn akëkõö mọ àwọn fáwëlì àti bí a ṣe ń pè wôn.

Step 4: Ìdámõ Köńsónáýtì

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Drilling
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé nípa köńsónáýtì (consonants), yóò sì kô àwọn köńsónáýtì Yorùbá sójú pátákó. Yóò pè wôn lökõõkan, yóò sì rọ àwọn akëkõö láti pè pëlú rë.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò wo àwọn köńsónáýtì náà, yóò sì pè wôn pëlú olùkọ́.
Learning Point: Àwọn akëkõö mọ àwọn köńsónáýtì Yorùbá, wôn sì gbìyànjú láti pè wôn.

Step 5: Ìdánilójú Ìró Lëtà

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Practice/Correction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún fi àwọn kaadi lëtà hàn àwọn akëkõö lötõõtõ, yóò sì bi wôn pé kí wôn sọ orúkọ àti ìró lëtà kôkan. Yóò tún àwọn tí kò bá ti pè dáadáa ṣe.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò sọ orúkọ àti ìró àwọn lëtà tí olùkọ́ bá fi hàn wôn.
Learning Point: Àwọn akëkõö fi ìdánilójú hàn nínú bí wôn ṣe ń dá àwọn lëtà àti ìró wọn mõ.

Step 6: Ìkôwé Àwọn Lëtà

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Guided Practice
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kô àwọn lëtà náà sórí pátákó, yóò sì rọ àwọn akëkõö láti kô wôn sínú ìwé wọn. Yóò rìn yíká láti ṣàyëwò iṣë wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò kô àwọn lëtà náà sínú ìwé wọn bí olùkọ́ ṣe fi hàn wôn.
Learning Point: Àwọn akëkõö mọ bí wôn ṣe ń kô àwọn lëtà Yorùbá.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kô álífábëêtì èdè Yorùbá sókè.
2. Darí àwọn fáwëlì àìránmúpè marun-un.
3. Sọ àwọn köńsónáýtì Yorùbá mẹ́rin.
4. Báwo ni Fáwëlì Àránmúpè ṣe yàtõ sí Fáwëlì Àìránmúpè?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 3 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àkópò ëkọ́ náà nípa títún pè àwọn lëtà álífábëêtì Yorùbá, àti pípe àwọn fáwëlì àti köńsónáýtì. Yóò sì fún wọn ní iṣë ilé.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò tún pè àwọn lëtà náà pëlú olùkọ́, wọ́n sì kọ iṣë ilé wọn sílë.
Learning Point: Ëkọ́ náà fìdí múlë, àwọn akëkõö sì mọ ohun tí wôn kô.

Lesson Keywords

• Álífábëêtì – Gbögbo àwọn lëtà tí a fi ń kô èdè kan.
• Fáwëlì – Àwọn lëtà tí ìró wọn jáde láìsí ìdíwõ (a, e, ë, i, o, õ, u).
• Köńsónáýtì – Àwọn lëtà tí ìró wọn ní ìdíwõ díç nínu õrùn tàbí çnu (b, d, f, g, gb, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ś, t, w, y).
• Àìránmúpè – Ohun tí kò kôjá imú.
• Àránmúpè – Ohun tí ó kôjá imú.

Differentiation

Fún àwọn akëkõö tí ó yara lóye, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn ọ̀rọ̀ kékeré láti kà. Fún àwọn tí ó lọra, olùkọ́ yóò tún máa pè àwọn lëtà náà pëlú wọn lökõõkan títí wọ́n á fi mọ̀.

Note for teachers using this lesson plan

Ríi dájú pé o lo àwọn ohun èlò ìkọ́ni tó yẹ láti jë́ kí ëkọ́ náà rọrùn fún àwọn akëkõö. Ṣe àwọn àlàyé rë ní èdè Yorùbá tí ó rọrùn láti lóye fún àwọn ọmọ ilé-ìwé Primary 2.