Class: Senior Secondary School 2 (SS2 / SSS2)
Term: 2nd Term
Week: 7
Age: 16 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Curriculum Theme: Lítírèśõ (Yoruba Literature)
Previous Lesson: Èdè: Pípajẹ́ àti Ìsúnkì: Òfin àti Ìyọ̀pò Fáwẹ́lì.
Topic: LÍTÍRÈŚÕ: Ìtêsíwájú Àtúpalê Ewì Alohùn
Subject Matter: Kókó ọ̀rọ̀ ewì, ẹ̀sìn tàbí ìṣe tí ewì rọ̀ mọ́, ìlù ìjó orin tó jọmọ̀ ewì, ìjìyọ̀ àṣà àti ìṣe, ìlò èdè, àmúyẹ́ àti àléébù nínú ewì, ọ̀rọ̀ pàtàkì tó súyọ̀

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

ṣe àlàyé kókó ọ̀rọ̀ ewì alohùn.
ṣe àtúpalẹ̀ ẹ̀sìn tàbí ìṣe tí ewì rọ̀ mọ́.
tọ́ka sí ìlò èdè àti àwọn ọ̀nà èdè nínú ewì.
ṣe àlàyé àmúyẹ́ àti àléébù ewì tí a kà.

Affective Domain:

ní ìfẹ́ sí kíkà àti àtúpalẹ̀ ewì alohùn.
níyì fún àṣà àti ìṣe tí ewì alohùn ń gbé jáde.

Psychomotor Domain:

kọ àwọn kókó ọ̀rọ̀ pàtàkì sílẹ̀.
ṣe àkósílẹ̀ àwọn ọ̀nà èdè tó súyọ̀ nínú ewì.

kópa nínú ìjíròrò lórí ìtumọ̀ ewì.
fi èrò hàn nípa àṣà àti ìṣe tí ewì náà rọ̀ mọ́.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

Senior Secondary Schools Education Curriculum
State Unified Scheme of Work
Aláwiyé Yoruba fun Ilé-ìwé Gíga, Ìwé Kẹta
Federal Ministry of Education Curriculum Portal
Yoruba Language Teaching Resources

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

Àsàyàn ìwé ewì alohùn
Àwòrán ohun tí ewì dá lórí
Ẹ̀rọ agbọ́rò sílẹ̀
Téèpù

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí yóò jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ túbọ̀ mọ̀ nípa bí a ṣe ń ṣe àtúpalẹ̀ ewì alohùn. Ó ṣe pàtàkì fún wọn láti mọ àwọn àṣà àti ìṣe tí ewì alohùn ń mú jáde, èyí yóò sì ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lóye ìtàn àti àṣà Yorùbá dáadáa.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ tó kéré jù nípa ewì alohùn àti bí a ṣe ń túpalẹ̀ rẹ̀.

Lesson Content/Board Summary

Ìtêsíwájú Àtúpalê Ewì Alohùn

Kókó Ọ̀rọ̀ Ewì

Kókó ọ̀rọ̀ ewì ni ohun tí ewì náà ń sọ nípa rẹ̀. Ó lè jẹ́ nípa ìgbé ayé, ikú, ìfẹ́, ogun, ìrántí, tàbí ìyìn.

Ẹ̀sìn Tàbí Ìṣe Tí Ewì Rọ̀ Mọ́

Ewì alohùn máa ń rọ̀ mọ́ ẹ̀sìn tàbí ìṣe kan pàtó. Àwọn ewì lè jẹ́ fún ìbọ̀rìṣà, ìgbéyàwó, ìsìnkú, ìdánwò, tàbí ayẹyẹ kan.

Ìlù, Ìjó, Àti Orin Tó Jọmọ̀ Ewì

Ọ̀pọ̀ ewì alohùn ni wọ́n máa ń lò pẹ̀lú ìlù, ìjó, àti orin. Àwọn wọ̀nyí máa ń jẹ́ kí ewì náà dùn mọ́ni láti gbọ́ àti láti wò.

Ìjìyọ̀ Àṣà Àti Ìṣe Nínú Ewì

Ewì alohùn máa ń fi àṣà àti ìṣe Yorùbá hàn kedere. Ó lè jẹ́ nípa aṣọ, oúnjẹ, ìgbàgbọ́, àwọn ìlànà ìgbé ayé, àti àwọn ìwà ọmọlúwàbí.

Ìlò Èdè Àti Àwọn Ọ̀nà Èdè

Àwọn akéwì máa ń lo èdè lọ́nà àrà ọ̀tọ̀ láti mú ewì wọn dùn mọ́ni. Àwọn ọ̀nà èdè tí wọ́n lè lò ni:

Ìfìwéra: Látì fi ohun méjì wéra.
Ìfìwéwé: Látì fi ohun kan wé ohun mìíràn láìlo ‘bí’ tàbí ‘gẹ́gẹ́ bí’.
Ìperú: Látì fi ohun tí kì í ṣe èèyàn ṣe bí èèyàn.
Ìfìgbòkègbodò: Látì fi àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ní ìtumọ̀ méjì lò.
Àfọwọ́wọ́: Látì fi àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ní ìró kan náà lò.

Àmúyẹ́ Àti Àléébù Nínú Ewì

Nígbà tí a bá ń túpalẹ̀ ewì, a gbọ́dọ̀ tọ́ka sí àwọn ibi tí ewì náà ti dára (àmúyẹ́) àti àwọn ibi tí ó ti kù díẹ̀ káàtó (àléébù).

Àmúyẹ́: Ìlò èdè tó dára, kókó ọ̀rọ̀ tó jinlẹ̀, ìró ewì tó yẹ, àti ìṣe tó hàn.
Àléébù: Ìtumọ̀ tí kò fúnfún, ìlò èdè tí kò yẹ, tàbí àìpé nínú ìtàn.

Ọ̀rọ̀ Pàtàkì Tó Súyọ̀

Alohùn – Ohun tí a fi ẹnu sọ tàbí kọrin.
Àtúpalẹ̀ – Ṣíṣàlàyé ohun kan ní kíkún.
Kókó ọ̀rọ̀ – Ohun tí ewì náà sọ nípa rẹ̀.
Ọ̀nà èdè – Bí a ṣe ń lo èdè lọ́nà àrà ọ̀tọ̀.
Àmúyẹ́ – Àwọn ànímọ́ rere.
Àléébù – Àwọn àìpé tàbí àwọn ànímọ́ tí kò dára.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì béèrè nípa ẹ̀kọ́ tí wọ́n kọ́ ní ìgbà tí ó kọjá lórí ewì alohùn. Lẹ́yìn náà, yóò ṣíwájú sí kókó ẹ̀kọ́ tuntun.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì gbọ́ ọ̀rọ̀ ìṣíwájú ẹ̀kọ́ tuntun.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò rántí ẹ̀kọ́ àtijọ́, wọn yóò sì mura sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ tuntun.

Step 2: Kókó Ọ̀rọ̀ Ewì

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Illustration
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ka àsàyàn ewì alohùn kan, yóò sì ṣàlàyé bí a ṣe ń wá kókó ọ̀rọ̀ ewì náà. Yóò fi àpẹẹrẹ hàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fi ara balẹ̀ gbọ́, wọn yóò sì tọ́ka sí kókó ọ̀rọ̀ ewì náà.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ bí a ṣe ń rí kókó ọ̀rọ̀ ewì.

Step 3: Ẹ̀sìn Tàbí Ìṣe Tí Ewì Rọ̀ Mọ́

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Discussion/Visual Aid
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn ẹ̀sìn àti ìṣe tí ewì alohùn máa ń rọ̀ mọ́. Yóò sì fi àwòrán hàn láti mú àlàyé náà dára.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò béèrè ìbéèrè, wọn yóò sì kópa nínú ìjíròrò lórí àṣà àti ìṣe.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lóye ìbáṣepọ̀ ewì àti àṣà Yorùbá.

Step 4: Ìlù, Ìjó, Orin tó Jọmọ̀ Ewì

Time: 6 minutes
Teaching Skill: Demonstration/Listening
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àwọn àpẹẹrẹ ìlù, ìjó, àti orin tí ó bá ewì alohùn lọ hàn tàbí gbọ́. Yóò ṣàlàyé ipa tí wọ́n kó.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wò, wọn yóò sì gbọ́, wọn yóò sì ṣe àkósílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ ipa tí orin àti ìlù kó nínú ewì alohùn.

Step 5: Ìlò Èdè Àti Àwọn Ọ̀nà Èdè

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Identification
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìlò èdè àti àwọn ọ̀nà èdè tó wọ́pọ̀ nínú ewì alohùn, yóò sì fi àpẹẹrẹ hàn láti inú ewì tí wọ́n kà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tọ́ka sí àwọn ọ̀nà èdè tí wọ́n rí nínú ewì náà.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ̀ láti dá àwọn ọ̀nà èdè mọ̀.

Step 6: Àmúyẹ́ Àti Àléébù Nínú Ewì

Time: 6 minutes
Teaching Skill: Guided Discussion
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí ìjíròrò lórí àmúyẹ́ àti àléébù tí ó lè wà nínú ewì alohùn. Yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti fún àpẹẹrẹ.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìjíròrò, wọn yóò sì sọ àwọn àmúyẹ́ àti àléébù tó súyọ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ̀ láti ṣe àgbéyẹ̀wò ewì.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: