Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Lesson Note on Ginin Kalmomi: Ma’ana Da Saiwa Ko Tushen Kalma for SS 2

This lesson note on Ginin Kalmomi for SS 2 covers ma’anar ginin kalma da saiwa ko tushen kalma, tare da misalai na yadda ake gina kalmomi.

Published Reading6 min Comments0

Class: Senior Secondary School 2 (SS2 / SSS 2)
Term: 1st Term
Week: 6
Age: 16 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa
Curriculum Theme: Tsarukan Harshe (Language Structure)
Previous Lesson: Nazarin Waƙoƙin Baka: Ire-Ire Da Misalai.
Topic: Ginin Kalmomi
Subject Matter: Ma’anar ginin kalma (hanyar haɗa sassa don samar da kalma), saiwa ko tushen kalma (asalin kalmar da ake gina sauran kalmomi a kai)

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

  • Su iya bayyana ma’anar ginin kalma.
  • Su iya gano saiwa ko tushen kalma a cikin kalmomi.

Affective Domain:

  • Su fahimci muhimmancin ginin kalma wajen faɗaɗa harshen Hausa.
  • Su nuna sha’awa wajen nazarin yadda ake gina kalmomi.

Psychomotor Domain:

  • Su iya gina sabbin kalmomi daga tushen kalmomi daban-daban.
  • Su iya amfani da kalmomin da suka gina yadda ya kamata a cikin magana ko rubutu.

Social Domain:

  • Su iya tattaunawa da abokan karatunsu game da hanyoyin ginin kalma.
  • Su raba iliminsu na ginin kalmomi da sauran ɗalibai.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • Senior Secondary Schools Education Curriculum
  • State Unified Scheme of Work
  • Kundin Hausa na SSS 2
  • https://hausa.legit.ng/1218704-nauin-kalmomi-a-hausa-da-misalansu.html
  • https://www.amsoshi.com/2021/04/nauin-kalmomi-a-hausa.html

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Littafin Hausa
  • Jerin kalmomi a rubuce
  • Allo da alƙalami
  • Takardun aiki

Rationale for the Lesson

Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda ake ƙirƙirar sabbin kalmomi a harshen Hausa. Yana kuma ƙarfafa musu ƙwarewar amfani da kalmomi da faɗaɗa ƙamusinsu, wanda ke da amfani a rayuwar yau da kullum da kuma rubuce-rubuce.

Prerequisite/Previous Knowledge

Dalibai sun riga sun san nau’ukan kalmomi daban-daban a harshen Hausa da kuma yadda ake amfani da su a cikin jimla.

Lesson Content/Board Summary

Ginin Kalmomi

Ma’anar Ginin Kalma

Ginin kalma hanya ce ta haɗa sassa daban-daban don samar da sabuwar kalma mai ma’ana. Wannan tsari yana taimakawa wajen faɗaɗa ƙamus na harshe da kuma ba da damar bayyana ra’ayoyi daban-daban daidai.

Saiwa ko Tushen Kalma

Saiwa ko tushen kalma ita ce asalin wata kalma da ake gina sauran kalmomi a kai. Ita ce sashin kalmar da ba za a iya raba ta zuwa wasu sassa masu ma’ana ba, amma daga gare ta ne ake samar da wasu kalmomi masu alaƙa da ma’ana ɗaya ko makamanciya.

Misalai na yadda ake gina kalmomi daga saiwa ko tushen kalma:

  • Daga tushen kalma ‘karanta’:
    • Mai karatu (wanda yake karantawa)
    • Karantawa (aiki ko tsarin karantawa)
    • Karantacce (wanda aka karanta)
    • Karatun (karatun wani abu)
  • Daga tushen kalma ‘rubuta’:
    • Marubuci (wanda yake rubutawa)
    • Rubutawa (aiki ko tsarin rubutawa)
    • Rubutacce (wanda aka rubuta)
    • Rubutun (rubutun wani abu)
  • Daga tushen kalma ‘ci’:
    • Mai ci (wanda yake cin abinci)
    • Ciniki (sayayya da sayarwa)
    • Cinye (gamawa da ci)
    • Cibiya (wurin cin abinci ko taro)
  • Daga tushen kalma ‘sayar’:
    • Mai sayarwa (wanda yake sayar da kaya)
    • Sayarwa (aiki ko tsarin sayarwa)
    • Sayarwa (kaya da aka sayar)
    • Sayayya (aiki ko tsarin saye)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Gabatarwa

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malam zai fara darasin ne ta hanyar tambayar dalibai game da kalmomi daban-daban da suke amfani da su a rayuwarsu ta yau da kullum. Zai kuma tambaye su ko sun san yadda ake samar da sabbin kalmomi a harshen Hausa.
Pupils’ Activity: Dalibai za su amsa tambayoyin malamin, su faɗi kalmomin da suka sani, kuma su bayyana ra’ayoyinsu game da yadda ake gina kalmomi.
Learning Point: Dalibai za su tuna da saninsu na kalmomi da kuma ankarar da su ga darasin da za a yi.

Step 2: Gabatar da Darasi

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayar da bayani
Teacher’s Activity: Malam zai sanar da dalibai taken darasin na yau, wato “Ginin Kalmomi,” tare da bayyana mahimman abubuwan da za a koya a darasin.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurari malamin sosai kuma su rubuta taken darasin a littattafansu.
Learning Point: Dalibai za su san abin da za su koya kuma su mai da hankali kan darasin.

Step 3: Ma’anar Ginin Kalma

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Bayar da ma’ana da misalai
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar ginin kalma dalla-dalla, tare da kawo misalai masu sauƙi don dalibai su fahimta. Zai yi amfani da allo don rubuta ma’anar da misalai.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara, su rubuta ma’anar ginin kalma, kuma su yi ƙoƙarin bayyana ma’anar da nasu kalmomin.
Learning Point: Dalibai za su fahimci menene ginin kalma da kuma yadda yake faruwa.

Step 4: Saiwa ko Tushen Kalma

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Faɗaɗa bayani da gano tushe
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana menene saiwa ko tushen kalma, sannan ya kawo misalai daban-daban na kalmomi tare da nuna musu tushensu. Zai yi tambayoyi don tabbatar da fahimtar dalibai.
Pupils’ Activity: Dalibai za su gano saiwa ko tushen kalma a cikin misalan da aka bayar kuma su amsa tambayoyin malamin.
Learning Point: Dalibai za su iya rarrabe tushen kalma daga sauran sassan kalma.

Step 5: Misalai da Tattaunawa

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Misalai da tattaunawa
Teacher’s Activity: Malam zai rubuta jerin tushen kalmomi a kan allo, sannan ya nemi dalibai su gina sabbin kalmomi daga waɗannan tushen kalmomi. Zai jagoranci tattaunawa kan yadda aka gina kalmomin.
Pupils’ Activity: Dalibai za su shiga tattaunawar, su ba da shawarwari kan sabbin kalmomi, kuma su bayyana yadda suka gina su.
Learning Point: Dalibai za su yi amfani da iliminsu wajen gina kalmomi da kuma fahimtar tsarin ginin.

Step 6: Aikin Aji

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Aiki mai zaman kansa
Teacher’s Activity: Malam zai raba takardun aiki ga dalibai, waɗanda ke ɗauke da wasu tushen kalmomi, kuma ya umarce su da su gina sabbin kalmomi guda biyu daga kowace saiwa.
Pupils’ Activity: Dalibai za su yi aikin aji a kan takardunsu.
Learning Point: Dalibai za su ƙarfafa ƙwarewarsu ta gina kalmomi da kansu.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Mene ne ma’anar ginin kalma?
  2. Bayyana saiwa ko tushen kalma.
  3. Kawo misalai guda uku na kalmomin da aka gina daga tushen kalma ɗaya.
  4. A cikin kalmar ‘mai sayarwa’, wace ce saiwa ko tushen kalma?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Kammalawa

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Takaitawa da ba da aikin gida
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita muhimman abubuwan da aka koya a darasin, sannan ya ba da aikin gida ga dalibai. Aikin gidan zai haɗa da neman wasu tushen kalmomi guda biyar da kuma gina kalmomi uku-uku daga kowace saiwa.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurari taƙaitawar, su rubuta aikin gida, kuma su yi alƙawarin yin aikin.
Learning Point: Dalibai za su tuna da abin da aka koya kuma su ci gaba da nazari a gida.

Lesson Keywords

  • Ginin Kalma – Hanyar haɗa sassa don samar da sabuwar kalma.
  • Saiwa Kalma – Asalin wata kalma da ake gina sauran kalmomi a kai.
  • Tushen Kalma – Wani suna ne ga saiwa kalma.
  • Ƙamus – Tarin kalmomi na wani harshe.

Differentiation

Ga dalibai masu saurin fahimta, malam zai iya ba su ƙarin kalmomi masu rikitarwa don su gina daga tushensu. Ga dalibai masu buƙatar ƙarin taimako, malam zai ba su kalmomi masu sauƙi kuma ya yi musu jagoranci kai tsaye wajen ginin kalmomi.

Note for teachers using this lesson plan

Malam ya tabbatar ya yi amfani da misalai masu yawa kuma daban-daban don dalibai su fahimci darasin sosai. Ya kuma ƙarfafa dalibai su yi amfani da sabbin kalmomin da suka koya a cikin maganganunsu na yau da kullum.

Export this post
Lesson Note on Ginin Kalmomi: Ma’ana Da Saiwa Ko Tushen Kalma for SS 2
Community Join the conversation Open discussion +