Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Maimaita Ayyukan Baya, Mkpụrụedemede Igbo (Abịdịị) and Ọgụgụ Eserese for Primary 1

Primary 1 learners practise Maimaita Ayyukan Baya, Mkpụrụedemede Igbo (Abịdịị) and Ọgụgụ Eserese through suitable vocabulary, model examples and guided speaking, reading or writing activities.

ByPublishedMay 13, 2026Reading7 minComments0

Class: Primary 1
Term: 3rd Term
Week: 1
Age: 6 years
Duration: 45 minutes (for each lesson period)
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshen Hausa
Previous Lesson: Harshe, Mmakọ Mkpụrụedemede Ndị Nnukwu Na and Mkpụrụedemede Igbo (Abịịdị).
Topic: Maimaita Ayyukan Baya, Haruffan Hausa, Karatun Hoto, Tsabtace Muhalli
Subject Matter: Maimaita Ayyukan Baya: Maimaita darussan da aka yi a baya. Haruffan Hausa: Fitar da Haruffan Hausa manya da ƙanana. Yadda ake rubuta su. Karatun Hoto: Ƙara sanin kalmomi. Yadda ake bayyana hoto da kalmomi. Tsabtace Muhalli: Wuraren da ke kewaye da mu (makaranta, gida, titi). Hanyoyin tsabtace muhalli.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

  • Maimaita darussan da aka yi a baya.
  • Fitar da haruffan Hausa (manyan haruffa).
  • Gane kalmomi a cikin hoto.
  • Faɗi wurare daban-daban da ke kewaye da mu.

Affective Domain:

  • Nuna sha’awar koyon haruffan Hausa.
  • Auna mahimmancin tsabtace muhalli.
  • Nuna himma wajen karanta hotuna.

Psychomotor Domain:

  • Rubuta haruffan Hausa daidai.
  • Bayyana hotuna da kalmomi a rubuce.
  • Nuna yadda ake tsabtace muhalli.

Social Domain:

  • Haɗa kai da abokan aji wajen tsabtace makaranta.
  • Tattauna kan hanyoyin tsabtace muhalli tare da abokan aji.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 9 Years Basic Education Curriculum for Primary 1
  • Jigon Darasin Harshen Hausa na Makarantun Firamare
  • State Unified Scheme of Work
  • Littafin Karatu na Hausa na Firamare 1
  • https://www.youtube.com/watch?v=A2d_T1Qc82Q
  • https://www.youtube.com/watch?v=yY6m443-s4A

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Allon rubutu da alli
  • Littafin karatu na Hausa
  • Hotunan abubuwa daban-daban
  • Katin kalmomi
  • Hotunan muhalli mai tsafta da marar tsafta
  • Kayayyakin tsafta (misali: tsintsiya, fankon shara)

Rationale for the Lesson

Wannan darasi yana da mahimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su tuna darussan baya, su san yadda ake karatu da rubutu a harshen Hausa, sannan kuma su fahimci mahimmancin tsabtace muhalli don lafiyar su da na kowa.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ɗalibai sun riga sun san wasu haruffa da kuma wasu kalmomin Hausa. Suna kuma da ɗan ilimi game da muhalli.

Lesson Content/Board Summary

Maimaita Ayyukan Baya, Haruffan Hausa, Karatun Hoto, Tsabtace Muhalli

Maimaita Ayyukan Baya

Malam zai maimaita darussan da aka yi a baya don tabbatar da cewa ɗalibai sun tuna kuma sun fahimce su.


Haruffan Hausa

Manya da Ƙananan Haruffa

Haruffan Hausa sune alamomin da ake amfani da su wajen rubuta harshen Hausa. Akwai manyan haruffa (Capital Letters) da ƙananan haruffa (Small Letters).

Misalai na Haruffan Hausa:

  • A a
  • B b
  • C c
  • D d
  • E e
  • F f
  • G g
  • H h
  • I i
  • J j
  • K k
  • L l
  • M m
  • N n
  • O o
  • P p
  • R r
  • S s
  • T t
  • U u
  • W w
  • Y y
  • Z z
  • Ɓ ɓ
  • Ɗ ɗ
  • Ƙ ƙ
  • R̃ r̃ (ko R r)
  • Ts ts
  • Ch ch
  • Sh sh
  • Gw gw
  • Kw kw
  • Ky ky
  • Gy gy

Karatun Hoto

Maanar Karatun Hoto

Karatun hoto shine yadda ake fahimta da bayyana abin da ke cikin hoto ta hanyar amfani da kalmomi. Yana taimaka wa ɗalibai su faɗaɗa sanin kalmominsu da kuma haɓaka basirar maganarsu.

Abubuwan da ake kallo a hoto:

  • Mutane
  • Dabbobi
  • Abubuwa
  • Wuri
  • Ayyukan da ake yi

Misali:

  • Hoto na yaro yana cin abinci: “Yaro yana cin abinci.”
  • Hoto na gida: “Wannan gida ne.”
  • Hoto na mota: “Mota ce.”

Tsabtace Muhalli

Maanar Tsabtace Muhalli

Tsabtace muhalli shine kiyaye wuraren da muke zaune da yin aiki a ciki domin su kasance masu tsafta da lafiya. Yana da mahimmanci ga lafiyar mu da kuma kyawun muhallin mu.

Wuraren da ke Kewaye da Mu

Muhalli ya haɗa da wurare daban-daban kamar:

  • Makaranta
  • Gida
  • Okporo hanya (Titi)
  • Kasuwa
  • Asibiti
Hanyoyin Tsabtace Muhalli

Ga wasu hanyoyin da za mu bi don tsabtace muhallin mu:

  • Share shara da tattara ta a cikin fanko.
  • Kada a zubar da shara a ko’ina.
  • Tsabtace bandaki da bayan gida.
  • Yanke ciyayi da kuma kula da bishiyoyi.
  • Wanke hannu akai-akai.
  • Gyara magudanar ruwa.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Lesson 1: Maimaita Ayyukan Baya da Haruffan Hausa

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malam zai gaishe da ɗalibai kuma ya tambaye su abubuwan da suka koya a darasin baya don tunawa.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa gaisuwa kuma su faɗi abubuwan da suka tuna daga darasin baya.
Learning Point: Ɗalibai za su tuna darussan da suka gabata.

Step 2: Gabatar da Sabon Darasi

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani
Teacher’s Activity: Malam zai gabatar da sabon darasin Haruffan Hausa, yana mai nuna manya da ƙananan haruffa a allo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su kalli haruffan da malam ya rubuta a allo.
Learning Point: Ɗalibai za su san sabon darasin.

Step 3: Fitar da Haruffan Hausa

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Nuni da Nasiha
Teacher’s Activity: Malam zai rubuta haruffan Hausa ɗaya bayan ɗaya a allo kuma ya fitar da su, yana mai bayyana bambancin manya da ƙananan haruffa.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su maimaita fitar da haruffan bayan malam, kuma za su yi ƙoƙarin rubuta su a littafinsu ko a allo.
Learning Point: Ɗalibai za su koyi fitar da haruffan Hausa daidai.

Step 4: Rubuta Haruffa

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Aiki da Hannu
Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci ɗalibai wajen rubuta haruffan Hausa a littafinsu, yana mai gyara duk wani kuskure.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta haruffan Hausa a littafinsu daidai.
Learning Point: Ɗalibai za su iya rubuta haruffan Hausa.

Step 5: Maimaitawa da Tambayoyi

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tambayoyi
Teacher’s Activity: Malam zai maimaita darasin Haruffan Hausa kuma ya yi wa ɗalibai tambayoyi don tabbatar da fahimtarsu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malam.
Learning Point: Ɗalibai za su ƙarfafa fahimtarsu game da Haruffan Hausa.

Lesson 2: Karatun Hoto da Tsabtace Muhalli

Step 1: Gabatarwa

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malam zai nuna hotuna daban-daban kuma ya tambayi ɗalibai abin da suke gani a hotunan.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su kalli hotunan kuma su faɗi abin da suke gani.
Learning Point: Ɗalibai za su shirya don darasin Karatun Hoto.

Step 2: Karatun Hoto

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Nuni da Bayani
Teacher’s Activity: Malam zai nuna hotuna da yawa, ya bayyana su, sannan ya nemi ɗalibai su bayyana hotunan da kansu ta amfani da kalmomi. Zai kuma rubuta kalmomin da suka bayyana hotunan a allo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su kalli hotunan, su saurari malam, sannan su yi ƙoƙarin bayyana hotunan da kalmomi.
Learning Point: Ɗalibai za su koyi yadda ake karanta hotuna da kuma faɗaɗa sanin kalmominsu.

Step 3: Gabatar da Tsabtace Muhalli

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani
Teacher’s Activity: Malam zai gabatar da darasin Tsabtace Muhalli, yana bayyana ma’anar tsafta da kuma muhimmancinta.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su fahimci ma’anar tsabtace muhalli.
Learning Point: Ɗalibai za su san sabon darasin.

Step 4: Wuraren Muhalli da Hanyoyin Tsabtace su

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Tattaunawa da Nuni
Teacher’s Activity: Malam zai lissafo wurare daban-daban da ke kewaye da mu (makaranta, gida, titi) kuma ya tattauna da ɗalibai kan hanyoyin da za a bi don tsabtace kowane wuri. Zai nuna hotunan kayan tsafta.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su faɗi wasu wurare da hanyoyin tsafta da suka sani.
Learning Point: Ɗalibai za su gane wuraren muhalli da kuma hanyoyin tsabtace su.

Step 5: Aiki da Hannu (Yin Tsafta)

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Aiki da Hannu
Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci ɗalibai wajen yin ɗan tsafta a cikin aji ko a kusa da aji don nuna yadda ake yi.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su shiga cikin aikin tsafta, suna sharewa ko tattara shara.
Learning Point: Ɗalibai za su yi aikin tsafta da kansu.

Step 6: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: Malam zai tantance fahimtar ɗalibai ta hanyar yin waɗannan tambayoyin:

  1. Mene ne ma’anar Karatun Hoto?
  2. Ka faɗi haruffa biyu na Hausa.
  3. Mene ne Tsabtace Muhalli?
  4. Ka faɗi wani wuri guda ɗaya da ke kewaye da mu da ya kamata mu tsabtace.
  5. Ka faɗi hanya guda ɗaya da za mu iya tsabtace muhallin mu.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin a baki da kuma a rubuce.

Learning Point: Ɗalibai za su nuna fahimtar darasin.

Step 7: Conclusion

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Takaitawa
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin gaba ɗaya, yana mai jaddada muhimmancin haruffan Hausa, karatun hoto, da tsabtace muhalli. Zai kuma ba su aikin gida.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su rubuta aikin gida.
Learning Point: Ɗalibai za su tuna abubuwan da suka koya a darasin.

Lesson Keywords

  • Haruffa – Alamomin rubutu
  • Karatun Hoto – Bayyana abin da ke hoto
  • Tsabtace Muhalli – Kiyaye tsaftar wurare
  • Manya – Manyan haruffa
  • Ƙanana – Ƙananan haruffa
  • Makaranta – Wurin karatu
  • Gida – Wurin zama

Differentiation

Za a ba wa ɗalibai masu saurin fahimta ƙarin ayyuka masu kalubale kamar rubuta kalmomi daga haruffa, yayin da za a ba wa ɗalibai masu buƙatar ƙarin taimako kulawa ta musamman da maimaitawa.

Note for teachers using this lesson plan

Malam ya tabbatar da cewa ya yi amfani da kayan aiki masu yawa don sa darasin ya zama mai ban sha’awa ga ɗalibai. Ya kuma tabbatar da cewa ya ba kowane ɗalibi damar shiga cikin darasin.

Export this post
Maimaita Ayyukan Baya, Mkpụrụedemede Igbo (Abịdịị) and Ọgụgụ Eserese for Primary 1
Community Join the conversation Open discussion +