Àṣà, Èrè Ìdárayá for JSS 1

Class: Junior Secondary School 1 (JSS 1 / JS1)
Term: 3rd Term
Week: 2
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Àṣà
Previous Lesson: Èdè, Fónẹ́tíìkì.
Topic: ÀṢÀ: Èrè Ìdárayá
Subject Matter: Oríṣiríṣi eré ìdárayá, eré ọ̀súpá bíi bojúbojú àti sá-sábùbù, eré abẹ́lé, eré ìta gbangba bíi olókòtí, àrín, ìjàkadì, ọ̀kò, ogo ológbon, ìwúlò eré ìdárayá

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• mọ oríṣiríṣi eré ìdárayá àṣà.
• pín àwọn eré ìdárayá sí àwọn ẹka bíi eré ọ̀súpá, eré abẹ́lé àti eré ìta gbangba.

Affective Domain:

• níyìn àṣà Yorùbá nípasẹ̀ àwọn eré ìdárayá.
• gbádùn kíkópa nínú àwọn eré ìdárayá àṣà.

Psychomotor Domain:

• kópa nínú díẹ̀ lára àwọn eré ìdárayá tí a kọ́.

Social Domain:

• fúnra wọn bá ara wọn ṣeré pẹ̀lú ìfẹ́ àti ìbáṣepọ̀.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Ìwé Akẹ́kọ̀ọ́ Yorùbá fún Ilé-ìwé Jẹ́ńkínì Kẹta (JSS 1)
• https://www.youtube.com/watch?v=0k57_jWjS9Y
• https://www.youtube.com/watch?v=Yf9OqX845j4

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• àwòrán àwọn eré ìdárayá oríṣiríṣi
• ìwé kíkà Yorùbá
• àwọn ohun èlò eré díẹ̀ (bíi okùn, igi, àwòrán)
• àwọn àtẹ́júwe

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àṣà àti ìṣe Yorùbá nípa eré ìdárayá. Ó tún máa ràn wọ́n lọ́wọ́ láti gbádùn àwọn eré tí àwọn baba ńlá wọn ń ṣe, kí wọ́n sì lè kópa nínú wọn fún ìdárayá àti ìlera.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ díẹ̀ nípa àwọn eré tí wọ́n máa ń ṣe nílé tàbí ní ilé-ìwé.

Lesson Content/Board Summary

ÀṢÀ: Èrè Ìdárayá

Kí Ni Eré Ìdárayá?

Eré ìdárayá jẹ́ àwọn iṣẹ́ tí ènìyàn ń ṣe láti fi dá ara rẹ̀ lárayá, tàbí láti fi fi ara balẹ̀ lẹ́yìn iṣẹ́ líle. Ó tún máa ń mú ìlera bá ara àti ọpọlọ.

Oríṣiríṣi Eré Ìdárayá Àṣà

Àwọn eré ìdárayá àṣà Yorùbá pín sí ọ̀nà púpọ̀, lára wọn ni:

• Eré Ọ̀súpá: Àwọn eré tí wọ́n máa ń ṣe ní alẹ́, nígbà tí òṣùpá bá ti yọ.
  • Bojúbojú
  • Sá-sábùbù
  • Àrín
  • Ògó ológbón
• Eré Abẹ́lé: Àwọn eré tí wọ́n máa ń ṣe nínú ilé tàbí lábẹ́ ìbò.
  • Àyò
  • Ère ìṣeré
• Eré Ìta Gbangba: Àwọn eré tí wọ́n máa ń ṣe níta gbangba, níbi tí àyè ti pọ̀.
  • Olókòtí
  • Ìjàkadì
  • Ọ̀kò/Àrín (ó tún lè jẹ́ ti ìta)
  • Lángalánga

Ìwúlò Eré Ìdárayá

Eré ìdárayá ní àwọn àǹfààní wọ̀nyí fún ènìyàn:

• Ó máa ń fún ara ní agbára àti ìlera.
• Ó máa ń ran ọpọlọ lọ́wọ́ láti ríran dáadáa.
• Ó máa ń kọ́ni ní ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àti bí a ṣe lè bá àwọn ẹlòmíràn ṣiṣẹ́.
• Ó máa ń mú kí ènìyàn láyọ̀, ó sì máa ń dín ìṣòro ọkàn kù.
• Ó máa ń mú kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àṣà àti ìṣe Yorùbá.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ́rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ̀rọ̀ nípa àwọn eré tí wọ́n máa ń ṣe nílé tàbí ní ilé-ìwé.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ àwọn eré tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Ó ṣe pàtàkì láti mọ àwọn eré ìdárayá àṣà.

Step 2: Ìgbékalẹ̀ Eré Ìdárayá

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ìgbékalẹ̀
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí eré ìdárayá jẹ́ ní ìtumọ̀ rẹ̀ gbogboogbò àti ní ti àṣà Yorùbá.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n á sì bi àwọn ìbéèrè láti lè ye wọn dáadáa.
Learning Point: Kíkópa nínú eré ìdárayá máa ń fún ni láyọ̀ àti ìlera.

Step 3: Oríṣiríṣi Eré Ìdárayá Àṣà

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Àwòrán
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò lo àwòrán láti fi àwọn akẹ́kọ̀ọ́ hàn oríṣiríṣi eré ìdárayá àṣà, bíi bojúbojú, sá-sábùbù, olókòtí, àrín, ìjàkadì, àti ọ̀kò. Olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé bí wọ́n ṣe ń ṣe eré kọ̀ọ̀kan.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwọn àwòrán náà, wọ́n á sì mọ orúkọ àwọn eré tí wọ́n bá ti mọ̀ tẹ́lẹ̀.
Learning Point: Àwọn eré ìdárayá àṣà pọ̀, wọ́n sì ní àwọn orúkọ tirẹ̀.

Step 4: Pípin Eré Ìdárayá sí Ẹka

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìbéèrè àti Ìdáhùn
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bí wọ́n ṣe lè pín àwọn eré ìdárayá sí ẹka mẹ́ta: eré ọ̀súpá, eré abẹ́lé àti eré ìta gbangba, pẹ̀lú àpẹẹrẹ fún kọ̀ọ̀kan.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dárúkọ àwọn eré mìíràn tí ó bá tún wà lábẹ́ ẹka kọ̀ọ̀kan.
Learning Point: Àwọn eré ìdárayá ní àwọn ẹka tí ó tọ́ sí wọn.

Step 5: Ìwúlò Eré Ìdárayá

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìjíròrò
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn ìwúlò eré ìdárayá fún ìlera ara, ọkàn, àti fún ìdàgbàsókè àṣà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ àwọn ìwúlò mìíràn tí wọ́n bá mọ̀, wọ́n á sì jíròrò lórí wọn.
Learning Point: Eré ìdárayá ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àǹfààní fún wa.

Step 6: Ìṣe Eré Díẹ̀

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ìfihàn/Ìkópa
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi hàn tàbí yóò darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti ṣe díẹ̀ lára àwọn eré tí ó rọrùn láti ṣe nínú yàrá ìkàwé, bíi bojúbojú tàbí sá-sábùbù.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú eré náà pẹ̀lú ayọ̀.
Learning Point: Kíkópa nínú eré máa ń fúnni láyọ̀, ó sì máa ń kọ́ni.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni eré ìdárayá?
2. Darúkọ oríṣi eré ìdárayá àṣà méjì.
3. Sọ àwọn àpẹẹrẹ eré ọ̀súpá méjì.
4. Fún àwọn àǹfààní eré ìdárayá mẹ́ta.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 1 minute
Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò parí ẹ̀kọ́ náà nípa sísọ fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti máa kópa nínú àwọn eré ìdárayá àṣà láti tọ́jú àṣà wa àti fún ìlera wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dúpẹ́ lọ́wọ́ olùkọ́, wọ́n á sì ṣe ìlérí láti máa kópa nínú àwọn eré ìdárayá.
Learning Point: Kíkópa nínú eré ìdárayá àṣà ṣe pàtàkì fún ìdàgbàsókè.

Lesson Keywords

• Eré Ìdárayá – Àwọn iṣẹ́ tí ènìyàn ń ṣe láti fi dára rẹ̀ lárayá.
• Eré Ọ̀súpá – Àwọn eré tí wọ́n máa ń ṣe ní alẹ́ nígbà tí òṣùpá bá yọ.
• Eré Abẹ́lé – Àwọn eré tí wọ́n máa ń ṣe nínú ilé.
• Eré Ìta Gbangba – Àwọn eré tí wọ́n máa ń ṣe níta gbangba.
• Bojúbojú – Eré ọ̀súpá kan tí àwọn ọmọdé máa ń fi oṣùpá bo ojú ẹni kan.
• Sá-sábùbù – Eré ọ̀súpá mìíràn tí wọ́n máa ń sá kiri.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n bá tètè gbọ́, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn ìbéèrè tó nira díẹ̀ sí i, tàbí yóò ní kí wọ́n ṣàlàyé àwọn eré mìíràn. Fún àwọn tí wọ́n bá rọra gbọ́, olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì ní ọ̀nà tó rọrùn, yóò sì lo àwọn àwòrán púpọ̀ sí i.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ rí i dájú pé gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ló kópa nínú ẹ̀kọ́ náà, tí wọ́n sì gbádùn rẹ̀. Ó ṣe pàtàkì láti jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ìjẹ́pàtàkì àṣà Yorùbá nípasẹ̀ eré ìdárayá.