Ìtêsíwájú Eré Ìdárayá: OLÙKÖ for SS 3

Class: SS 3
Term: First Term
Week: 8
Age: 17 years
Duration: 60 minutes
Subject: Yoruba Language
Topic: Ìtêsíwájú Eré Ìdárayá
Curriculum Theme: Ìtêsíwájú Eré Ìdárayá
Previous Lesson: LÍTÍRÈŚÕ: Ewì Àpilêkô, Kókó Õrõ, Ìhun àti Ìlò Èdè
Subject Matter: OLÙKÖ; Śàlàyé bí a ti ń śe díê nínú eré ìdárayá tí a

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣàlàyé ẹni tí olùkọ́ eré ìdárayá jẹ́.
• Darúkọ àwọn ojúṣe olùkọ́ eré ìdárayá.
• Ṣàlàyé bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá.
• Ṣàlàyé bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Inú Apẹ̀rẹ̀.
• Ṣàlàyé bí a ti ń ṣe Ìje-eré.

Affective Domain

• Fi ìfẹ́ hàn sí kíkópa nínú àwọn eré ìdárayá.
• Mọyì ipa tí olùkọ́ eré ìdárayá ń kó.

Psychomotor Domain

• Ṣe àfihàn díẹ̀ nínú bí a ti ń ṣe àwọn eré ìdárayá tí a kọ́.
• Kópa nínú ìjíròrò lórí àwọn eré ìdárayá.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 Senior Secondary Education Curriculum (SSEC)
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Yorùbá fún Ilé-ẹ̀kọ́ Gíga Kẹta (SS3)
• FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwòrán olùkọ́ eré ìdárayá.
• Àwòrán tàbí fídíò àwọn eré ìdárayá bíi bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá, bọ́ọ̀lù inú apẹ̀rẹ̀, àti ìje-eré.
• Bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá tàbí bọ́ọ̀lù inú apẹ̀rẹ̀ (tí ó bá wà).

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ipa tí olùkọ́ eré ìdárayá ń kó nínú ìdàgbàsókè eré ìdárayá. Ó tún fún wọn ní ìmọ̀ nípa bí a ti ń ṣe àwọn eré ìdárayá kan, èyí tí yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ láti ní òye tó jinlẹ̀ nípa eré ìdárayá àti láti kópa nínú wọn.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa àwọn oríṣi eré ìdárayá nígbà tí wọ́n wà ní àwọn kíláàsì ìṣáájú.

Lesson Content/Board Summary

Ìtêsíwájú Eré Ìdárayá: OLÙKÖ

Olùkọ́ Eré Ìdárayá

Olùkọ́ eré ìdárayá jẹ́ ẹni tí ó ń kọ́, tí ó ń tọ́ àti tí ó ń darí àwọn eléré ìdárayá nípa bí wọ́n ṣe lè ṣe eré wọn dáradára. Ó jẹ́ ẹni tí ó ní ìmọ̀ tó jinlẹ̀ nípa eré ìdárayá kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, tí ó sì lè fi ìmọ̀ náà kọ́ àwọn ẹlòmíràn.

Àwọn Ojúṣe Olùkọ́ Eré Ìdárayá

Àwọn ojúṣe olùkọ́ eré ìdárayá pọ̀, lára wọn ni:

1. Kíkọ́ Ẹ̀kọ́: Ó ń kọ́ àwọn eléré ní àwọn òfin, ìlànà, àti ọgbọ́n eré ìdárayá.
2. Ìdánilẹ́kọ̀ọ́: Ó ń dánilẹ́kọ̀ọ́ fún àwọn eléré láti mú agbára, ìfaradà, àti ìmọ̀ eré wọn sunwọ̀n sí i.
3. Ìtọ́nisọ́nà: Ó ń tọ́ àwọn eléré sọ́nà nípa bí wọ́n ṣe lè yanjú ìṣòro nígbà eré àti bí wọ́n ṣe lè ṣiṣẹ́ pọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́.
4. Ìwúrí: Ó ń fún àwọn eléré ní ìwúrí láti ṣe dáradára àti láti má ṣe rẹ̀wẹ̀sì.
5. Ìṣàkóso: Ó ń ṣàkóso ìwà àti ìhùwàsí àwọn eléré láti rí i dájú pé wọ́n tẹ̀lé àwọn òfin àti ìlànà.
6. Ìgbìmọ̀: Ó ń gbìmọ̀ pẹ̀lú àwọn eléré nípa àwọn ìgbésẹ̀ tí wọ́n gbọ́dọ̀ gbé láti borí.

Bí a ti ń ṣe Díẹ̀ Nínú Eré Ìdárayá

Bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá (Football)

Bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá jẹ́ eré kan tí àwọn ẹgbẹ́ méjì ń ṣe, tí ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ní àwọn eléré mọ́kànlá (11). Eré náà máa ń wáyé lórí pápá tí a pín sí méjì, tí àwọn àfojúsùn (goalpost) méjì wà ní òpin kọ̀ọ̀kan. Ète eré náà ni láti fi ẹsẹ̀ tàbí orí tì bọ́ọ̀lù sínú àfojúsùn ẹgbẹ́ kejì. Ẹgbẹ́ tí ó bá gba àfojúsùn púpọ̀ jù ni yóò borí. Àwọn òfin pàtàkì kan wà tí ó gbọ́dọ̀ tẹ̀lé, bíi pé kò gbọ́dọ̀ fi ọwọ́ kan bọ́ọ̀lù àyàfi gólíì (goalkeeper).

1. Iye Eléré: Mọ́kànlá (11) eléré nínú ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan.
2. Pápá Eré: Pápá bọ́ọ̀lù tí ó ní àfojúsùn méjì.
3. Ète Eré: Láti fi bọ́ọ̀lù sínú àfojúsùn ẹgbẹ́ kejì.
4. Òfin Pàtàkì: Kò gbọ́dọ̀ fi ọwọ́ kan bọ́ọ̀lù àyàfi gólíì.

Bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Inú Apẹ̀rẹ̀ (Basketball)

Bọ́ọ̀lù inú apẹ̀rẹ̀ jẹ́ eré kan tí àwọn ẹgbẹ́ méjì ń ṣe, tí ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ní àwọn eléré márùn-ún (5). Eré náà máa ń wáyé lórí pápá tí ó ní àwọn apẹ̀rẹ̀ (hoops) méjì tí a gbé sókè ní òpin kọ̀ọ̀kan. Ète eré náà ni láti fi bọ́ọ̀lù sínú apẹ̀rẹ̀ ẹgbẹ́ kejì. Àwọn eléré gbọ́dọ̀ máa fi ọwọ́ tì bọ́ọ̀lù (dribble) bí wọ́n bá ń rìn tàbí sáré pẹ̀lú rẹ̀. Ẹgbẹ́ tí ó bá gba àmì púpọ̀ jù ni yóò borí.

1. Iye Eléré: Márùn-ún (5) eléré nínú ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan.
2. Pápá Eré: Pápá bọ́ọ̀lù inú apẹ̀rẹ̀ tí ó ní apẹ̀rẹ̀ méjì.
3. Ète Eré: Láti fi bọ́ọ̀lù sínú apẹ̀rẹ̀ ẹgbẹ́ kejì.
4. Òfin Pàtàkì: Gbọ́dọ̀ máa fi ọwọ́ tì bọ́ọ̀lù nígbà tí a bá ń rìn pẹ̀lú rẹ̀.

Bí a ti ń ṣe Ìje-eré (Athletics/Running Race)

Ìje-eré jẹ́ oríṣi eré ìdárayá kan tí ó kan sísáré, fífò, tàbí jù ohun kan. Nínú ìje-eré sísáré, àwọn eléré máa ń sáré lórí ọ̀nà tí a ti yàn tẹ́lẹ̀, ète wọn sì ni láti dé òpin ọ̀nà náà ní àkókò tó kéré jù. Ẹni tí ó bá sáré dé òpin ní àkókò tó kéré jù ni yóò borí. Oríṣi ìje-eré pọ̀, bíi ìje-eré kúkúrú (sprint), ìje-eré gígùn (long-distance), àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.

1. Iye Eléré: Ó lè jẹ́ eléré kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ.
2. Pápá Eré: Ọ̀nà ìje-eré (track).
3. Ète Eré: Láti sáré dé òpin ọ̀nà ní àkókò tó kéré jù.
4. Oríṣi: Ìje-eré kúkúrú, ìje-eré gígùn, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Explanation, Question and Answer, Demonstration, Guided Practice, Group Work

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Recall

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ̀rọ̀ nípa àwọn eré ìdárayá tí wọ́n mọ̀ àti àwọn tí wọ́n fẹ́ràn jù. Yóò béèrè pé, “Kí ni àwọn eré ìdárayá tí ẹ mọ̀?” àti “Ṣé ẹ mọ ẹni tí ó ń darí àwọn eléré nígbà eré?”

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò darúkọ àwọn eré ìdárayá tí wọ́n mọ̀, wọ́n á sì gbìyànjú láti dáhùn ìbéèrè olùkọ́ nípa ẹni tí ó ń darí àwọn eléré.

Learning Point: Ìmọ̀ ìṣáájú eré ìdárayá

Step 2: Ìtumọ̀ Olùkọ́ Eré Ìdárayá

Time: 10 minutes

Teaching Skill: Explanation/Definition

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ẹni tí olùkọ́ eré ìdárayá jẹ́, yóò sì fi àwòrán olùkọ́ eré ìdárayá hàn wọ́n. Yóò tún ṣe àlàyé ìtumọ̀ rẹ̀ ní Yorùbá.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáradára, wọ́n á sì béèrè ìbéèrè tí kò bá yé wọn.

Learning Point: Ìtumọ̀ Olùkọ́ Eré Ìdárayá

Step 3: Àwọn Ojúṣe Olùkọ́ Eré Ìdárayá

Time: 10 minutes

Teaching Skill: Discussion/Listing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí ìjíròrò lórí àwọn ojúṣe pàtàkì tí olùkọ́ eré ìdárayá ń ṣe. Yóò kọ àwọn ojúṣe náà sórí pátákó.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìjíròrò náà, wọ́n á sì darúkọ àwọn ojúṣe tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ojúṣe Olùkọ́ Eré Ìdárayá

Step 4: Bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Explanation/Demonstration

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá, yóò sì fi fídíò tàbí àwòrán hàn wọ́n. Yóò tún ṣàlàyé àwọn òfin pàtàkì díẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n á wo fídíò náà, wọ́n á sì béèrè ìbéèrè.

Learning Point: Ìlànà Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá

Step 5: Bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Inú Apẹ̀rẹ̀

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Explanation/Demonstration

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Inú Apẹ̀rẹ̀, yóò sì fi fídíò tàbí àwòrán hàn wọ́n. Yóò tún ṣàlàyé àwọn òfin pàtàkì díẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n á wo fídíò náà, wọ́n á sì béèrè ìbéèrè.

Learning Point: Ìlànà Bọ́ọ̀lù Inú Apẹ̀rẹ̀

Step 6: Bí a ti ń ṣe Ìje-eré

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Explanation/Illustration

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí a ti ń ṣe Ìje-eré, yóò sì fi àwòrán tàbí àpẹẹrẹ hàn wọ́n. Yóò tún ṣàlàyé oríṣi ìje-eré díẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n á sì béèrè ìbéèrè.

Learning Point: Ìlànà Ìje-eré

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Ta ni olùkọ́ eré ìdárayá?
2. Darúkọ méjì nínú àwọn ojúṣe olùkọ́ eré ìdárayá.
3. Báwo ni a ṣe ń ṣe Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá?
4. Báwo ni a ṣe ń ṣe Bọ́ọ̀lù Inú Apẹ̀rẹ̀?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Òye ẹ̀kọ́ eré ìdárayá

Step 8: Note-Taking

Time: 10 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì lórí Olùkọ́ Eré Ìdárayá àti bí a ti ń ṣe àwọn eré ìdárayá kan sínú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà dáradára sínú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Consolidation

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnu mọ́ ipa pàtàkì tí olùkọ́ eré ìdárayá ń kó àti bí ó ṣe ṣe pàtàkì láti mọ bí a ti ń ṣe àwọn eré ìdárayá kan. Yóò gbóríyìn fún wọn fún ìkópa wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìparí ẹ̀kọ́ náà, wọ́n á sì dúpẹ́ lọ́wọ́ olùkọ́.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́ eré ìdárayá

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Ẹ dáhùn àwọn ìbéèrè wọ̀nyí nínú ìwé àkọsílẹ̀ yín, kí ẹ sì mú un wá ní ẹ̀kọ́ tó kàn:

1. Ṣàlàyé ipa tí olùkọ́ eré ìdárayá ń kó nínú ìdàgbàsókè eléré.
2. Ṣe àfiwé bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá àti Bọ́ọ̀lù Inú Apẹ̀rẹ̀.
3. Darúkọ àwọn oríṣi ìje-eré méjì tí ẹ mọ̀.

Lesson Keywords

• Olùkọ́ – Ẹni tí ó ń kọ́, tí ó ń tọ́ àti tí ó ń darí àwọn eléré ìdárayá.
• Eré Ìdárayá – Àwọn eré tí a ń fi ara ṣe láti fi mú ara le tàbí láti fi gbádùn.
• Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá – Eré tí àwọn ẹgbẹ́ méjì ń fi ẹsẹ̀ tì bọ́ọ̀lù sínú àfojúsùn.
• Bọ́ọ̀lù Inú Apẹ̀rẹ̀ – Eré tí àwọn ẹgbẹ́ méjì ń fi ọwọ́ ju bọ́ọ̀lù sínú apẹ̀rẹ̀.
• Ìje-eré – Eré sísáré, fífò, tàbí jù ohun kan.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ní agbára, olùkọ́ lè fún wọn ní iṣẹ́ àṣekúdàá láti ṣèwádìí nípa àwọn òfin eré ìdárayá mìíràn tàbí láti ṣàlàyé bí a ti ń ṣe eré ìdárayá kan tí kò sí nínú ẹ̀kọ́. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n nílò ìrànlọ́wọ́, olùkọ́ lè tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì nípa lilo àwòrán tàbí àpẹẹrẹ tó rọrùn láti yé.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube: Yoruba sports coach roles SS3

Search on YouTube: Bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá ní Yorùbá

Search on YouTube: Bí a ti ń ṣe Bọ́ọ̀lù Inú Apẹ̀rẹ̀ ní Yorùbá