Class: Senior Secondary School 1 (SS1, SS 1, SSS1, SSS 1)
Term: 3rd Term
Week: 3
Age: 15 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Curriculum Theme: Yoruba
Previous Lesson: Èdè: Àròkô Ajçmö-Ìśípayá.
Topic: ÌWÉ KÍKÀ: Àtúpalê Ìwé Eré-Onítàn
Subject Matter: kókó õrõ, àhunpõ ìtàn, ibùdó ìtàn, êdá ìtàn àti ìfìwàwêdá, ìlò èdè, ìjçyô àśà, àmúyç àti àléébù

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

Ṣàlàyé kókó õrõ, àhunpõ ìtàn, ibùdó ìtàn, êdá ìtàn àti ìfìwàwêdá nínú eré-onítàn.
Sọ bí ìlò èdè àti ìjçyô àśà ṣe pàtàkì nínú eré-onítàn.
Ṣàlàyé àmúyç àti àléébù eré-onítàn kan.

Affective Domain:

Fi èrò hàn sí àwọn àśà àti ìṣe Yorùbá tí ó hàn nínú eré-onítàn.
Nífẹ̀ẹ́ sí kíkà àti àtúpalẹ̀ àwọn ìwé eré-onítàn Yorùbá.

Psychomotor Domain:

Ka àwọn apá kan nínú ìwé eré-onítàn.
Kọ àwọn kókó àtúpalẹ̀ sílẹ̀.

Kópa nínú ìjíròrò lórí ìwé eré-onítàn pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ẹgbẹ́ wọn.
Fọwọ́sowọ́pọ̀ láti ṣe àtúpalẹ̀ eré-onítàn kan.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

9 Years Basic Education Curriculum for Senior Secondary School Yoruba
State Unified Scheme of Work for Yoruba SSS 1
Alawiye fun SSS (Iwe Kika Yoruba fun Ile-Eko Giga)
Federal Ministry of Education Website
Nigerian Educational Research and Development Council (NERDC)

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

Ìwé eré-onítàn (a play/drama book)
Whiteboard/chalkboard
Marker/chalk

Rationale for the Lesson

This lesson helps pupils to understand how to analyze Yoruba plays, which makes them better readers and critical thinkers. It also enables them to appreciate Yoruba culture and language as presented in dramatic works.

Prerequisite/Previous Knowledge

Pupils are expected to have basic knowledge of reading Yoruba stories and identifying simple story elements.

Lesson Content/Board Summary

ÌWÉ KÍKÀ: Àtúpalê Ìwé Eré-Onítàn

Kókó Õrõ Nínú Eré-Onítàn

Kókó õrõ ni ìhámọ́ra tàbí èrò pàtàkì tí òǹkọ̀wé fẹ́ fi kọ́ni nínú iṣẹ́ rẹ̀. Ó lè jẹ́ nípa ìfẹ́, ìjà, ìgbẹ́san, ìwà-ìbàjẹ́, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

Àhunpõ Ìtàn (Plot Structure)

Àhunpõ ìtàn ni bí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ inú eré onítàn ṣe tò léra wọn, láti ìbẹ̀rẹ̀ títí dé òpin. Ó máa ń ní àwọn apá wọ̀nyí:

Ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn (Exposition)
Ìdàgbàsókè ìtàn (Rising Action)
Góńgó ìtàn (Climax)
Ìsọ̀kalẹ̀ ìtàn (Falling Action)
Ìparí ìtàn (Resolution)

Ibùdó Ìtàn (Setting)

Ibùdó ìtàn ni àkókò àti ibi tí ìtàn náà ti wáyé. Ó lè jẹ́ abúlé, ìlú ńlá, ilé-ẹjọ́, tàbí àkókò kan pàtó nínú ìtàn.

Êdá Ìtàn àti Ìfìwàwêdá (Characters and Characterization)

Êdá ìtàn ni àwọn ènìyàn tàbí ẹranko tí ó ṣe ipa nínú eré-onítàn. Ìfìwàwêdá ni bí òǹkọ̀wé ṣe máa ń fi àwọn ìwà àti àṣà àwọn èdá ìtàn hàn fún àwọn òǹkàwé. Àwọn èdá ìtàn lè jẹ́:

Èdá ìtàn àkọ́kọ́ (Protagonist)
Èdá ìtàn alátakò (Antagonist)
Àwọn èdá ìtàn kékeré (Minor Characters)

Ìlò Èdè (Language Use)

Ìlò èdè ni bí òǹkọ̀wé ṣe lo èdè láti fi kọ eré-onítàn rẹ̀. Ó lè jẹ́ èdè tó rọrùn, èdè àmúlò, àwọn àfojúdi, òwe, àti àwọn àbùdá èdè mìíràn.

Ìjçyô Àśà (Cultural Relevance)

Ìjçyô àśà ni bí eré-onítàn ṣe fi àwọn àśà, ìṣe, ìgbàgbọ́, àti ìtàn Yorùbá hàn. Ó lè kọ́ni nípa ìgbéyàwó Yorùbá, ìsìn, orin, àti àwọn ìṣe mìíràn.

Àmúyç àti Àléébù Eré-Onítàn (Strengths and Weaknesses of the Play)

Àmúyç ni àwọn ohun tí ó mú kí eré-onítàn náà dára tàbí kí ó wuni. Àléébù ni àwọn àìpé tàbí àwọn abawọn tí ó wà nínú eré-onítàn náà.

Àwọn àmúyç lè jẹ́:

Ìtàn tó múnádóko
Àwọn èdá ìtàn tó yéni dáadáa
Ìlò èdè tó lẹ́wà

Àwọn àléébù lè jẹ́:

Ìtàn tó kún fún àìṣeédéédéé
Àwọn èdá ìtàn tí kò yéni dáadáa
Ìlò èdè tó rù kù

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò tún ṣe àtúnyẹ̀wò ìkẹ́yìn, lẹ́yìn náà yóò ṣíwọ́ ìkẹ́ tuntun nípa kíkà àwọn apá kan nínú eré-onítàn kan tó gbajúmọ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìkíni, wọn yóò rántí ìkẹ́ tí wọ́n kọ́ tẹ́lẹ̀, wọn yóò sì gbìyànjú láti ka apá kan nínú eré-onítàn náà.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò múra sílẹ̀ fún ìkẹ́ tuntun, wọn yóò sì rántí ìmọ̀ tí wọ́n ní tẹ́lẹ̀.

Step 2: Ìgbékalẹ̀ Kókó Ọ̀rọ̀ àti Àhunpọ̀ Ìtàn

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìjíròrò
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé kókó õrõ eré-onítàn àti àhunpõ ìtàn, yóò sì lo àpẹẹrẹ láti inú ìwé eré-onítàn náà. Yóò kọ àwọn kókó pàtàkì sí ojú pátákó.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọn yóò béèrè ìbéèrè, wọn yóò sì kọ àwọn kókó sílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ kókó õrõ àti bí eré-onítàn ṣe tò léra wọn.

Step 3: Ìgbékalẹ̀ Ibùdó Ìtàn àti Èdá Ìtàn

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìbéèrè àti Ìdáhùn
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ibùdó ìtàn àti àwọn èdá ìtàn pẹ̀lú ìfìwàwêdá wọn. Yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti dárúkọ àwọn èdá ìtàn àti ibùdó ìtàn nínú eré kan tí wọ́n mọ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìjíròrò, wọn yóò sì dárúkọ àwọn èdá ìtàn àti ibùdó ìtàn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lóye ipa ibùdó ìtàn àti àwọn èdá ìtàn nínú eré-onítàn.

Step 4: Ìgbékalẹ̀ Ìlò Èdè àti Ìjẹyọ Àṣà

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìjíròrò
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí òǹkọ̀wé ṣe lo èdè, àwọn òwe, àti àfojúdi, àti bí àṣà Yorùbá ṣe hàn nínú eré-onítàn náà. Yóò fún wọn ní àpẹẹrẹ láti inú ìwé.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọn yóò sì sọ àwọn àpẹẹrẹ mìíràn tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò mọ bí a ṣe ń lo èdè àti bí àṣà ṣe hàn nínú eré-onítàn.

Step 5: Ìgbékalẹ̀ Àmúyẹ àti Àléébù Eré-Onítàn

Time: 6 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìwádìí
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àmúyç àti àléébù tí ó lè wà nínú eré-onítàn kan, yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti sọ èrò wọn lórí eré kan tí wọ́n ti kà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti dárúkọ àmúyç àti àléébù eré-onítàn kan.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè ṣe ìgbéléwọ̀n eré-onítàn kan.

Step 6: Ìṣeṣe (Application)

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ìṣeṣe/Ìdánwò
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní apá kan nínú eré-onítàn kan láti ṣe àtúpalẹ̀ rẹ̀ ní ṣókí lórí kókó õrõ tàbí èdá ìtàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti ṣe àtúpalẹ̀ apá tí a fún wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lo ìmọ̀ tí wọ́n ti kọ́ láti ṣe àtúpalẹ̀.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

Kí ni kókó õrõ nínú eré-onítàn?
Darúkọ àwọn apá márùn-ún tí ó wà nínú àhunpõ ìtàn.
Ṣàlàyé ibùdó ìtàn àti bí ó ṣe ṣe pàtàkì.
Sọ ìyàtọ̀ láàrin èdá ìtàn àkọ́kọ́ àti èdá ìtàn alátakò.
Mẹ́nu ba àmúyç méjì àti àléébù méjì tí ó lè wà nínú eré-onítàn kan.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 2 minutes
Teaching Skill: Ìparí Ìkẹ́
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àkópọ̀ ìkẹ́ náà, yóò sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní iṣẹ́ ilé: “Ka eré-onítàn kan tí o fẹ́, kí o sì ṣe àtúpalẹ̀ rẹ̀ lórí kókó õrõ, ibùdó ìtàn, àti àwọn èdá ìtàn.”
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọn yóò sì kọ iṣẹ́ ilé wọn sílẹ̀.
Learning Point: Ìkẹ́ náà yóò fi ìdí múlẹ̀, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sì ní àkànṣe iṣẹ́ láti ṣe.

Lesson Keywords

Kókó Õrõ – Ohun pàtàkì tàbí èrò tí òǹkọ̀wé fẹ́ fi kọ́ni.
Àhunpõ Ìtàn – Bí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ inú ìtàn ṣe tò léra wọn.
Ibùdó Ìtàn – Àkókò àti ibi tí ìtàn náà ti wáyé.
Êdá Ìtàn – Àwọn ènìyàn tàbí ẹranko tí ó ṣe ipa nínú eré-onítàn.
Ìfìwàwêdá – Bí òǹkọ̀wé ṣe fi ìwà àwọn èdá ìtàn hàn.
Ìlò Èdè – Bí a ṣe ń lo èdè nínú eré-onítàn.
Ìjçyô Àśà – Bí eré-onítàn ṣe fi àṣà àti ìṣe hàn.
Àmúyç – Àwọn ohun tí ó mú kí eré-onítàn dára.
Àléébù – Àwọn àìpé tàbí abawọn tí ó wà nínú eré-onítàn.

Differentiation

For pupils who need extra support, the teacher will provide simpler play excerpts and guide them through the analysis step-by-step. More advanced pupils will be encouraged to analyze complex themes and write more detailed critical reviews of plays.

Note for teachers using this lesson plan

Teachers should select a suitable Yoruba play (eré-onítàn) that is appropriate for the SSS 1 level. Encourage active participation and group discussions to foster a deeper understanding of the subject matter. Ensure that pupils understand the Yoruba terms used for analysis.