Class: Senior Secondary School 2 (SS2 / SSS2)
Term: Second Term
Week: 2
Age: 16 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Curriculum Theme: Ẹ̀kọ́ Litireso Yorùbá
Previous Lesson: Èdè: Àròkô: Lẹ́tà Gbêfê: Àdírẹ́sì àti Àsòkàgbá.
Topic: ÌWÉ KÍKA: Àtúpalẹ̀ Ìtàn Àròsò
Subject Matter: Àtúpalẹ̀ ìtàn àròsò, kókó ọ̀rọ̀, àhunpò ìtàn, ìfìwàwẹ́dá, ibùdó ìtàn, ọgbọ́n ìsọ̀tàn, ìlò èdè, àṣà tó jìyọ̀ nínú ìtàn, ọ̀rọ̀ pàtàkì nínú ìtàn

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

Ṣe àlàyé àwọn kókó ìtúpalẹ̀ ìtàn àròsò.
Ṣàlàyé kókó ọ̀rọ̀, àhunpò ìtàn, ìfìwàwẹ́dá, ibùdó ìtàn, àti ọgbọ́n ìsọ̀tàn nínú ìtàn àròsò.
Dámọ̀ àti ṣàlàyé ìlò èdè àti àṣà tó wà nínú ìtàn àròsò.

Affective Domain:

Fi ìfẹ́ hàn sí kíkà àti ṣíṣàtúpalẹ̀ ìwé ìtàn àròsò.
Mọ ìyì tí ìtàn àròsò ní nínú ìgbésí ayé.

Psychomotor Domain:

Ka ìwé ìtàn àròsò kan ní àkàyè.
Kọ àkọsílẹ̀ lórí àwọn kókó pàtàkì ìtúpalẹ̀ ìtàn àròsò.
Ṣàtúpalẹ̀ ìtàn àròsò kan nípa mímọ kókó ọ̀rọ̀, àhunpò, ìfìwàwẹ́dá, ibùdó, àti ọgbọ́n ìsọ̀tàn rẹ̀.

Fi ara hàn nínú ìfọ̀rọ̀wérọ̀ lórí ìtàn àròsò.
Ṣe àmúyẹ àwọn ẹ̀kọ́ tó wà nínú ìtàn àròsò fún ìgbésí ayé.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

Senior Secondary Schools Education Curriculum
State Unified Scheme of Work
Yorùbá Litireso fún SSS 2
https://nigerianeducation.gov.ng/
https://waeconline.org.ng/e-learning

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

Ìwé ìtàn àròsò kan (àpẹẹrẹ)
Fídíò tàbí téèpù lórí ìtúpalẹ̀ ìtàn
Tèlífísàn tàbí ẹ̀rọ agbọ́rò sọ́
Pátákó funfun tàbí dúdú àti àkọ́wé

Rationale for the Lesson

Kíkà àti àtúpalẹ̀ ìtàn àròsò ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí wọ́n ṣe ń tú ìwé ìtàn sílẹ̀ láti mọ kókó ọ̀rọ̀ àti ẹ̀kọ́ tó wà nínú rẹ̀. Ó tún ran wọ́n lọ́wọ́ láti lóye àṣà àti ìgbésí ayé àwọn èèyàn dáradára.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ka àwọn ìtàn kékeré kan ní èdè Yorùbá, wọ́n sì ti ní ìmọ̀ díẹ̀ lórí bí wọ́n ṣe ń mọ kókó ọ̀rọ̀ ìtàn.

Lesson Content/Board Summary

ÀTÚPALẸ̀ ÌTÀN ÀRÒSÒ

Kí Ni Ìtàn Àròsò?

Ìtàn àròsò jẹ́ irúfẹ́ ìwé kíkà kan tí ó máa ń sọ ìtàn gígùn tàbí kúkúrú nípa àwọn ènìyàn àti àwọn ohun tó ṣẹlẹ̀ sí wọn. Ó máa ń sábà wà ní èdè tí a fi ń sọ̀rọ̀ lọ́nà tó tọ́. Àpẹẹrẹ rẹ̀ ni ìwé ìtàn àròsò (novel) àti ìtàn kúkúrú (short story).

Àwọn Kókó Pàtàkì Nínú Ìtúpalẹ̀ Ìtàn Àròsò

Àwọn kókó wọ̀nyí ṣe pàtàkì láti gbé yẹ̀ wò nígbà tí a bá ń túpalẹ̀ ìtàn àròsò:

Kókó Ọ̀rọ̀ (Theme): Èyí ni èrò tàbí àsọyé pàtàkì tí òǹkọ̀wé fẹ́ fi kọ́ni nínú ìtàn. Ó lè jẹ́ nípa ìfẹ́, ìjàkadì, ẹ̀tàn, ìgboyà, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.
Àhunpò Ìtàn (Plot): Èyí ni bí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ṣe tò léra wọn nínú ìtàn, láti ìbẹ̀rẹ̀ títí dé òpin. Ó máa ń ní ìbẹ̀rẹ̀, àárín, àti òpin.
Ìfìwàwẹ́dá (Characterization): Èyí ni bí òǹkọ̀wé ṣe máa ń ṣàlàyé àwọn ìwà àti àṣà àwọn ènìyàn nínú ìtàn. Ó lè jẹ́ àwọn ènìyàn tó dára tàbí àwọn ènìyàn búburú.
Ibùdó Ìtàn (Setting): Èyí ni àkókò àti ibi tí ìtàn náà ti ṣẹlẹ̀. Ó lè jẹ́ ìlú kan, abúlé kan, tàbí ní àkókò kan pàtó nínú ìtàn.
Ọgbọ́n Ìsọ̀tàn (Narrative Technique): Èyí ni ọ̀nà tí òǹkọ̀wé gbà sọ ìtàn náà. Ó lè jẹ́ láti ẹnu ènìyàn àkọ́kọ́ (first person), tàbí ẹnu ènìyàn kẹta (third person).
Ìlò Èdè (Language Use): Èyí ni bí òǹkọ̀wé ṣe lo èdè láti fi hàn bí ìtàn náà ṣe rí. Ó lè lo àwọn àkànlò èdè, òwe, àti àwọn ọ̀rọ̀ mìíràn láti mú ìtàn náà dùn.
Àṣà Tó Jìyọ̀ Nínú Ìtàn (Culture Depicted in the Story): Èyí ni àwọn àṣà, ìṣe, àti ìgbésí ayé àwọn ènìyàn tí òǹkọ̀wé fi hàn nínú ìtàn.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, ó sì béèrè nípa ẹ̀kọ́ tí wọ́n kọ́ ní ìgbà tó kọjá. Lẹ́yìn náà, ó sọ fún wọn pé wọn yóò kọ́ nípa “Àtúpalẹ̀ Ìtàn Àròsò” lónìí.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dáhùn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n sì tẹ́tí sí àkọlé ẹ̀kọ́ tuntun náà.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rántí ẹ̀kọ́ ti tẹ́lẹ̀, wọ́n sì mọ àkọlé ẹ̀kọ́ tuntun.

Step 2: Ìṣàlàyé Ìtàn Àròsò

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Definition
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé ohun tí ìtàn àròsò jẹ́, ó sì fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ oríṣi ìtàn àròsò bíi ìwé ìtàn àròsò (novel) àti ìtàn kúkúrú (short story).
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tẹ́tí sí àlàyé olùkọ́, wọ́n sì kọ àwọn kókó pàtàkì sílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lóye ìtumọ̀ ìtàn àròsò àti àwọn oríṣi rẹ̀.

Step 3: Kókó Ọ̀rọ̀ àti Àhunpò Ìtàn

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Explanation/Illustration
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé kókó ọ̀rọ̀ (theme) àti àhunpò ìtàn (plot) pẹ̀lú àpẹẹrẹ láti inú ìtàn àròsò kan tí ó mú wá sí kíláàsì. Ó béèrè àwọn ìbéèrè láti mọ bóyá wọ́n lóye.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tẹ́tí dáadáa, wọ́n sì dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lóye bí wọ́n ṣe ń mọ kókó ọ̀rọ̀ àti àhunpò ìtàn nínú ìtàn àròsò.

Step 4: Ìfìwàwẹ́dá àti Ibùdó Ìtàn

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Analysis
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé ìfìwàwẹ́dá (characterization) àti ibùdó ìtàn (setting), ó sì lo àwọn àpẹẹrẹ láti inú ìtàn kan náà láti fi hàn wọ́n. Ó fún wọn láàyè láti béèrè ìbéèrè.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tẹ́tí sí àlàyé, wọ́n sì béèrè àwọn ìbéèrè níbi tí kò yé wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí wọ́n ṣe ń túpalẹ̀ ìfìwàwẹ́dá àti ibùdó ìtàn.

Step 5: Ọgbọ́n Ìsọ̀tàn àti Ìlò Èdè

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Discussion/Examples
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé ọgbọ́n ìsọ̀tàn (narrative technique) àti ìlò èdè (language use) nínú ìtàn àròsò. Ó tọ́ka sí àwọn àpẹẹrẹ nínú ìwé tí wọ́n ń lò.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kopa nínú ìfọ̀rọ̀wérọ̀, wọ́n sì mọ àwọn àpẹẹrẹ tí olùkọ́ fi hàn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lóye oríṣi ọgbọ́n ìsọ̀tàn àti bí òǹkọ̀wé ṣe ń lo èdè.

Step 6: Àṣà Tó Jìyọ̀ Nínú Ìtàn

Time: 4 minutes
Teaching Skill: Discussion/Connection
Teacher’s Activity: Olùkọ́ darí ìfọ̀rọ̀wérọ̀ lórí àwọn àṣà àti ìgbésí ayé tí òǹkọ̀wé fi hàn nínú ìtàn àròsò náà. Ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ̀rọ̀ nípa àwọn àṣà tí wọ́n rí.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ àwọn àṣà tí wọ́n rí nínú ìtàn àròsò náà.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí àṣà ṣe máa ń fara hàn nínú ìtàn àròsò.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

Kí ni ìtàn àròsò?
Darí àwọn kókó mẹ́ta tí a fi ń túpalẹ̀ ìtàn àròsò.
Ṣàlàyé ìtumọ̀ “kókó ọ̀rọ̀” nínú ìtàn àròsò.
Báwo ni “ìfìwàwẹ́dá” ṣe ṣe pàtàkì nínú ìtàn àròsò?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 2 minutes
Teaching Skill: Summarization/Assignment
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣe àkòrí ẹ̀kọ́ náà, ó sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní iṣẹ́ àṣekágbá láti túpalẹ̀ ìtàn àròsò kan tí wọ́n ti kà tẹ́lẹ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ iṣẹ́ àṣekágbá sílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ohun tí wọ́n kọ́, wọ́n sì ní iṣẹ́ àṣekágbá.

Lesson Keywords

Ìtàn Àròsò – Oríṣi ìwé kíkà tí ó máa ń sọ ìtàn gígùn tàbí kúkúrú.
Kókó Ọ̀rọ̀ – Èrò tàbí àsọyé pàtàkì tí òǹkọ̀wé fẹ́ fi kọ́ni nínú ìtàn.
Àhunpò Ìtàn – Bí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ṣe tò léra wọn nínú ìtàn.
Ìfìwàwẹ́dá – Bí òǹkọ̀wé ṣe máa ń ṣàlàyé àwọn ìwà àti àṣà àwọn ènìyàn nínú ìtàn.
Ibùdó Ìtàn – Àkókò àti ibi tí ìtàn náà ti ṣẹlẹ̀.
Ọgbọ́n Ìsọ̀tàn – Ọ̀nà tí òǹkọ̀wé gbà sọ ìtàn náà.
Ìlò Èdè – Bí òǹkọ̀wé ṣe lo èdè láti fi hàn bí ìtàn náà ṣe rí.

Differentiation

Olùkọ́ yóò lo oríṣi ọ̀nà ìkọ́ni bíi ṣíṣàlàyé lẹ́nu, lílo àwọn àwòrán, àti kíkà ìwé fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò gbọ́yé dáadáa. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n bá yara lóye yóò ṣe ìtúpalẹ̀ ìtàn àròsò mìíràn gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ àṣekágbá.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ mú ìwé ìtàn àròsò kan wá sí kíláàsì tí yóò lò gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ fún ìtúpalẹ̀. Ó ṣe pàtàkì kí ó jẹ́ ìwé tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ̀ tàbí tí wọ́n ti kà.