Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Yadda ake gina gaɓar kalma and tantance, rubutawa da karanta gaɓa for Primary 1

Primary 1 Hausa Language lesson on yadda ake gina gaɓar kalma and tantance, rubutawa da karanta gaɓa. The lesson covers the stated curriculum content, content scope, skills, activities and performance objectives.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 5, 2026Reading7 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

Wannan darasin yana mai da hankali kan yadda ake gina gaɓar kalma a cikin harshen Hausa. Malamai su shirya katunan haruffa da kyau don taimakawa ɗalibai su haɗa su su zama gaɓoɓi. Tabbatar kowane ɗalibi ya samu damar yin amfani da katunan kuma ya gina gaɓoɓi da kansa. A ƙarshen darasin, ɗalibai su iya haɗa haruffa su zama gaɓa, su tantance ta, su rubuta ta, kuma su karanta ta daidai.

Class: Primary One
Term: First Term
Week: 8
Age: 6 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Karatu da Rubutu
Focal competence: Gina da karanta gaɓar kalma
Key competencies/values: Kyakkyawar sadarwa; Haɗin-guiwa; Girmamawa
Skills:

  • Ƙwarewa a rubutu da karatu
  • Fahimtar tsarin haruffa

Previous Lesson: Gina kalmomi masu gaɓoɓi biyu
Topic: Ginin Gaɓa
Subject Matter: Yadda ake gina gaɓar kalma, tantance, rubutawa da karanta gaɓa

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain

  • tantance gaɓar kalma;

Psychomotor Domain

  • haɗa haruffa su zama gaɓar kalma;
  • rubuta gaɓar kalma;
  • karanta gaɓar kalma.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
  • Relevant State Unified Scheme of Work
  • Littafin Hausa na Firamare 1
  • The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Katunan haruffa (misali, na baƙaƙe da wasula)
  • Allo
  • Littafin rubutu

Rationale for the Lesson

Wannan darasin yana da muhimmanci domin yana koyar da ɗalibai yadda ake haɗa haruffa su zama sauti mai ma’ana, wato gaɓar kalma. Fahimtar ginin gaɓa yana da tushe ga koyon karatu da rubutu yadda ya kamata. Zai taimaka musu su iya karanta kalmomi da rubuta su daidai.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ɗalibai sun riga sun san haruffan Hausa (baƙaƙe da wasula) da kuma yadda ake gane su.

Lesson Content/Board Summary

Ginin Gaɓa

Gaɓa ita ce haɗuwar harafi baƙi da wasali don samar da sauti ɗaya. Ita ce ɓangare mafi ƙaranci na kalma da za a iya furtawa a lokaci ɗaya.

Yadda Ake Gina Gaɓar Kalma

Ana gina gaɓar kalma ta hanyar haɗa harafi baƙi (consonant) da wasali (vowel).

Misalai:

  1. B + a = Ba
  2. K + i = Ki
  3. M + o = Mo
  4. F + u = Fu
  5. S + e = Se

Tantance Gaɓar Kalma

Tantance gaɓar kalma yana nufin gane ta a cikin kalma ko kuma lokacin da aka furta ta.

Misalai na gaɓoɓi:

  1. ka
  2. ri
  3. zo
  4. de
  5. mu
  6. fa
  7. ce
  8. gu

Rubuta Gaɓar Kalma

Rubuta gaɓar kalma yana nufin canza sautin gaɓar zuwa rubutacciyar siga.

Misalai na rubutattun gaɓoɓi:

  1. na
  2. ta
  3. ka
  4. ji
  5. go

Karanta Gaɓar Kalma

Karanta gaɓar kalma shine furta ta daidai bayan an gani a rubuce.

Misalai na gaɓoɓin da za a karanta:

  1. la
  2. fi
  3. ko
  4. du
  5. re

Teaching Methods/Instructional Techniques

Bayani, Nunawa, Aiki Tare, Tambaya da Amsa, Aiki da Katuna, Aiki na Mutum Ɗaya

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Tambaya da Amsa

Teacher’s Activity: Malamin zai gaishe da ɗalibai kuma ya tuna musu da darasin da suka gabata game da haruffan Hausa (baƙaƙe da wasula). Zai tambaye su su furta wasu haruffa.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa gaisuwa kuma su furta haruffan da malamin ya tambaya.

Learning Point: Tunawa da haruffan Hausa

Step 2: Gabatar da Gaɓar Kalma

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Bayani/Nunawa

Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana ma’anar gaɓar kalma a sauƙaƙe, yana mai cewa ita ce haɗuwar harafi baƙi da wasali. Zai nuna yadda ake haɗa katunan harafi baƙi da wasali don samar da gaɓa, misali B + a = Ba.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su kalli yadda malamin ke haɗa haruffa.

Learning Point: Ma’anar gaɓar kalma

Step 3: Gina Gaɓoɓi da Katuna

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Aiki Tare/Nunawa

Teacher’s Activity: Malamin zai raba katunan haruffa ga kowane ɗalibi ko kuma ƙungiya. Zai umarci ɗalibai su haɗa haruffa daban-daban don gina gaɓoɓi, misali ‘ka’, ‘mu’, ‘fi’. Zai zagaya yana taimakawa da gyarawa.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su karɓi katunan kuma su yi ƙoƙarin gina gaɓoɓi daban-daban kamar yadda malamin ya umarta.

Learning Point: Ginin gaɓoɓi da katuna

Step 4: Tantance Gaɓoɓi

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Tambaya da Amsa/Nunawa

Teacher’s Activity: Malamin zai rubuta gaɓoɓi daban-daban a kan allo ko kuma ya nuna katunan gaɓoɓi. Zai tambayi ɗalibai su tantance gaɓoɓin da aka nuna ko aka rubuta.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su kalli gaɓoɓin kuma su tantance su da baki, suna ambaton su daidai.

Learning Point: Tantance gaɓoɓin kalma

Step 5: Rubuta Gaɓoɓi

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Jagorancin Rubutu

Teacher’s Activity: Malamin zai rubuta wasu gaɓoɓi a kan allo kuma ya umarci ɗalibai su rubuta su a cikin littattafansu. Zai ba da jagoranci kan yadda ake rubuta su daidai.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta gaɓoɓin da malamin ya rubuta a allo a cikin littattafansu.

Learning Point: Rubutun gaɓoɓin kalma

Step 6: Karanta Gaɓoɓi

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Karatu Tare

Teacher’s Activity: Malamin zai rubuta wasu sabbin gaɓoɓi a kan allo ko kuma ya nuna katunan gaɓoɓi. Zai karanta su da farko, sannan ya umarci ɗalibai su bi shi su karanta tare da shi, sannan kuma su karanta ɗaya bayan ɗaya.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su karanta gaɓoɓin tare da malami sannan kuma su karanta su ɗaya bayan ɗaya.

Learning Point: Karatun gaɓoɓin kalma

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Mene ne gaɓar kalma?
  2. Haɗa harafin ‘d’ da wasalin ‘a’ su zama gaɓa.
  3. Rubuta gaɓar ‘zo’ a littafinka.
  4. Karanta gaɓar ‘mu’ da aka rubuta a allo.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Fahimtar ginin gaɓa

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Malamin zai jagoranci ɗalibai su rubuta mahimman bayanai daga taƙaitaccen darasin da ke kan allo a cikin littattafansu.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta bayanan darasin a hankali a cikin littattafansu.

Learning Point: Rubuta gaɓoɓi daidai

Step 9: Conclusion

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Takaitawa

Teacher’s Activity: Malamin zai taƙaita darasin, yana mai jaddada muhimmancin gaɓar kalma wajen koyon karatu da rubutu. Zai ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da yin aiki a gida.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi alƙawarin ci gaba da aiki.

Learning Point: Ƙarfafa karatun gaɓa

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Rubuta gaɓoɓi biyar daban-daban a cikin littafinka, sannan ka karanta su ga iyayenka.

  1. ka
  2. ci
  3. fo
  4. ru
  5. ne

Lesson Keywords

  • Gaɓa – Haɗuwar harafi baƙi da wasali don samar da sauti ɗaya.
  • Harafi baƙi – Harafin da ba wasali ba (misali, B, K, M).
  • Wasali – Harafin da ake furtawa ba tare da toshewar iska ba (misali, a, e, i, o, u).
  • Gina – Haɗa abubuwa su zama ɗaya.
  • Tantance – Gane ko rarrabe wani abu.
  • Karanta – Furta rubutattun kalmomi.
  • Rubuta – Canza sauti zuwa rubutacciyar siga.

Differentiation

Ga ɗalibai masu saurin fahimta, malamin zai iya ƙalubalantar su da su gina gaɓoɓi masu ɗauke da wasali biyu ko kuma su haɗa gaɓoɓi biyu su zama kalma mai sauƙi. Ga ɗalibai masu buƙatar ƙarin taimako, malamin zai yi amfani da ƙarin katunan haruffa masu girma da kuma maimaita haɗa haruffa da karanta gaɓoɓi tare da su har sai sun fahimta.

Suggested Lesson Videos

Don ƙarin koyo, ɗalibai da malamai za su iya bincika YouTube don “Ginin Gaɓa Hausa Primary 1” ko “Koyon Karatun Hausa Ga Yara”.

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Malami ya tabbatar ya shirya katunan haruffa (baƙaƙe da wasula) da yawa kafin fara darasin, kuma ya tabbatar sun isa kowane ɗalibi ko ƙungiya. Ya kamata a bi matakan darasin a hankali, tare da ba da damar ɗalibai su shiga cikin kowane aiki. A mataki na 3, malamin ya jagoranci ɗalibai su gina gaɓoɓi da katunan, yana mai tabbatar da cewa kowane ɗalibi ya samu damar yin aiki. Yana da muhimmanci a yi amfani da misalai masu yawa kuma a maimaita karatu da rubutun gaɓoɓi. A mataki na 8, ɗalibai za su rubuta bayanan darasin a cikin littattafansu. A kowane mataki, malamin ya kula da ɗalibai masu buƙatar ƙarin taimako kuma ya ba su kulawa ta musamman, yayin da yake ƙalubalantar masu saurin fahimta da ƙarin ayyuka.

Export this post
Yadda ake gina gaɓar kalma and tantance, rubutawa da karanta gaɓa for Primary 1
Community Join the conversation Open discussion +