Note for teachers using this lesson plan
Malam ya kamata ya shirya katunan gaɓoɓi daban-daban kafin fara darasin nan. Babban makasudin darasin shine koya wa ɗalibai yadda ake haɗa gaɓoɓi biyu su zama kalma mai ma’ana. A ƙarshen darasin, ya kamata ɗalibai su iya gina, karantawa da rubuta kalmomi masu gaɓoɓi biyu da kansu.
Class: Primary 1
Term: First Term
Week: 9
Age: 6 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Karatu da Rubutu
Focal competence: Gina kalmomi masu gaɓoɓi biyu
Key competencies/values: Kyakkyawar sadarwa; Haɗin-guiwa; Girmamawa
Skills:
- Ƙwarewa a rubutu da karatu
- Fahimtar tsarin haruffa
Previous Lesson: Karanta da rubuta haruffan Hausa
Topic: Ginin Kalma
Subject Matter: Gina kalmomi masu gaɓoɓi biyu
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- faɗi ma’anar gaɓa;
- gane gaɓoɓi biyu a cikin kalma;
- gina kalmomi masu gaɓoɓi biyu ta hanyar haɗa gaɓoɓi masu sauti.
Affective Domain
- nuna sha’awar koyon yadda ake gina kalmomi;
- haɗa kai da abokan karatu wajen gina kalmomi.
Psychomotor Domain
- rubuta kalmomi masu gaɓoɓi biyu daidai;
- karanta kalmomi masu gaɓoɓi biyu da kyau.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na Firamare 1
- The HeadTeacher Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Katunan gaɓoɓi (misali: ba, ma, ka, ru, fi, zo)
- Allo
- Littafin rubutu
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda ake haɗa haruffa su zama kalmomi. Yana ƙarfafa ƙwarewarsu ta karatu da rubutu a harshen Hausa, wanda zai basu damar fahimtar abubuwa da kuma sadarwa yadda ya kamata.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai sun riga sun san haruffan Hausa da kuma yadda ake karanta gaɓoɓi guda ɗaya (misali: ba, ka, ma, ru).
Lesson Content/Board Summary
Ginin Kalma
Menene Gaɓa?
Gaɓa wani ɓangare ne na kalma wanda ake furtawa sau ɗaya tare da sauti ɗaya. Misali:
- ba
- ka
- ma
- ru
- fi
- zo
Gina Kalmomi Masu Gaɓoɓi Biyu
Gina kalma mai gaɓoɓi biyu shine haɗa gaɓoɓi guda biyu su zama kalma ɗaya mai ma’ana. Misali:
- Haɗa (ba) + (ba) = Baba
- Haɗa (ka) + (za) = Kaza
- Haɗa (ru) + (wa) = Ruwa
- Haɗa (ma) + (ma) = Mama
- Haɗa (ta) + (fi) = Tafi
- Haɗa (zo) + (wa) = Zowa
Yadda Ake Karanta da Rubuta Kalmomi Masu Gaɓoɓi Biyu
Don karanta kalmomi masu gaɓoɓi biyu, ana furta kowace gaɓa sannan a haɗa su wuri ɗaya. Don rubutawa kuma, ana rubuta kowace gaɓa a jere har su zama kalma ɗaya.
Misalan Kalmomi Masu Gaɓoɓi Biyu:
- Baba (Uba)
- Mama (Uwa)
- Kaza (Tsuntsu mai fuka-fukai)
- Ruwa (Abin sha)
- Tafi (Je)
- Zowa (Zuwa)
- Gari (Yanki ko garin abinci)
- Kifi (Dabba a ruwa)
- Duka (Gaba ɗaya)
- Kiya (Sauron da ke cizo)
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Demonstration, Guided Practice, Question and Answer, Explanation, Individual Practice, Pair Work.
Instructional Procedures
Step 1: Gabatarwa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tambaya da Amsa
Teacher’s Activity: Malam zai gaishe da ɗalibai kuma ya tambaye su su faɗi gaɓoɓi guda ɗaya da suka sani, kamar ‘ba’, ‘ka’, ‘ma’.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa gaisuwar kuma su faɗi gaɓoɓi guda ɗaya da suka sani.
Learning Point: Tunawa da gaɓoɓi guda ɗaya
Step 2: Gabatar da Ma’anar Gaɓa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani/Misalai
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar gaɓa kuma ya nuna misalai a kan allo, yana furta kowace gaɓa a hankali.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su maimaita gaɓoɓin bayan malam.
Learning Point: Fahimtar ma’anar gaɓa
Step 3: Nunin Yadda Ake Gina Kalma
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Nunawa/Demonstration
Teacher’s Activity: Malam zai yi amfani da katunan gaɓoɓi ya nuna yadda ake haɗa gaɓoɓi biyu (misali: ba + ba) su zama kalma (Baba). Zai furta kalmar a bayyane.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su kalla da kyau kuma su lura da yadda ake haɗa gaɓoɓin.
Learning Point: Haɗa gaɓoɓi zuwa kalma
Step 4: Aikin Gina Kalmomi na Farko
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Jagorancin Aiki
Teacher’s Activity: Malam zai ba ɗalibai wasu gaɓoɓi daban-daban a kan katunan ko allo, ya jagorance su su haɗa su su zama kalmomi masu gaɓoɓi biyu. Misali: ka + za = Kaza.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su haɗa gaɓoɓin tare da jagorancin malam, kuma su faɗi kalmomin da suka gina.
Learning Point: Gina kalmomi masu gaɓoɓi biyu
Step 5: Aikin Karanta Kalmomi
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Karatu
Teacher’s Activity: Malam zai rubuta wasu kalmomi masu gaɓoɓi biyu a kan allo (misali: Ruwa, Mama, Tafi) kuma ya jagoranci ɗalibai su karanta su ɗai-ɗai ko a tare.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su karanta kalmomin da malam ya rubuta a kan allo.
Learning Point: Karanta kalmomi masu gaɓoɓi biyu
Step 6: Aikin Rubuta Kalmomi
Time: 6 minutes
Teaching Skill: Rubutu
Teacher’s Activity: Malam zai furta wasu kalmomi masu gaɓoɓi biyu kuma ya umarci ɗalibai su rubuta su a cikin littattafansu na rubutu. Zai zagaya ya duba aikin nasu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta kalmomin da malam ya furta a cikin littattafansu.
Learning Point: Rubuta kalmomi masu gaɓoɓi biyu
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Menene ma’anar gaɓa?
- Ka haɗa gaɓoɓin nan su zama kalma: (ma) + (ma) = ?
- Ka karanta kalmar nan: Kaza.
- Ka rubuta kalmar nan: Ruwa.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar ginin kalmomi
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci ɗalibai su kwafi muhimman abubuwan darasin da ke kan allo zuwa littattafansu na rubutu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su kwafi bayanan da ke kan allo a hankali zuwa littattafansu na rubutu.
Learning Point: Rubuta bayanan darasi
Step 9: Conclusion
Time: 3 minutes
Teaching Skill: Takaitawa
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin ta hanyar sake jaddada muhimmancin gina kalmomi masu gaɓoɓi biyu da kuma yadda ake yin hakan. Zai ƙarfafa su su ci gaba da yin aiki a gida.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi godiya ga malam.
Learning Point: Ƙarfafa ginin kalmomi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: Rubuta kalmomi masu gaɓoɓi biyu guda biyar (5) a cikin littafinka na Hausa, sannan ka karanta su ga iyayenka.
- Gida
- Kudi
- Wuri
- Sani
- Laya
Lesson Keywords
- Gaɓa – Wani ɓangare ne na kalma da ake furtawa sau ɗaya.
- Kalma – Haɗin gaɓoɓi ko haruffa masu ba da ma’ana.
- Gaɓoɓi biyu – Gaɓoɓi guda biyu da aka haɗa su.
- Karatu – Aikin furta rubutattun kalmomi.
- Rubutu – Aikin zana haruffa ko kalmomi.
Differentiation
Ga ɗalibai masu saurin fahimta, malam zai iya ba su ƙarin kalmomi masu gaɓoɓi biyu su gina ko su rubuta. Ga ɗalibai masu buƙatar taimako, malam zai iya ba su ƙarin katunan gaɓoɓi kuma ya jagorance su ɗai-ɗai har sai sun fahimta.
Suggested Lesson Videos
Don ƙarin koyo, zaku iya bincika YouTube don: gina kalmomi masu gaɓoɓi biyu Hausa Primary 1
Teacher Guide for Using This Lesson Plan
Malam ya kamata ya tabbatar da cewa ya shirya katunan gaɓoɓi daban-daban kafin fara darasin. Darasin zai fara ne da tunatar da ɗalibai gaɓoɓi guda ɗaya sannan a gabatar da ma’anar gaɓa. Malam ya yi amfani da nunawa kai tsaye don nuna yadda ake haɗa gaɓoɓi biyu su zama kalma. Bayan haka, ɗalibai za su shiga cikin ayyukan gina, karantawa da rubuta kalmomi a ƙarƙashin jagorancin malam. Malam ya kamata ya zagaya yana duba aikin ɗalibai, yana ba da gyara da ƙarfafawa. A mataki na takwas (Note-Taking), ɗalibai za su kwafi bayanan darasin daga allo. A ƙarshe, malam zai taƙaita darasin kuma ya ba da aikin gida don ƙarfafa fahimtar ɗalibai.

Community Join the conversation Open discussion +