Lesson Note on Àṣà: Eré Ìdárayá: Eré Òṣùpá àti Eré Ìta Gbangba for SSS 2

Class: Senior Secondary School 2 (SS2 / SSS 2)
Term: 1st Term
Week: 5
Age: 16 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Curriculum Theme: Àṣà àti Ìṣe (Cultural Heritage)
Previous Lesson: Èdè: Gbólóhùn: Oríkì Gbólóhùn àti Ìpín Ìhun.
Topic: ÀṢÀ: Eré Ìdárayá
Subject Matter: Oríṣiríṣi eré ìdárayá, eré òṣùpá bíi bojúbojú, sa-n-sálùbọ̀, eré abẹ́lé, eré ìta gbangba bíi òkòtó, àrìn, ìjàkadì, ẹ̀kẹ́, ògò gbígbón, orin inú eré ìdárayá

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• Ṣe àlàyé ìtumọ̀ eré ìdárayá.
• Dárúkọ oríṣiríṣi eré ìdárayá.
• Sọ bí a ṣe ń ṣe àwọn eré ìdárayá kan.

Affective Domain:

• Mọyì àṣà àti ìṣe Yorùbá nípa eré ìdárayá.
• Láyọ̀ láti kópa nínú àwọn eré ìdárayá àbáláyé.

Psychomotor Domain:

• Kópa nínú ṣíṣe àwọn eré ìdárayá tí a kọ́.
• Kọ àwọn orin eré ìdárayá sílẹ̀.

Social Domain:

• Fi ìfọwọ́sowọ́pọ̀ hàn nígbà tí wọ́n bá ń kópa nínú eré.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• Senior Secondary Schools Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Àkójọpọ̀ Ẹkọ́ Yorùbá fun Ilé Ẹkọ́ Gíga Kejì

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Ọ̀pọn ayò
• Ọmọ ayò
• Òkòtó
• Àrìn
• Àwòrán eré ìdárayá

Rationale for the Lesson

Ẹkọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àwọn eré ìdárayá àbáláyé Yorùbá. Ó sì tún jẹ́ kí wọ́n mọ bí a ṣe ń ṣe àwọn eré náà, èyí tí yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ láti tọ́jú àṣà wa.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ díẹ̀ nípa àwọn eré ìdárayá tí wọ́n máa ń kó láwùjọ tàbí pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn.

Lesson Content/Board Summary

ÀṢÀ: Eré Ìdárayá

Ìtumọ̀ Eré Ìdárayá

Eré ìdárayá jẹ́ gbogbo ìgbésẹ̀ tí ènìyàn bá ṣe láti fi mú ara rẹ̀ láyọ̀, láti fún ara ní ìsinmi, tàbí láti fi ṣeré pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn. Ó máa ń jẹ́ ìwọ̀nba láti dẹ́kun òòyì tàbí láti mú ìrẹ̀wẹ̀sì kúrò lára.

Oríṣiríṣi Eré Ìdárayá

Oríṣiríṣi eré ìdárayá ló wà ní ilẹ̀ Yorùbá, a sì lè pín wọn sí ọ̀nà méjì pàtàkì:

• Eré Abẹ́lé: Àwọn eré tí a máa ń ṣe nínú ilé tàbí lábẹ́ òrùlé.
• Eré Òṣùpá / Eré Ìta Gbàngbà: Àwọn eré tí a máa ń ṣe lóde tàbí nígbà tí òṣùpá bá ti yọ̀.

Àwọn Àpẹẹrẹ Eré Ìdárayá

Àwọn wọ̀nyí ni àwọn àpẹẹrẹ eré ìdárayá kan:

• Eré Abẹ́lé:
  • Òpọn ayò: Eré tí a máa ń fi ọmọ ayò ṣeré lórí ọ̀pọn tí ó ní ihò méjìlá.
  • Ẹ̀kẹ́: Eré orí pátákó kan tí ó dàbí chess tàbí draughts, tí a fi ń lo ọgbọ́n.
  • Ògò gbígbón: Eré tí a máa ń fi ohun kan gbà fúnra ẹni tí ó yẹ kí ó gbà á kí ó má baà jóná.
• Eré Òṣùpá / Eré Ìta Gbàngbà:
  • Bojúbojú: Eré tí ẹni kan máa ń wá àwọn yòókù tí wọ́n fi ara pamọ́.
  • Sa-n-sálùbọ̀: Eré ìsáré tí ẹni kan máa ń gbìyànjú láti mú àwọn yòókù.
  • Òkòtó: Eré tí a máa ń fi òkòtó yí, tí yóò máa yí láìsí pé ó ṣubú.
  • Àrìn: Irúfẹ́ eré ayò kan tí a máa ń fi àwọn ère kékeré ṣeré.
  • Ìjàkadì: Eré tí àwọn ènìyàn méjì máa ń gbìyànjú láti sọra wọn sílẹ̀.

Àwọn Orin Eré Ìdárayá

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré ìdárayá ló ní orin tirẹ̀ tí ó máa ń tẹ̀lé e. Àwọn orin wọ̀nyí máa ń fi kún ayọ̀ eré náà, wọ́n sì máa ń jẹ́ kí àwọn tí ń ṣeré wà ní ìṣọ̀kan. Àwọn àpẹẹrẹ orin eré ni: “Bojúbojú, òlówó ń bọ̀…” tàbí “Sa-n-sálùbọ̀, ẹni tí ó sá, ẹni tí ó sálùbọ̀…”

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò gbé àwòrán eré ìdárayá yípo fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti wò, yóò sì béèrè lọ́wọ́ wọn nípa àwọn eré tí wọ́n mọ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwòrán, yóò sì sọ àwọn eré tí wọ́n ti mọ̀ tẹ́lẹ̀.
Learning Point: Mú wọn mọ̀ pé eré ìdárayá ni a ó kọ́ lónìí.

Step 2: Ìtumọ̀ Eré Ìdárayá

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtumọ̀ eré ìdárayá ní kíkún fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀ dáadáa, yóò sì gbìyànjú láti sọ ìtumọ̀ náà ní èdè tiwọn.
Learning Point: Akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ ìtumọ̀ eré ìdárayá.

Step 3: Oríṣiríṣi Eré Ìdárayá

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Listing/Demonstration
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darúkọ, yóò sì ṣàlàyé díẹ̀ lára oríṣiríṣi eré ìdárayá bíi eré abẹ́lé àti eré òṣùpá/ìta gbàngbà, yóò sì fi àwọn ohun èlò hàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, yóò sì dárúkọ àwọn eré mìíràn tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ oríṣiríṣi eré ìdárayá àti àwọn àpẹẹrẹ wọn.

Step 4: Ìṣe Eré Ìdárayá Díẹ̀

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Practical Demonstration
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí a ṣe ń ṣe díẹ̀ nínú àwọn eré ìdárayá bíi bojúbojú, sa-n-sálùbọ̀, òkòtó, àrìn. Yóò tọ́ wọn sọ́nà láti ṣe é ní ààbò.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìṣe eré náà lábẹ́ ìdarí àti àbójútó olùkọ́.
Learning Point: Akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ bí a ṣe ń ṣe àwọn eré ìdárayá kan láìléwu.

Step 5: Orin Eré Ìdárayá

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Singing/Writing
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kọ àwọn orin tí ó bá àwọn eré náà lọ sí ojú pátákó, yóò sì kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ wọ́n.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ orin sílẹ̀, yóò sì kọ́ wọn pẹ̀lú olùkọ́.
Learning Point: Akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ àwọn orin eré ìdárayá àbáláyé.

Step 6: Kíkópa nínú Eré Ìdárayá

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Group Activity
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kópa nínú eré ìdárayá kan tàbí méjì láàárín wọn, kí wọ́n sì lo àwọn ohun èlò tí ó bá wà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú eré náà pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn, wọ́n yóò sì fi ìfọwọ́sowọ́pọ̀ hàn.
Learning Point: Akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọyì àti láyọ̀ láti kópa nínú eré ìdárayá.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni eré ìdárayá?
2. Darúkọ oríṣi eré ìdárayá méjì.
3. Fún mi ní àpẹẹrẹ eré abẹ́lé méjì.
4. Fún mi ní àpẹẹrẹ eré òṣùpá méjì.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 2 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò parí ẹ̀kọ́ náà nípa sísọ ìwúlò eré ìdárayá fún ìlera, ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àti ìtọ́jú àṣà àbáláyé.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, yóò sì béèrè ìbéèrè tí kò yé wọn.
Learning Point: Mú wọn lóye ìwúlò eré ìdárayá nínú ìgbésí ayé wọn.

Lesson Keywords

• Eré ìdárayá – Games/Recreation
• Eré abẹ́lé – Indoor games
• Eré òṣùpá – Moonlight games
• Bojúbojú – Hide-and-seek
• Sa-n-sálùbọ̀ – Tag game (catch-me-if-you-can)
• Òkòtó – Spinning top
• Àrìn – A type of Ayo game
• Ìjàkadì – Wrestling
• Ẹ̀kẹ́ – Traditional board game
• Ògò gbígbón – Hot potato (passing game)

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó yára lóye, a ó fún wọn ní ànfàní láti ṣàlàyé àwọn eré mìíràn tàbí kí wọ́n kọ orin tuntun. Fún àwọn tí ó lọ́ra díẹ̀, a ó fi àfikún àlàyé àti ìtọ́sọ́nà hàn wọ́n ní àkókò tí wọ́n bá ń kópa nínú eré.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ ríi dájú pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wà láàbò nígbà tí wọ́n bá ń kópa nínú àwọn eré ìdárayá. Gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa kópa nínú àwọn eré àbáláyé láti tọ́jú àṣà wa.