Lesson Note on Ìró Èdè Yorùbá and Alífábẹ́ẹ̀tì for JSS 3

Class: Junior Secondary School 3 (JSS 3 / JS3)
Term: 3rd Term
Week: 2
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language L2
Curriculum Theme: Fónẹ́tíìkì
Previous Lesson: Òwò Ṣíṣe Àti Ìpolówó Ọjà.
Topic: FÓNẸ́TÍÌKÌ
Subject Matter: Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá, kíka alífábẹ́ẹ̀tì láti A sí Y, àlàyé lórí lẹ́tà ìbẹ̀rẹ̀, ìsòrí alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá, kọ́ńsónántì, fáwẹ́lì, ìyàtọ̀ láàrin alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá àti èdè Gẹ̀ẹ́sì

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• ṣe àlàyé Fónẹ́tíìkì.
• kà alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá láti A sí Y.
• pín àwọn lẹ́tà alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá sí fáwẹ́lì àti kọ́ńsónántì.
• sọ ìyàtọ̀ tó wà láàrin alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá àti èdè Gẹ̀ẹ́sì.

Affective Domain:

• mọyì ìjẹ́-àrà-ọ̀tọ̀ alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá.
• nífẹ̀ẹ́ sí lílo àti kíkọ èdè Yorùbá tó tọ́.

Psychomotor Domain:

• kà àwọn lẹ́tà alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá pẹ̀lú ohùn tó tọ́.
• kọ alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá dáadáa.

Social Domain:

• lo ìmọ̀ Fónẹ́tíìkì Yorùbá láti bá àwọn ẹlòmíràn sọ̀rọ̀ dáadáa.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún JSS 3
• https://www.studywithjosh.com/yoruba-alphabet/
• https://yorubaforkids.com/yoruba-alphabet/

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• àtẹ alífábẹ́ẹ̀tì (alphabet chart)
• àwọn kaadi ohùn (sound cards)
• ìwé ẹ̀kọ́ Yorùbá (Yoruba textbook)
• àwòrán ẹnu (mouth diagram)

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ̀ nípa ohùn àti lẹ́tà èdè Yorùbá. Ó máa ràn wọ́n lọ́wọ́ láti sọ Yorùbá dáadáa àti láti kọ ọ́ lọ́nà tó tọ́, èyí tó ṣe kókó fún ìgbésí ayé wọn.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa kíkà àti kíkọ àwọn ọ̀rọ̀ Yorùbá díẹ̀ àti àwọn ohùn èdè Yorùbá.

Lesson Content/Board Summary

FÓNẸ́TÍÌKÌ

Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá

Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá jẹ́ àpapọ̀ gbogbo àwọn lẹ́tà tí a fi ń kọ èdè Yorùbá. Àwọn lẹ́tà wọ̀nyí ni ó jẹ́ ìpìlẹ̀ fún mímọ̀ bí a ṣe ń kà àti kọ Yorùbá. Wọ́n jẹ́ ogún-ó-mẹ́fà (25) gbáko.

Àwọn alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá ni wọ̀nyí:

• A, B, D, E, Ẹ, F, G, GB, H, I, J, K, L, M, N, O, Ọ, P, R, S, Ṣ, T, U, W, Y.

Ìsòrí Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá

A lè pín alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá sí ìsòrí méjì pàtàkì: Fáwẹ́lì àti Kọ́ńsónántì.

Fáwẹ́lì (Vowels)

Fáwẹ́lì jẹ́ àwọn lẹ́tà tí ohùn wọn jáde láìsí ìdíwọ́ kankan nínú ẹnu. Àwọn fáwẹ́lì jẹ́ méje (7) nínú èdè Yorùbá.

Àwọn fáwẹ́lì Yorùbá ni wọ̀nyí:

• A, E, Ẹ, I, O, Ọ, U.

Kọ́ńsónántì (Consonants)

Kọ́ńsónántì jẹ́ àwọn lẹ́tà tí ohùn wọn jáde pẹ̀lú ìdíwọ́ díẹ̀ tàbí púpọ̀ nínú ẹnu. Àwọn kọ́ńsónántì jẹ́ méjìdínlógún (18) nínú èdè Yorùbá.

Àwọn kọ́ńsónántì Yorùbá ni wọ̀nyí:

• B, D, F, G, GB, H, J, K, L, M, N, P, R, S, Ṣ, T, W, Y.

Ìyàtọ̀ láàrin Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì

Àwọn ìyàtọ̀ pàtàkì wà láàrin alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá àti èdè Gẹ̀ẹ́sì:

• Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá ní lẹ́tà Ẹ, Ọ, Ṣ, GB tí kò sí nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì.
• Alífábẹ́ẹ̀tì Gẹ̀ẹ́sì ní lẹ́tà C, Q, V, X, Z tí kò sí nínú èdè Yorùbá.
• Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá ní fáwẹ́lì méje (A, E, Ẹ, I, O, Ọ, U) nígbà tí èdè Gẹ̀ẹ́sì ní fáwẹ́lì márùn-ún (A, E, I, O, U).
• Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá kò ní lẹ́tà C, Q, V, X, Z.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Set Induction

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ pẹ̀lú ìbéèrè lórí ohùn èdè Yorùbá àti bí a ṣe ń fi ohùn sọ̀rọ̀. Ó tún lè béèrè nípa àwọn lẹ́tà tí wọ́n mọ̀ nínú Yorùbá.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì sọ àwọn lẹ́tà Yorùbá tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rántí ẹ̀kọ́ tí wọ́n ti kọ́ tẹ́lẹ̀, wọ́n sì múra sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ tuntun.

Step 2: Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá

Time: 10 minutes

Teaching Skill: Exposition/Illustration

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àtẹ alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá hàn, yóò sì kà á jáde láti A sí Y. Yóò tún ṣe àlàyé lórí bí a ṣe ń pe àwọn lẹ́tà kọ̀ọ̀kan.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ̀lé olùkọ́ kà alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá, wọn yóò sì gbìyànjú láti pe àwọn lẹ́tà náà pẹ̀lú ohùn tó tọ́.

Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá, wọ́n sì mọ bí a ṣe ń kà wọ́n.

Step 3: Fáwẹ́lì (Vowels)

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Explanation/Classification

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé nípa fáwẹ́lì àti ìdí tí wọ́n fi ṣe pàtàkì. Yóò wá tọ́ka sí àwọn fáwẹ́lì nínú alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá, yóò sì kọ wọ́n sórí pátákó.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọn yóò sì dá àwọn fáwẹ́lì mọ̀ nínú àtẹ alífábẹ́ẹ̀tì.

Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ fáwẹ́lì Yorùbá, wọ́n sì mọ bí a ṣe ń dá wọn mọ̀.

Step 4: Kọ́ńsónántì (Consonants)

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Explanation/Classification

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tẹ̀síwájú láti ṣe àlàyé nípa kọ́ńsónántì. Yóò sì tọ́ka sí àwọn kọ́ńsónántì tó kù nínú alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá, yóò sì kọ wọ́n sórí pátákó.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọn yóò sì dá àwọn kọ́ńsónántì mọ̀ nínú àtẹ alífábẹ́ẹ̀tì.

Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ kọ́ńsónántì Yorùbá, wọ́n sì mọ bí a ṣe ń dá wọn mọ̀.

Step 5: Ìyàtọ̀ láàrin Alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Comparative Analysis

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé àwọn ìyàtọ̀ pàtàkì tó wà láàrin alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá àti èdè Gẹ̀ẹ́sì, yóò sì fi wọ́n wé ara wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti sọ àwọn ìyàtọ̀ tí wọ́n mọ̀, wọn yóò sì kọ àwọn tí olùkọ́ sọ sílẹ̀.

Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àwọn ìyàtọ̀ tó wà láàrin alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì.

Step 6: Akopọ̀

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Summarization

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àkópọ̀ àwọn kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ náà, yóò sì béèrè àwọn ìbéèrè díẹ̀ láti rí i dájú pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti gbọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì tún sọ àwọn kókó pàtàkì tí wọ́n ti kọ́.

Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ṣe àkópọ̀ ẹ̀kọ́ náà, wọ́n sì ti gbọ́ ọ dáadáa.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni Fónẹ́tíìkì?
2. Kà alífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá láti A sí Y.
3. Darúkọ àwọn fáwẹ́lì Yorùbá.
4. Sọ ìyà