Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Sauye, Sauyen Kalma Gina Kalma Ci Gaba Da Gina Kalma for Primary 5

Primary 5 learners practise Sauye, Sauyen Kalma Gina Kalma Ci Gaba Da Gina Kalma through suitable vocabulary, model examples and guided speaking, reading or writing activities.

Updated Reading6 min Comments0

Class: Primary 5
Term: First Term
Week: 5
Age: 10 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Hausa Language
Previous Lesson: Karatu Don Auna Fahimta Ma’anar Labara Karanta Labara Da Kansweru.
Topic: Sauye-Sauyen Kalma Gina Kalma Ci Gaba da Gina Kalma
Subject Matter: Gina kalma, Ci gaba da gina kalma

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

  • Su bayyana ma’anar “Gina Kalma” da “Ci Gaba da Gina Kalma.”
  • Su gano sauye-sauyen da ke faruwa a cikin kalmomi daban-daban.
  • Su ba da misalai na kalmomin da aka gina ko aka ci gaba da ginawa.

Affective Domain:

  • Su nuna sha’awa wajen koyon yadda ake gina kalmomi a harshen Hausa.
  • Su fahimci muhimmancin gina kalmomi don fadada harshe.

Psychomotor Domain:

  • Su rubuta kalmomi daban-daban bayan an yi musu sauye-sauye.
  • Su yi amfani da kalmomin da aka gina a cikin jimla mai ma’ana.

Social Domain:

  • Su tattauna da abokansu game da sauye-sauyen kalmomi.
  • Su raba misalai na kalmomin da suka gina ko suka gani an ginawa.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 9 Years Basic Education Curriculum
  • State Unified Scheme of Work
  • Littafin Koyar da Harshen Hausa na Firamare 5
  • https://www.hausa.info/grammar/word-formation
  • https://www.academia.edu/44820067/HAUSA_MORPHOLOGY_WORD_FORMATION

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Allon rubutu da alli/fensir
  • Katin kalmomi masu sauye-sauye
  • Littattafan Hausa na Firamare 5

Rationale for the Lesson

Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda ake ƙirƙiro sabbin kalmomi a harshen Hausa. Hakan yana inganta ƙamusinsu da kuma fahimtar su ga tsarin harshen, wanda zai taimaka musu wajen rubutu da magana yadda ya kamata.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ɗalibai sun san menene kalma da kuma wasu nau’ikan kalmomi a harshen Hausa.

Lesson Content/Board Summary

Sauye-Sauyen Kalma Gina Kalma Ci Gaba da Gina Kalma

Gina Kalma

Ma’anar Gina Kalma

Gina kalma na nufin samar da sabuwar kalma daga wata kalma ta asali, ta hanyar ƙara mata wasu haruffa ko cire wasu, ko kuma haɗa kalmomi biyu su zama ɗaya.

Misalai na Gina Kalma:

  • Daga kalmar “karatu” za mu iya samun “makaranta” ko “mai karatu.”
  • Daga kalmar “noma” za mu iya samun “manomi” ko “gonaki.”
  • Daga kalmar “ci” za mu iya samun “mai ci” ko “ciyayi.”

Ci Gaba da Gina Kalma

Yadda Ake Ci Gaba da Gina Kalma

Ci gaba da gina kalma yana faruwa ne lokacin da aka ɗauki kalmar da aka riga aka gina, sannan aka sake ƙara mata wani abu don samar da wata sabuwar kalma mai ma’ana daban. Wannan yana fadada ma’anar asalin kalmar.

Misalai na Ci Gaba da Gina Kalma:

  • Daga “makaranta” (wadda aka gina daga karatu) za mu iya samun “makarantar firamare” ko “makarantu.”
  • Daga “manomi” (wanda aka gina daga noma) za mu iya samun “manoman gona” ko “manomi mai tsiro.”
  • Daga “mai ci” (wanda aka gina daga ci) za mu iya samun “mai cin abinci” ko “masu ci.”

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Sauye-Sauyen Kalma Gina Kalma Ci Gaba da Gina Kalma

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malamin zai gaishe da ɗalibai kuma ya yi musu tambayoyi game da darasin da suka gabata don haɗawa da sabon darasin. Zai kuma nuna musu wasu kalmomi a kan allon rubutu ya tambaye su yadda za a iya sauya su.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin da aka yi musu kuma su yi ƙoƙarin sauya kalmomin da malam ya nuna musu.
Learning Point: Ɗalibai za su tuna darasin da suka gabata kuma su shirya don sabon darasi.

Step 2: Gabatar da Gina Kalma

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Bayani/Fahimtarwa
Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana ma’anar “Gina Kalma” da misalai masu sauƙi, kamar yadda aka gani a cikin littafi ko a kan katin kalmomi. Zai rubuta misalan a kan allo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau, su rubuta bayanin a littattafansu, kuma su yi ƙoƙarin ba da nasu misalan.
Learning Point: Ɗalibai za su fahimci menene “Gina Kalma” da yadda ake yi.

Step 3: Aiwatar da Gina Kalma

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Aiwatarwa/Nuna Misali
Teacher’s Activity: Malamin zai raba ɗalibai zuwa ƙungiyoyi, ya ba kowace ƙungiya wasu kalmomin asali kuma ya umarce su da su gina sabbin kalmomi daga gare su.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi aiki a cikin ƙungiyoyinsu don gina sabbin kalmomi daga kalmomin da aka ba su.
Learning Point: Ɗalibai za su yi aiki tare don gina kalmomi da kuma fahimtar tsarin gina kalmomi.

Step 4: Gabatar da Ci Gaba da Gina Kalma

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Faɗaɗawa
Teacher’s Activity: Malamin zai gabatar da “Ci Gaba da Gina Kalma,” ya bayyana cewa ana ɗaukar kalmar da aka riga aka gina a sake ƙara mata wani abu. Zai ba da misalai a kan allo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su rubuta bayanin, kuma su yi ƙoƙarin fahimtar bambanci tsakanin “Gina Kalma” da “Ci Gaba da Gina Kalma.”
Learning Point: Ɗalibai za su fahimci yadda ake ci gaba da gina kalmomi.

Step 5: Aiwatar da Ci Gaba da Gina Kalma

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Aiwatarwa/Maimaitawa
Teacher’s Activity: Malamin zai sake ba ɗalibai wasu kalmomin da aka gina, ya umarce su da su ci gaba da gina wasu kalmomi daga gare su.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi aiki ɗaiɗai ko a cikin ƙungiyoyi don ci gaba da gina kalmomi.
Learning Point: Ɗalibai za su yi amfani da sabon ilimin da suka samu don ƙirƙiro sabbin kalmomi.

Step 6: Tattaunawa da Gyara

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tattaunawa/Gyara
Teacher’s Activity: Malamin zai buƙaci kowace ƙungiya ta gabatar da kalmomin da suka gina ko suka ci gaba da ginawa. Zai gyara kuskuren da aka yi kuma ya ƙara bayani inda ya dace.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su gabatar da aikinsu, su saurari gyararrakin malam, kuma su gyara kuskurensu.
Learning Point: Ɗalibai za su inganta fahimtar su da kuma sanin yadda za su gyara kuskurensu.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Mene ne ma’anar “Gina Kalma”?
  2. Ka ba da misalai uku na kalmomin da aka gina daga kalmomin asali.
  3. Mene ne ma’anar “Ci Gaba da Gina Kalma”?
  4. Ka ba da misalai biyu na kalmomin da aka ci gaba da ginawa.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Rufewa
Teacher’s Activity: Malamin zai taƙaita darasin, ya sake nanata muhimman abubuwan da aka koya. Zai kuma ba ɗalibai aikin gida don su ci gaba da aiki a gida.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta aikin gida kuma su yi wa malam sallama.
Learning Point: Ɗalibai za su tuna abubuwan da suka koya kuma su yi aikin gida.

Lesson Keywords

  • Kalma – Haɗewar haruffa masu ma’ana.
  • Gina Kalma – Samar da sabuwar kalma daga wata kalma ta asali.
  • Ci Gaba da Gina Kalma – Ƙara wani abu ga kalmar da aka riga aka gina don samar da wata sabuwa.
  • Sauye-sauye – Canje-canje da ke faruwa a cikin kalmomi.

Differentiation

Ga ɗalibai masu saurin fahimta, za a ba su ƙarin kalmomi masu wahala don su gina ko su ci gaba da ginawa. Ga ɗalibai masu rauni, za a ba su ƙarin taimako da misalai masu sauƙi, kuma za a yi amfani da katin kalmomi don su gani da idanunsu.

Note for teachers using this lesson plan

Malam ya tabbatar ya yi amfani da misalai masu yawa kuma masu sauƙin fahimta ga ɗalibai. Ya kuma ƙarfafa ɗalibai su yi magana da rubutu da Hausa don inganta harshensu. Ya kamata ya duba littattafan ɗalibai akai-akai don ganin ko suna fahimta.

Export this post
Sauye, Sauyen Kalma Gina Kalma Ci Gaba Da Gina Kalma for Primary 5
About the author

Royal Alikor

Royal Alikor is an educator with six years of classroom teaching and three years of elementary school leadership experience. He develops and reviews practical, curriculum-aligned learning materials for Nigerian schools.

Community Join the conversation Open discussion +