Lesson Note on Àṣà: Ọ̀nà Ìbánisọ̀rọ̀: Ìpàrokò àti Ohun Èlò Òde Òní for SSS 2

Class: Senior Secondary School 2 (SS2 / SSS2)
Term: 3rd Term
Week: 5
Age: 16 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Curriculum Theme: Àṣà àti Ìṣe Yorùbá
Previous Lesson: Èdè: Àròkô Alápèjúwe: Ìlapa Èrò àti Ètò Kókó.
Topic: ÀṢÀ: Ọ̀nà Ìbánisọ̀rọ̀
Subject Matter: Lílo ẹ̀yà ara fún ìbánisọ̀rọ̀, ṣíṣe ni ni èékánná, orí gbígbón, ojú sísẹ̀, títẹ̀nimọ́lẹ̀, imú yínyín, ìpàrokò, ìbánisọ̀rọ̀ ayé òde òní, ìwé ìròyìn, tèlífísàn, rédíò, tèlífóònù, kọ̀ǹpútà.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• Ṣàlàyé ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ ní ayé àtijọ́.
• Ṣàlàyé ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ ní ayé òde òní.
• Ṣàlàyé ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀ àtijọ́ àti òde òní.

Affective Domain:

• Ṣe àyẹ̀wò ìjẹ́pàtàkì ìbánisọ̀rọ̀ nínú ìgbésí ayé àwùjọ.
• Fi èrò wọn hàn nípa ìtànkálẹ̀ ìròyìn.

Psychomotor Domain:

• Fi àpẹẹrẹ ìpàrokò hàn tàbí ṣàlàyé bí a ṣe ń lò ó.
• Kọ àwọn kókó pàtàkì sílẹ̀ nípa ìbánisọ̀rọ̀.

Social Domain:

• Kópa nínú ìjíròrò lórí àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ tó yẹ.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• Senior Secondary Schools Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Ìwé Yorùbá Titun fún Ilé-ẹ̀kọ́ Gírámà Agbà SS 2.
• https://www.waeconline.org.ng/
• https://nerdc.gov.ng/

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Ìwé àṣà lórí ìbánisọ̀rọ̀
• Tèlífóònù
• Kọ̀ǹpútà
• Àwòrán ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti mọ ọ̀nà tí àwọn ènìyàn ń gbà bá ara wọn sọ̀rọ̀, láyé àtijọ́ àti lóde òní. Ó tún mú kí wọ́n mọ ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀ oríṣiríṣi àti bí wọ́n ṣe ń ran ìgbésí ayé lọ́wọ́.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti kọ́ nípa díẹ̀ lára àṣà Yorùbá nínú àwọn ẹ̀kọ́ wọn tẹ́lẹ̀.

Lesson Content/Board Summary

ÀṢÀ: Ọ̀nà Ìbánisọ̀rọ̀

Ìtumọ̀ Ìbánisọ̀rọ̀

Ìbánisọ̀rọ̀ jẹ́ bí àwọn ènìyàn ṣe ń fi èrò, ìròyìn tàbí ìmọ̀ hàn láàárín ara wọn. Ó lè jẹ́ nípa sísọ̀rọ̀, kíkọ̀wé tàbí lílo àwọn àmì oríṣiríṣi.

Ọ̀nà Ìbánisọ̀rọ̀ Ní Ayé Àtijọ́

Ní ayé àtijọ́, àwọn Yorùbá ní àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ tí wọ́n fi ń tàn ìròyìn kálẹ̀ kí ó tó di pé àwọn òyìnbó dé. Àwọn wọ̀nyí ni:

• Lílo ẹ̀yà ara: Èyí ni lílo apá, orí, ojú, ẹsẹ̀, imú tàbí èékánná láti fi ìròyìn hàn.
• Orí gbígbón: Fún àmì bẹ́ẹ̀ni tàbí béèrè ohun kan.
• Ojú sísẹ̀: Fún àmì ìkìlọ̀ tàbí ìfihàn ìwà kan.
• Títẹ̀nimọ́lẹ̀: Láfẹ́fẹ́ tàbí nípa lílo ẹsẹ̀ láti fi ìkìlọ̀ tàbí àmì ránṣẹ́.
• Imú yínyín: Fún àmì ìkìlọ̀ tàbí ìfihàn ìwà kan.
• Ìpàrokò (Talking drum): Ìlù ni a fi ń ránṣẹ́ láti ìlú kan sí èkejì nípa lílo ohùn ìlù náà.
• Ẹyẹ àti ẹranko: Àwọn kan máa ń lo àwọn ẹyẹ tàbí ẹranko bíi àdàbà fún ríránṣẹ́.
• Ìjà fífún: Lílo ìjà láti fi ìròyìn ránṣẹ́ sí àwùjọ.

Ọ̀nà Ìbánisọ̀rọ̀ Ní Ayé Òde Òní

Àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ òde òní ti gbòde gbogbo, wọ́n sì ti mú ìgbésí ayé rọrùn. Àwọn wọ̀nyí ni:

• Ìwé ìròyìn (Newspaper): Ìwé tí a ti kọ ìròyìn oríṣiríṣi sí.
• Tèlífísàn (Television): Ohun èlò tí a fi ń wo àwòrán àti gbọ́ ohùn ìròyìn.
• Rédíò (Radio): Ohun èlò tí a fi ń gbọ́ ìròyìn àti orin.
• Tèlífóònù (Telephone): Ohun èlò tí a fi ń bá ara ẹni sọ̀rọ̀ láìfarahàn.
• Kọ̀ǹpútà (Computer): Ohun èlò ìgbàlódé tí a fi ń ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ ìbánisọ̀rọ̀ bíi ìkọ̀wé àti lílo Intanẹ́ẹ̀tì.
• Intanẹ́ẹ̀tì (Internet): Ọ̀nà tí ó so gbogbo àgbáyé pọ̀ fún ìbánisọ̀rọ̀.

Ohun Èlò Ìbánisọ̀rọ̀ Àtijọ́ àti Òde Òní

Àwọn Yorùbá ti ní àwọn ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀ láti ìgbà pípẹ́, àwọn kan sì ti yí padà sí ti òde òní. Àwọn wọ̀nyí ni:

• Àtijọ́: Ìpàrokò, ìlù gbédù, àwọn ohun èlò orin, àmì ẹ̀yà ara.
• Òde Òní: Tèlífóònù, rédíò, tèlífísàn, kọ̀ǹpútà, ìwé ìròyìn, ìwé ìwàásù, àwọn ẹ̀rọ ayélujára (social media).

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, ó sì béèrè àwọn ìbéèrè díẹ̀ nípa bí wọ́n ṣe ń bá ara wọn sọ̀rọ̀ nílé tàbí ní ilé-ìwé.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dáhùn àwọn ìbéèrè náà, wọ́n sì sọ àwọn ọ̀nà tí wọ́n fi ń bá ara wọn sọ̀rọ̀.
Learning Point: Mú wọn mọ ipa tí ìbánisọ̀rọ̀ kó nínú ìgbésí ayé wọn.

Step 2: Ìtumọ̀ Ìbánisọ̀rọ̀

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé ìtumọ̀ ìbánisọ̀rọ̀ àti ìjẹ́pàtàkì rẹ̀ nínú àwùjọ.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ fetí sílẹ̀ dáadáa, wọ́n sì kọ àlàyé náà sílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ kókó pàtàkì nípa ìbánisọ̀rọ̀.

Step 3: Ọ̀nà Ìbánisọ̀rọ̀ Ní Ayé Àtijọ́

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Narration/Illustration
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ àtijọ́ bíi lílo ẹ̀yà ara (ojú, ọwọ́, ẹsẹ̀), ìpàrokò, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ, ó sì fi àwòrán hàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ àwọn kókó pàtàkì sílẹ̀, wọ́n sì béèrè ìbéèrè fún àlàyé síwájú.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yé àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ àtijọ́.

Step 4: Ìpàrokò

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Demonstration
Teacher’s Activity: Olùkọ́ fi àpẹẹrẹ bí a ṣe ń fi ìpàrokò bánisọ̀rọ̀ hàn tàbí ṣàlàyé rẹ̀ pẹ̀lú ohùn ìlù.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wo ìfihàn náà, wọ́n sì gbìyànjú láti tẹ̀lé àlàyé náà.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí a ṣe ń lo ìpàrokò fún ìbánisọ̀rọ̀.

Step 5: Ọ̀nà Ìbánisọ̀rọ̀ Ní Ayé Òde Òní

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Discussion
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ òde òní bíi rédíò, tèlífísàn, tèlífóònù, ìwé ìròyìn, àti kọ̀ǹpútà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ àwọn ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀ mìíràn tí wọ́n mọ̀, wọ́n sì kọ àlàyé sílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yé àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ òde òní.

Step 6: Ohun Èlò Ìbánisọ̀rọ̀ Àtijọ́ àti Òde Òní

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Comparison/Discussion
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣe àfiwé àwọn ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀ àtijọ́ àti òde òní, ó sì darí ìjíròrò lórí ìtànkálẹ̀ ìròyìn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kópa nínú ìjíròrò, wọ́n sì fi èrò wọn hàn nípa àwọn ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀ oríṣiríṣi.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ìyàtọ̀ àti àwọn ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìbánisọ̀rọ̀?
2. Sọ orúkọ ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ mẹ́ta (3) ní ayé àtijọ́.
3. Darúkọ ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀ mẹ́ta (3) ní ayé òde òní.
4. Báwo ni a ṣe ń fi ìpàrokò bánisọ̀rọ̀?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 3 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣe àkópọ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa títún àwọn kókó pàtàkì sọ, ó sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní iṣẹ́ àṣetiléwá.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ béèrè ìbéèrè fún àlàyé síwájú, wọ́n sì kọ iṣẹ́ àṣetiléwá sílẹ̀.
Learning Point: Ìmúrasílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ tó ń bọ̀ àti ìfúnra-ẹni níṣẹ́.

Lesson Keywords

• Ìbánisọ̀rọ̀ – Bí àwọn ènìyàn ṣe ń fi èrò tàbí ìròyìn hàn láàárín ara wọn.
• Àṣà – Ìṣe tàbí ìwà tí ó jẹ́ ti àwọn ènìyàn kan.
• Ìpàrokò – Ìlù tí a fi ń ránṣẹ́ láti ìlú kan sí èkejì.
• Tèlífóònù – Ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀ tí a fi ń bá ara ẹni sọ̀rọ̀ láìfarahàn.
• Rédíò – Ohun èlò tí a fi ń gbọ́ ìròyìn àti orin.
• Tèlífísàn – Ohun èlò tí a fi ń wo àwòrán àti gbọ́ ohùn ìròyìn.
• Ìwé ìròyìn – Ìwé tí a ti kọ ìròyìn oríṣiríṣi sí.
• Kọ̀ǹpútà – Ẹ̀rọ ìgbàlódé tí a fi ń ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ ìbánisọ̀rọ̀.

Differentiation

Fún àlàyé tó rọrùn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò gbọ́ dáadáa. Gbìyànjú láti ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó gbọ́n lọ́wọ́ láti ṣe ìwádìí nípa àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ mìíràn tàbí àwọn ìtàn àtijọ́.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ yẹ kí ó tẹnu mọ́ àwọn àpẹẹrẹ tó wà ní àyíká àwọn akẹ́kọ̀ọ́, ó sì gbọ́dọ̀ gba wọn níyànjú láti sọ ìrírí wọn nípa àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ oríṣiríṣi.