Ìkíni Ní Onírúurú Ìgbà àti Àkókò (L2) for JSS 3

Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 3
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language (L2)
Curriculum Theme: Àṣà
Previous Lesson: Ìró Èdè Yorùbá (L2)
Topic: Àṣà: Ìkíni
Subject Matter: Ìkíni ní onírúurú ìgbà àti àkókò (B.a. àárọ̀, ọ̀sán, alẹ́, òru, ìyálẹ́ta, ààjìn abbl); Ìkíni fún onírúurú ayẹyẹ (Bí ìsọmọlórúkọ, ìgbéyàwó, ọlọ́jọ́ ìbí, oyè jíjẹ, ìkíni fún aláboyún abbl); Ìkíni fún onírúurú iṣẹ́ (àgbẹ̀, ọdẹ, akọ̀wé, onídìrí, aláró, awakọ̀, alágbẹ̀dẹ, babaláwo abbl)

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣàlàyé ohun tí àṣà ìkíni jẹ́.
• Ṣàlàyé àwọn ìkíni onírúurú ìgbà àti àkókò.
• Ṣàlàyé àwọn ìkíni fún onírúurú ayẹyẹ.

Affective Domain

• Fi ìfẹ́ hàn sí lílo àwọn ìkíni Yorùbá.
• Mọyì pàtàkì ìkíni nínú àṣà Yorùbá.

Psychomotor Domain

• Fi àwọn ìkíni hàn ní onírúurú ipò.
• Kí àwọn ènìyàn ní onírúurú ìgbà, ayẹyẹ àti iṣẹ́.

Social Domain

• Ló àwọn ìkíni tó yẹ láti fi bọ̀wọ̀ fún àwọn àgbà.
• Ṣe ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn nípa lílo ìkíni tó tọ́.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àtẹ ìkọ̀wé (whiteboard)
• Àmì ìkọ̀wé (markers)
• Àwọn àwòrán tí ó fi àwọn ènìyàn tí ó ń kí ara wọn hàn ní onírúurú ipò.
• Àwọn àwòrán tí ó fi onírúurú iṣẹ́ hàn.

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àṣà ìkíni Yorùbá. Ó kọ́ wọn bí wọ́n ṣe ń bọ̀wọ̀ fún àwọn àgbà àti bí wọ́n ṣe ń fi ìfẹ́ hàn sí ara wọn. Nípa mímọ àwọn ìkíni wọ̀nyí, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè sọ èdè Yorùbá dáradára, wọ́n á sì tún mọ àṣà wọn.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ díẹ̀ nípa àṣà Yorùbá àti bí wọ́n ṣe ń kí ní èdè Yorùbá ní àwọn ìpele kékeré.

Lesson Content/Board Summary

Àṣà: Ìkíni

Ìkíni jẹ́ ọ̀nà kan tí àwọn Yorùbá fi ń fi ọ̀wọ̀, ìfẹ́ àti ìbáṣepọ̀ hàn sí ara wọn. Ó jẹ́ apá pàtàkì nínú àṣà Yorùbá. Àwọn ìkíni máa ń yàtọ̀ síra nípa ìgbà, ayẹyẹ tàbí iṣẹ́ tí ènìyàn bá ń ṣe.

Ìkíni ní Onírúurú Ìgbà àti Àkókò

Àwọn Yorùbá ní ìkíni tó yẹ fún onírúurú ìgbà àti àkókò ọjọ́. Àwọn wọ̀nyí ni:

1. Àárọ̀ (Òwúrọ̀): Ẹ káàárọ̀ (tí ó túmọ̀ sí “Good morning”). Èyí ni a máa ń lò láti òwúrọ̀ kùtùkùtù títí di àkókò tí oòrùn bá ti yọ dáradára.
2. Ọ̀sán: Ẹ káàsán (tí ó túmọ̀ sí “Good afternoon”). Èyí ni a máa ń lò láti ìgbà tí oòrùn bá ti yọ dáradára títí di àkókò tí oòrùn bá ti bẹ̀rẹ̀ sí í wọ̀.
3. Alẹ́: Ẹ káalẹ́ (tí ó túmọ̀ sí “Good evening”). Èyí ni a máa ń lò láti ìgbà tí oòrùn bá ti wọ̀ títí di àkókò tí ilẹ̀ bá ti ṣú dáradára.
4. Òru: Ẹ kú òru (tí ó túmọ̀ sí “Good night” tàbí “May you have a good night”). Èyí ni a máa ń lò nígbà tí a bá fẹ́ lọ sùn tàbí tí a bá pàdé ènìyàn ní òru.
5. Ìyálẹ́ta: Ẹ kú ìyálẹ́ta (tí ó túmọ̀ sí “Greetings for late afternoon/dusk”). Èyí ni a máa ń lò ní àkókò tí oòrùn bá ti fẹ́ wọ̀, tí ilẹ̀ sì ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣú díẹ̀díẹ̀.
6. Ààjìn: Ẹ kú ààjìn (tí ó túmọ̀ sí “Greetings for late night/midnight”). Èyí ni a máa ń lò ní àkókò tí ó ti pẹ́ ní òru, tí gbogbo ènìyàn sì ti sùn.

Ìkíni fún Onírúurú Ayẹyẹ

Nígbà tí ayẹyẹ kan bá wáyé, àwọn Yorùbá ní ìkíni pàtó tí wọ́n máa ń lò. Àwọn wọ̀nyí ni:

1. Ìsọmọlórúkọ: Ẹ kú ìsọmọlórúkọ (tí ó túmọ̀ sí “Congratulations on the naming ceremony”).
2. Ìgbéyàwó: Ẹ kú ìgbéyàwó (tí ó túmọ̀ sí “Congratulations on the wedding”).
3. Ọjọ́ Ìbí: Ẹ kú ọjọ́ ìbí (tí ó túmọ̀ sí “Happy birthday”).
4. Oyè Jíjẹ: Ẹ kú oyè (tí ó túmọ̀ sí “Congratulations on receiving a chieftaincy title”).
5. Aláboyún: Ẹ kú ààbò (tí ó túmọ̀ sí “Greetings to a pregnant woman, wishing safe delivery”).

Ìkíni fún Onírúurú Iṣẹ́

Àwọn Yorùbá tún ní ìkíni pàtó fún àwọn ènìyàn tí ó ń ṣe onírúurú iṣẹ́. Àwọn wọ̀nyí ni:

1. Àgbẹ̀: Ẹ kú iṣẹ́ àgbẹ̀ (tí ó túmọ̀ sí “Greetings to a farmer”).
2. Ọdẹ: Ẹ kú iṣẹ́ ọdẹ (tí ó túmọ̀ sí “Greetings to a hunter”).
3. Akọ̀wé: Ẹ kú iṣẹ́ akọ̀wé (tí ó túmọ̀ sí “Greetings to a writer/clerk”).
4. Onídìrí: Ẹ kú iṣẹ́ onídìrí (tí ó túmọ̀ sí “Greetings to a hairdresser”).
5. Aláró: Ẹ kú iṣẹ́ aláró (tí ó túmọ̀ sí “Greetings to a dyer”).
6. Awakọ̀: Ẹ kú iṣẹ́ awakọ̀ (tí ó túmọ̀ sí “Greetings to a driver”).
7. Alágbẹ̀dẹ: Ẹ kú iṣẹ́ alágbẹ̀dẹ (tí ó túmọ̀ sí “Greetings to a blacksmith”).
8. Babaláwo: Ẹ kú iṣẹ́ babaláwo (tí ó túmọ̀ sí “Greetings to a traditional priest”).

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Demonstration, Question and Answer, Explanation, Role-play, Group Work.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àṣà ìkíni tí wọ́n mọ̀ ní èdè Yorùbá. Yóò tún béèrè ohun tí ìkíni túmọ̀ sí.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì sọ àwọn ìkíni tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìpìlẹ̀ àṣà ìkíni

Step 2: Ìkíni ní Onírúurú Ìgbà àti Àkókò

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé àti Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn ìkíni fún onírúurú ìgbà àti àkókò. Yóò fi àpẹẹrẹ hàn bí a ṣe ń lo wọn (àárọ̀, ọ̀sán, alẹ́, òru, ìyálẹ́ta, ààjìn).

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọn yóò sì tún fi àpẹẹrẹ àwọn ìkíni náà hàn pẹ̀lú olùkọ́.

Learning Point: Ìkíni ìgbà àti àkókò

Step 3: Ìṣeṣe Ìkíni Ìgbà àti Àkókò

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìdánilẹ́kọ̀ọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò pè àwọn akẹ́kọ̀ọ́ méjì-méjì láti ṣe àfihàn bí wọ́n ṣe ń kí ara wọn ní onírúurú ìgbà àti àkókò.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìṣeṣe náà, wọn yóò sì lo àwọn ìkíni tí wọ́n kọ́.

Learning Point: Ìṣeṣe ìkíni ìgbà

Step 4: Ìkíni fún Onírúurú Ayẹyẹ

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé àti Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn ìkíni fún onírúurú ayẹyẹ bíi ìsọmọlórúkọ, ìgbéyàwó, ọjọ́ ìbí, oyè jíjẹ àti aláboyún. Yóò jíròrò lórí ìgbà tí a ti lè lo ìkíni kọ̀ọ̀kan.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò béèrè ìbéèrè, wọn yóò sì kópa nínú ìjíròrò náà.

Learning Point: Ìkíni fún ayẹyẹ

Step 5: Ìkíni fún Onírúurú Iṣẹ́

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn àti Àpẹẹrẹ

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àwọn àwòrán onírúurú iṣẹ́ hàn, yóò sì kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn ìkíni tí ó yẹ fún iṣẹ́ kọ̀ọ̀kan (àgbẹ̀, ọdẹ, akọ̀wé, onídìrí, aláró, awakọ̀, alágbẹ̀dẹ, babaláwo).

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwọn àwòrán náà, wọn yóò sì tún àwọn ìkíni náà sọ lẹ́yìn olùkọ́.

Learning Point: Ìkíni fún iṣẹ́

Step 6: Ìṣeṣe Ìkíni Iṣẹ́

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò pè àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti ṣe àfihàn ìkíni fún àwọn iṣẹ́ tí a ti kọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìṣeṣe, wọn yóò sì lo àwọn ìkíni tí wọ́n kọ́.

Learning Point: Ìṣeṣe ìkíni iṣẹ́

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìkíni túmọ̀ sí nínú àṣà Yorùbá?
2. Sọ àwọn ìkíni méjì fún ìgbà àárọ̀ àti alẹ́.
3. Báwo ni a ṣe ń kí aláboyún ní èdè Yorùbá?
4. Sọ ìkíni méjì fún àwọn tí ó ń ṣe iṣẹ́ àgbẹ̀ àti awakọ̀.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ nípa ìkíni

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on “Àṣà: Ìkíni” into their notebooks.

Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ìkíni

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Ìparí Ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún sọ àwọn kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ náà nípa àṣà ìkíni Yorùbá, yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa lo wọn dáadáa.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ràn sílẹ̀, wọn yóò sì fi ọpẹ́ hàn.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́ ìkíni

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Kọ àwọn ìkíni wọ̀nyí sílẹ̀ nínú ìwé àkọsílẹ̀ yín:

1. Kí ni ìkíni fún olùkọ́?
2. Kí ni ìkíni fún alágbàtẹrù?
3. Kí ni ìkíni fún àwọn tí ó ń ṣiṣẹ́ ní ilé ìwòsàn?
4. Kí ni ìkíni fún àwọn tí ó ń pẹja?
5. Kí ni ìkíni fún àwọn tí ó ń tẹ aṣọ?

Lesson Keywords

• Àṣà – Ìṣe àti ìgbàgbọ́ àwọn ènìyàn kan.
• Ìkíni – Ọ̀nà tí a fi ń fi ọ̀wọ̀ tàbí ìfẹ́ hàn sí ẹlòmíràn.
• Àárọ̀ – Òwúrọ̀.
• Ọ̀sán – Àkókò láàrin òwúrọ̀ àti alẹ́.
• Alẹ́ – Àkókò tí ilẹ̀ bá ti ṣú.
• Ayẹyẹ – Ìpàtẹ tàbí àjọyọ̀ kan.
• Iṣẹ́ – Ohun tí ènìyàn ń ṣe láti fi rí owó tàbí láti fi ran ara rẹ̀ lọ́wọ́.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì gbọ́ èdè Yorùbá dáradára, olùkọ́ yóò lo àwọn àwòrán púpọ̀, yóò sì tún ṣàlàyé díẹ̀ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó ti mọ èdè náà dáadáa, olùkọ́ yóò gba wọn níyànjú láti ṣe àwọn ìṣeṣe tí ó nira díẹ̀, tàbí kí wọ́n kọ àwọn ìkíni mìíràn tí kò sí nínú ẹ̀kọ́ sílẹ̀.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube: Yoruba greetings for different occasions JSS3