Ìtêsíwájú Lórí Ìró Èdè (Àmì OHÙN), Àmì ohùn lórí ọ̀rọ̀ onísílébù kan àti àmì ohùn lórí ọ̀rọ̀ onísílébù méjì for Primary 2

Class: Primary 2
Term: 2nd Term
Week: 3
Age: 7 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Yoruba Language
Previous Lesson: Ìtêsíwájú Nínú Kíkô Álífábëêtì, Kíkô álífábëêtì èdè Yorùbá àti Dídá àwôn ìró fáwëlì àti köńsónáýtì mõ.
Topic: Ìtêsíwájú Lórí Ìró Èdè (Àmì OHÙN)
Subject Matter: Àmì ohùn lórí ọ̀rọ̀ onísílébù kan àti àmì ohùn lórí ọ̀rọ̀ onísílébù méjì.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• Ṣe àlàyé lórí oríṣi ohùn mẹ́ta.
• Kọ àwọn fáwẹ̀lì pẹ̀lú ohùn orí wọn àti àwọn ọ̀rọ̀ onísílébù méjì sára pátákó.

Affective Domain:

• Tẹtí sí àlàyé olùkọ́ lórí àwọn àmì ohùn mẹ́ta.
• Pinnu láti pè àwọn ọ̀rọ̀ pẹ̀lú àmì ohùn dáadáa.

Psychomotor Domain:

• Ṣe àwòkọ fáwẹ̀lì àti àwọn ọ̀rọ̀ tí olùkọ́ kọ.
• Pe àwọn fáwẹ̀lì àti ọ̀rọ̀ náà bí olùkọ́ ṣe pè wọn.

Social Domain:

• Pínú láti kopa nínú àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àti ìdánrawò pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ẹgbẹ́ wọn.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Aláwiyé Yoruba fun Ilé-ìwé Alákọbẹ̀rẹ̀ 2

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Pátákó (Whiteboard/Chalkboard)
• Àmì ọ̀fọ̀ (Chalk/Marker)
• Àtẹ ìkọ́ni tí ó ní àwọn àmì ohùn àti àwọn àpẹẹrẹ ọ̀rọ̀.
• Ìwé kíkà Yorùbá.

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ìyàtọ̀ láàárín àwọn ohùn nínú èdè Yorùbá. Yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọ ọ̀nà tí wọ́n fi ń sọ àwọn ọ̀rọ̀ Yorùbá dáadáa, èyí tí yóò mú kí wọ́n lè kàwé kí wọ́n sì kọ̀wé pẹ̀lú òye.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ díẹ̀ nípa àwọn lẹ́tà Yorùbá àti àwọn ọ̀rọ̀ kékeré. Wọ́n tún ní òye díẹ̀ nípa àwọn ìró èdè Yorùbá.

Lesson Content/Board Summary

Ìtêsíwájú Lórí Ìró Èdè (Àmì OHÙN)

Oríṣi Àmì Ohùn Mẹ́ta

Àmì ohùn ni ó ń jẹ́ kí a mọ ìyàtọ̀ láàárín àwọn ọ̀rọ̀ nínú èdè Yorùbá. Oríṣi àmì ohùn mẹ́ta ni ó wà:

• Ohùn Òkè (High Tone): Èyí ni àmì ‘´’ (àpẹẹrẹ: ó, bá, wá).
• Ohùn Ìsàlẹ̀ (Low Tone): Èyí ni àmì ‘`’ (àpẹẹrẹ: è, bà, tẹ̀).
• Ohùn Àárín (Mid Tone): Èyí kò ní àmì kankan (àpẹẹrẹ: o, ba, lọ).

Àmì Ohùn Lórí Ọ̀rọ̀ Onísílébù Kan

Ọ̀rọ̀ onísílébù kan jẹ́ ọ̀rọ̀ tí ó ní ìró kan ṣoṣo. Àwọn àpẹẹrẹ ni:

• ba (àárín) – láti pàdé
• bá (òkè) – láti bá
• bà (ìsàlẹ̀) – láti bà lé
• wá (òkè) – láti wá
• wà (ìsàlẹ̀) – láti wà níbẹ̀
• lo (àárín) – láti lọ
• lò (ìsàlẹ̀) – láti lò ó

Àwọn fáwẹ̀lì pẹ̀lú àmì ohùn:

• a, á, à
• e, é, è
• ẹ, ẹ́, ẹ̀
• i, í, ì
• o, ó, ò
• ọ, ọ́, ọ̀
• u, ú, ù

Àmì Ohùn Lórí Ọ̀rọ̀ Onísílébù Méjì

Ọ̀rọ̀ onísílébù méjì jẹ́ ọ̀rọ̀ tí ó ní ìró méjì. Àwọn àpẹẹrẹ ni:

• adé – a / dé (àárín / òkè)
• bàbá – bà / bá (ìsàlẹ̀ / òkè)
• owó – o / wó (àárín / òkè)
• èkó – è / kó (ìsàlẹ̀ / òkè)
• ilé – i / lé (àárín / òkè)
• òrùka – ò / rù / ka (ìsàlẹ̀ / ìsàlẹ̀ / àárín)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Ìtêsíwájú Lórí Ìró Èdè (Àmì OHÙN)

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, ó sì ṣe àyẹ̀wò ẹ̀kọ́ tí wọ́n kọ́ tẹ́lẹ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dá olùkọ́ lóhùn, wọ́n sì gbìyànjú láti dáhùn àwọn ìbéèrè tó jọ mọ́ ẹ̀kọ́ tẹ́lẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tún rántí ẹ̀kọ́ tẹ́lẹ̀, wọ́n sì múra sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ tuntun.

Step 2: Presentation of Topic

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Explanation/Introduction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ fi kún àlàyé lórí àmì ohùn pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ tó rọrùn, ó sì kọ àkọlé ẹ̀kọ́ náà sára pátákó.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tẹtí sí olùkọ́, wọ́n sì kọ àkọlé ẹ̀kọ́ náà sínú ìwé wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àkọlé ẹ̀kọ́ tuntun náà.

Step 3: Explanation of Tones

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Explanation/Demonstration
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣe àlàyé lórí oríṣi ohùn mẹ́ta (ohùn òkè, ìsàlẹ̀ àti àárín) pẹ̀lú àwọn àmì wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tẹtí sí àlàyé olùkọ́ lórí àwọn àmì ohùn mẹ́ta náà.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ oríṣi àmì ohùn mẹ́ta àti àwọn àmì wọn.

Step 4: Tones on Monosyllabic Words

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Illustration/Drill
Teacher’s Activity: Olùkọ́ kọ àwọn fáwẹ̀lì pẹ̀lú ohùn orí wọn àti àwọn ọ̀rọ̀ onísílébù kan (bíi ba, bá, bà, wá) sára pátákó, ó sì pè wọ́n fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe àwòkọ fáwẹ̀lì àti àwọn ọ̀rọ̀ tí olùkọ́ kọ, wọ́n sì pè wọ́n bí olùkọ́ ṣe pè wọ́n.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí a ti ń lo àmì ohùn lórí ọ̀rọ̀ onísílébù kan.

Step 5: Tones on Disyllabic Words

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Illustration/Practice
Teacher’s Activity: Olùkọ́ kọ àwọn ọ̀rọ̀ onísílébù méjì (bíi adé, bàbá) sára pátákó, ó sì tún pè wọ́n fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe àwòkọ àwọn ọ̀rọ̀ tí olùkọ́ kọ, wọ́n sì gbìyànjú láti pè wọ́n bí olùkọ́ ṣe pè wọ́n.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí a ti ń lo àmì ohùn lórí ọ̀rọ̀ onísílébù méjì.

Step 6: Practice and Reinforcement

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Repetition/Drill
Teacher’s Activity: Olùkọ́ tún pè àwọn ọ̀rọ̀ pẹ̀lú àmì ohùn lẹ́ẹ̀kan sí i, ó sì jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tún pè wọ́n lẹ́yìn rẹ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tún pè àwọn ọ̀rọ̀ náà lẹ́yìn olùkọ́ títí wọ́n fi mọ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tún fi ẹ̀kọ́ náà sọrí, wọ́n sì mọ bí a ti ń pè àwọn ohùn dáadáa.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Mẹ́nu ba oríṣi àmì ohùn mẹ́ta tí ó wà nínú èdè Yorùbá.
2. Kọ àwọn fáwẹ̀lì mẹ́ta tí ó ní ohùn òkè, ohùn ìsàlẹ̀ àti ohùn àárín.
3. Fún àpẹẹrẹ ọ̀rọ̀ onísílébù kan tí ó ní ohùn ìsàlẹ̀.
4. Fún àpẹẹrẹ ọ̀rọ̀ onísílébù méjì tí ó ní ohùn ìsàlẹ̀ àti ohùn òkè.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 2 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Olùkọ́ tún ṣe àtúnyẹ̀wò ẹ̀kọ́ náà ní ṣókí, ó sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní iṣẹ́ ilé.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tẹtí sí àtúnyẹ̀wò náà, wọ́n sì kọ iṣẹ́ ilé wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ fi ẹ̀kọ́ náà sọrí, wọ́n sì ní iṣẹ́ tí wọ́n máa ṣe láti fi mú ẹ̀kọ́ náà dáadáa.

Lesson Keywords

• Ohùn – Ìró tí a fi ń sọ ọ̀rọ̀ nínú èdè Yorùbá.
• Àmì ohùn – Àmì tí a fi ń fi ìró ọ̀rọ̀ hàn.
• Sílébù – Apá kan ọ̀rọ̀ tí a lè pè ní ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo.
• Òkè – Ohùn tí ó ga.
• Ìsàlẹ̀ – Ohùn tí ó rẹlẹ̀.
• Àárín – Ohùn tí kò ga tí kò sì rẹlẹ̀.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì gbọ́ yé, olùkọ́ yóò tún ṣe àlàyé pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ mìíràn tí ó rọrùn. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ti gbọ́ yé, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn ọ̀rọ̀ onísílébù púpọ̀ sí i láti fi ṣe ìdánrawò.

Note for teachers using this lesson plan

Ríi dájú pé o ń lo àwọn àpẹẹrẹ tó pọ̀, o sì ń pè wọ́n ní ìgbà púpọ̀ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè mọ̀. Rọ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti máa lo àmì ohùn nínú ìwé kíkà àti ìkọ̀wé wọn lójoojúmọ́.