Ìtêsíwájú Nínú Kíka Álífábëêtì, Yorùbá Àkóónú Iśë 1. Kíkô Álífábëêtì Yorùbá Sí for Primary 2

Class: Primary 2
Term: First Term
Week: 1
Age: 7 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Yoruba Language
Previous Lesson: .
Topic: Ìtêsíwájú Nínú Kíka Álífábëêtì
Subject Matter: Kíkô álífábëêtì Yorùbá sí ara pátákó ìkõwé, Śíśe àfihàn álífábëêtì tí ó jë fáwëlì, Kíkô köńsónántì sí ojú pátákó

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• Mọ àwọn álífábëêtì Yorùbá.
• Mọ ìyàtọ̀ láàárín fáwëlì àti köńsónántì.
• Dámọ àránmúpè àti àìránmúpè nínú àwọn fáwëlì.

Affective Domain:

• Fetí sílê dáadáa bí olùkö bá ń ka fáwëlì àti köńsónántì.
• Fi ìfẹ́ hàn sí kíkọ́ àti kíkà èdè Yorùbá.

Psychomotor Domain:

• Kô álífábëêtì Yorùbá sí ara pátákó ìkõwé tàbí ìwé.
• Ka fáwëlì àti köńsónántì pèlú ìtọ́sọ́nà.
• Tún àwọn lëtà tí olùkö bá kà pè.

Social Domain:

• Kopa nínú kíkà álífábëêtì pèlú àwọn akëkõö yòókù.
• Pè àwọn lëtà náà dáadáa nígbàtí wọ́n bá ń kà á fún àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìtọ́sọ́nà Èdè Yorùbá fún Ilé-ìwé Alákọ́bẹ̀rẹ̀ Kìíní sí Kẹfà
• https://www.youtube.com/watch?v=k_l5z6t9u8g
• https://nigerianlanguages.com/yoruba-alphabet/

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Pátákó ìkõwé
• Àwọn lëtà álífábëêtì tí a kọ sí orí pátákó kékeré
• Ìwé àti pênsí
• Àwọn àwòrán àwọn ohun tí ó bërë pèlú àwọn lëtà náà

Rationale for the Lesson

Ìwé kíkà àti kíkô ni ìpìlë ëkô èdè Yorùbá. Ëkô yìí yóò ran àwọn akëkõö lọ́wọ́ láti mọ àwọn lëtà tí wọ́n fi ń kô àti tí wọ́n fi ń ka èdè Yorùbá, èyí tí ó ṣe pàtàkì fún ìdàgbàsókè ìmọ̀ wọn nínú èdè náà.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akëkõö ti mọ díë nípa mímọ àwọn lëtà kan nínú èdè Yorùbá nínú ëkô wọn tẹ́lẹ̀.

Lesson Content/Board Summary

Ìtêsíwájú Nínú Kíka Álífábëêtì

Kíkô álífábëêtì Yorùbá sí ara pátákó ìkõwé

Álífábëêtì Yorùbá

Álífábëêtì Yorùbá jë àpapò gbogbo lëtà tí a fi ń kô èdè Yorùbá. Ó ní lëtà méjìlélógún (25).

Àwọn lëtà wọ̀nyí ni:

• A, B, D, E, Ẹ, F, G, Gb, H, I, J, K, L, M, N, O, Ọ, P, R, S, Ṣ, T, U, W, Y

Śíśe àfihàn álífábëêtì tí ó jë fáwëlì

Fáwëlì (Vowels)

Fáwëlì jë àwọn lëtà tí a lè pè jáde láìsí ìdènà kankan. Wọ́n jë méje nínú álífábëêtì Yorùbá.

Àwọn fáwëlì Yorùbá ni:

• A, E, Ẹ, I, O, Ọ, U

Àwọn fáwëlì lè jë àránmúpè (nasal vowels) tàbí àìránmúpè (oral vowels).

• Àránmúpè: Àwọn fáwëlì tí a fi imú pè (bíi ‘an’, ‘ẹn’, ‘ọn’, ‘in’, ‘un’).
• Àìránmúpè: Àwọn fáwëlì tí a fi ẹnu pè láìlo imú (A, E, Ẹ, I, O, Ọ, U).

Kíkô köńsónántì sí ojú pátákó

Köńsónántì (Consonants)

Köńsónántì jë àwọn lëtà tí a gbọ́dọ̀ lo ète, ahọ́n tàbí ètè láti sọ jáde. Wọ́n jë méjìdínlógún (18) nínú álífábëêtì Yorùbá.

Àwọn köńsónántì Yorùbá ni:

• B, D, F, G, Gb, H, J, K, L, M, N, P, R, S, Ṣ, T, W, Y

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkö yóò kí àwọn akëkõö, yóò sì bi wọ́n nípa àwọn lëtà Yorùbá díë tí wọ́n ti mọ̀ tẹ́lẹ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò dáhùn ìbéèrè olùkö, wọn yóò sì darúkọ àwọn lëtà díë tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Àwọn akëkõö rántí ìmọ̀ wọn tẹ́lẹ̀, wọ́n sì múra sílẹ̀ fún ëkô tuntun.

Step 2: Ìgbékalẹ̀ Álífábëêtì Yorùbá

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Ìgbékalẹ̀/Àlàyé
Teacher’s Activity: Olùkö yóò kọ gbogbo álífábëêtì Yorùbá sí ara pátákó ìkõwé, yóò sì máa kà wọ́n lëta lëta. Yóò tún ṣe àlàyé pé lëtà méjìlélógún (25) ni ó wà.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò fetí sílê dáadáa, wọn yóò sì tún olùkö pè lëtà kọ̀ọ̀kan.
Learning Point: Àwọn akëkõö kọ́ gbogbo álífábëêtì Yorùbá.

Step 3: Mímọ Fáwëlì (Vowels)

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Ìdámọ̀/Ìṣàfihàn
Teacher’s Activity: Olùkö yóò ṣe àfihàn àwọn fáwëlì Yorùbá (A, E, Ẹ, I, O, Ọ, U) lára álífábëêtì, yóò sì kọ wọ́n sí apá kan lórí pátákó ìkõwé. Yóò ka wọ́n fún àwọn akëkõö.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò wo àwọn fáwëlì, wọn yóò sì tún olùkö kà wọ́n. Wọn yóò tún gbìyànjú láti damọ àránmúpè àti àìránmúpè.
Learning Point: Àwọn akëkõö mọ àwọn fáwëlì nínú èdè Yorùbá.

Step 4: Mímọ Köńsónántì (Consonants)

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Ìdámọ̀/Ìṣàfihàn
Teacher’s Activity: Olùkö yóò ṣe àfihàn àwọn köńsónántì Yorùbá (B, D, F, G, Gb, H, J, K, L, M, N, P, R, S, Ṣ, T, W, Y) lára álífábëêtì, yóò sì kọ wọ́n sí apá kejì lórí pátákó ìkõwé. Yóò ka wọ́n fún àwọn akëkõö.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò wo àwọn köńsónántì, wọn yóò sì tún olùkö kà wọ́n.
Learning Point: Àwọn akëkõö mọ àwọn köńsónántì nínú èdè Yorùbá.

Step 5: Ìdánilójú Kíkà àti Kíkô

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ìṣeśe/Ìdánilójú
Teacher’s Activity: Olùkö yóò pe àwọn akëkõö láti kọ álífábëêtì Yorùbá sí inú ìwé wọn, yóò sì máa ṣàyëwò iṣẹ́ wọn. Yóò tún pe akëkõö méjì láti kà á fún àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò kọ álífábëêtì sí inú ìwé wọn, àwọn méjì tí a bá pè yóò sì kà á.
Learning Point: Àwọn akëkõö ṣe ìdánilójú ìmọ̀ wọn nípa kíkà àti kíkọ́ álífábëêtì.

Step 6: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Báwo ni álífábëêtì Yorùbá ṣe pọ̀ tó?
2. Darúkọ fáwëlì mẹ́ta nínú èdè Yorùbá.
3. Darúkọ köńsónántì mẹ́ta nínú èdè Yorùbá.
4. Kọ álífábëêtì Yorùbá marun-un tí o rántí.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 2 minutes
Teaching Skill: Àkópọ̀
Teacher’s Activity: Olùkö yóò ṣe àkópọ̀ ëkô náà nípa títún kà àwọn álífábëêtì, fáwëlì, àti köńsónántì Yorùbá fún àwọn akëkõö. Yóò sì fún wọn ní iṣẹ́ àṣekúdálé.
Pupils’ Activity: Àwọn akëkõö yóò fetí sí àkópọ̀ olùkö, wọn yóò sì kọ iṣẹ́ àṣekúdálé sí inú ìwé wọn.
Learning Point: Àwọn akëkõö rántí àwọn kókó pàtàkì nínú ëkô náà.

Lesson Keywords

• Álífábëêtì – Gbogbo lëtà tí a fi ń kọ́ èdè kan.
• Fáwëlì – Àwọn lëtà tí a lè pè jáde láìsí ìdènà.
• Köńsónántì – Àwọn lëtà tí a gbọ́dọ̀ lo ète, ahọ́n tàbí ètè láti sọ jáde.
• Àránmúpè – Fáwëlì tí a fi imú pè.
• Àìránmúpè – Fáwëlì tí a fi ẹnu pè láìlo imú.

Differentiation

Fún àwọn akëkõö tí ó gbọ́ ọn yá, olùkö yóò fún wọn ní àwọn ọ̀rọ̀ kékeré láti kọ sílẹ̀ nípa lílo àwọn lëtà tí wọ́n ti kọ́. Fún àwọn tí ó lọra díë, olùkö yóò tún máa tọ́ wọn sọ́nà nípa kíkà àwọn lëtà náà léraléra.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkö gbọ́dọ̀ ríi dájú pé gbogbo akëkõö mọ álífábëêtì Yorùbá dáadáa, pẹ̀lú àwọn fáwëlì àti köńsónántì, kí wọ́n tó lọ sí ëkô mìíràn. Lilo àwọn ohun èlò ìkọ́ni tí ó ṣeé fojú rí yóò ran àwọn akëkõö lọ́wọ́ láti lóye ëkô náà dáadáa.