Ìśêdálê àti Ìtànkálê Ômô Yorùbá (L2) for JSS 3

Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 1
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language (L2)
Curriculum Theme: Àṣà àti Ìtàn Yorùbá
Previous Lesson: First Term Yorùbá (Level 2) Scheme
Topic: Àśà: Ìśêdálê àti Ìtànkálê Ômô Yorùbá
Subject Matter: Ìśêdálê Yorùbá láti õdõ Odùduwà; Àwôn ìlú tí ó jë ti Yorùbá; Orúkô àwôn ômô Odùduwà

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣe àlàyé ìtàn ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá láti ọ̀dọ̀ Odùduwà.
• Darúkọ àwọn ìlú tí ó jẹ́ ti Yorùbá.
• Ṣe àtòjọ orúkọ àwọn ọmọ Odùduwà.

Affective Domain

• Fi ọwọ́ hàn sí àṣà àti ìtàn Yorùbá.
• Mọyì ìtàn ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá.

Psychomotor Domain

• Kópa nínú ìjíròrò lórí ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá.
• Ṣe àfihàn àwọn ìlú Yorùbá lórí àtùpà ilẹ̀.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwòrán Odùduwà
• Àtùpà ilẹ̀ Yorùbá (Map of Yorubaland)
• Àwọn ìwé ìtàn Yorùbá

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ìtàn ìṣẹ̀dálẹ̀ àwọn Yorùbá àti bí wọ́n ṣe tàn ká. Ó tún jẹ́ kí wọ́n mọ àṣà àti ìṣe ìran wọn, èyí tí yóò jẹ́ ìpìlẹ̀ fún mímọ̀yì ìdánimọ̀ wọn gẹ́gẹ́ bí Yorùbá.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa àṣà àti ìtàn Yorùbá ní àwọn kíláàsì tí wọ́n ti kọjá. Wọ́n tún ti gbọ́ nípa Odùduwà àti Ilé-Ifẹ̀.

Lesson Content/Board Summary

Àśà: Ìśêdálê àti Ìtànkálê Ômô Yorùbá

Ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá láti Ọ̀dọ̀ Odùduwà

Àwọn Yorùbá gbàgbọ́ pé ìran wọn bẹ̀rẹ̀ láti Ilé-Ifẹ̀, níbi tí Ọlọ́run ti rán Odùduwà wá láti dá ayé. Odùduwà ni baba ńlá gbogbo Yorùbá. Òun ló jẹ́ adarí àkọ́kọ́ ní Ilé-Ifẹ̀, ó sì sọ àwọn ọmọ rẹ̀ jáde láti lọ dá ìlú tiwọn. Ìtàn yìí fi hàn pé gbogbo Yorùbá jẹ́ ọmọ ìyá kan náà.

Àwọn Ìlú Tí Ó Jẹ́ Ti Yorùbá

Àwọn ìlú Yorùbá pọ̀ gan-an, wọ́n sì wà káàkiri Gúúsù Ìwọ̀ Oòrùn Nàìjíríà àti àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn bíi Bẹnin àti Tógò. Àwọn ìlú wọ̀nyí ni wọ́n gbà pé àwọn ọmọ Odùduwà tàbí àwọn ọmọ-ọmọ rẹ̀ ni wọ́n dá sílẹ̀. Àwọn àpẹẹrẹ àwọn ìlú wọ̀nyí ni:

1. Ilé-Ifẹ̀
2. Ọ̀yọ́
3. Ìjẹ̀bú
4. Èkó
5. Ìlá Ọ̀ràngún
6. Òwu
7. Ẹ̀gbá
8. Ìjẹ̀ṣà
9. Ọ̀ṣun
10. Ẹdẹ

Orúkọ Àwọn Ọmọ Odùduwà

Odùduwà ní ọmọ púpọ̀, àwọn kan nínú wọn ni wọ́n lọ dá àwọn ìlú Yorùbá pàtàkì sílẹ̀. Àwọn wọ̀nyí ni àwọn tí wọ́n gbà pé wọ́n gba adé láti ọ̀dọ̀ rẹ̀, tàbí àwọn tí wọ́n jẹ́ olùdásílẹ̀ ìjọba pàtàkì:

1. Ọ̀rányàn (Olùdásílẹ̀ Ọ̀yọ́ àti Bìní)
2. Ọ̀ràngún (Olùdásílẹ̀ Ìlá Ọ̀ràngún)
3. Aláké (Olùdásílẹ̀ Ẹ̀gbá)
4. Olówu (Olùdásílẹ̀ Òwu)
5. Oníṣàbẹ́ (Olùdásílẹ̀ Ìṣàbẹ́)
6. Alámùrè (Olùdásílẹ̀ Ìjẹ̀ṣà)
7. Àrẹmọ (Ọmọ tí ó dúró ní Ilé-Ifẹ̀, tí ó sì di Oní Ifẹ̀)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìṣàlàyé, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Ìfihàn, Ìwé Kíkà, Iṣẹ́ Ẹgbẹ́.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìbéèrè

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àṣà àti ìtàn Yorùbá tí wọ́n ti mọ̀ tẹ́lẹ̀. Yóò tún ṣàlàyé ìtumọ̀ “Àṣà” àti “Ìṣẹ̀dálẹ̀”.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì gbìyànjú láti ṣàlàyé ìtumọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ náà.

Learning Point: Ìtumọ̀ àṣà àti ìṣẹ̀dálẹ̀

Step 2: Ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá láti Ọ̀dọ̀ Odùduwà

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtàn ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá láti Ilé-Ifẹ̀ àti ipa tí Odùduwà kó. Yóò lo àwòrán Odùduwà láti fi kún àlàyé rẹ̀. Yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láyè láti béèrè ìbéèrè.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọn yóò wo àwòrán náà, wọn yóò sì béèrè ìbéèrè níbi tí kò bá yé wọn.

Learning Point: Ìtàn ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá

Step 3: Àwọn Ìlú Tí Ó Jẹ́ Ti Yorùbá (Ìdánilójú)

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn/Ìdámọ̀

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àtùpà ilẹ̀ Yorùbá hàn àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì tọ́ka sí àwọn ìlú Yorùbá pàtàkì. Yóò darúkọ àwọn ìlú náà, yóò sì ṣàlàyé bí wọ́n ṣe tan mọ́ ìtànkálẹ̀ Yorùbá.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àtùpà ilẹ̀ náà, wọn yóò sì darúkọ àwọn ìlú tí olùkọ́ tọ́ka sí. Wọn yóò tún kọ àwọn ìlú náà sílẹ̀.

Learning Point: Àwọn ìlú Yorùbá pàtàkì

Step 4: Àwọn Ìlú Tí Ó Jẹ́ Ti Yorùbá (Ìdámọ̀)

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìdámọ̀/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti darúkọ àwọn ìlú Yorùbá mìíràn tí wọ́n mọ̀, tí kò sí lórí àtùpà ilẹ̀ tí a fi hàn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti darúkọ àwọn ìlú Yorùbá mìíràn tí wọ́n mọ̀, tí wọ́n sì jẹ́ ti Yorùbá.

Learning Point: Ìdámọ̀ àwọn ìlú Yorùbá

Step 5: Orúkọ Àwọn Ọmọ Odùduwà (Ìṣàlàyé)

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìwé Kíkà

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé nípa àwọn ọmọ Odùduwà àti ipa tí wọ́n kó nínú dídá àwọn ìlú Yorùbá sílẹ̀. Yóò ka orúkọ wọn jáde, yóò sì tọ́ka sí àwọn ìlú tí wọ́n dá sílẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọn yóò sì ka àwọn orúkọ náà pẹ̀lú olùkọ́.

Learning Point: Àwọn ọmọ Odùduwà

Step 6: Orúkọ Àwọn Ọmọ Odùduwà (Ìdánilójú)

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Ìdáhùn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti tún orúkọ àwọn ọmọ Odùduwà sọ, àti àwọn ìlú tí wọ́n dá sílẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì tún orúkọ àwọn ọmọ Odùduwà sọ.

Learning Point: Ìrántí àwọn ọmọ Odùduwà

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìtàn ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá?
2. Darúkọ àwọn ìlú Yorùbá mẹ́ta.
3. Ṣe àtòjọ orúkọ àwọn ọmọ Odùduwà mẹ́ta.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ nípa ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí pátákó sí inú ìwé wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà dáadáa sí inú ìwé wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 1 minute

Teaching Skill: Consolidation

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún ṣe àtúnyẹ̀wò ìṣẹ̀dálẹ̀ àti ìtànkálẹ̀ Yorùbá ní ṣókí, yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa fi ọwọ́ fún àṣà àti ìtàn wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìparí ẹ̀kọ́ náà.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Ẹ dáhùn àwọn ìbéèrè wọ̀nyí sí inú ìwé iṣẹ́ ilé yín:

1. Ṣe àlàyé ìtàn ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá ní ṣókí.
2. Kí ni orúkọ baba ńlá gbogbo Yorùbá?
3. Ṣe àtòjọ orúkọ àwọn ọmọ Odùduwà márùn-ún.
4. Darúkọ àwọn ìlú Yorùbá márùn-ún tí ó jẹ́ ti Yorùbá.

Lesson Keywords

• Ìṣẹ̀dálẹ̀ – Bí nǹkan ṣe bẹ̀rẹ̀ tàbí ti wá.
• Ìtànkálẹ̀ – Bí nǹkan ṣe tàn káàkiri tàbí gbòòrò.
• Odùduwà – Baba ńlá gbogbo Yorùbá.
• Àṣà – Ìṣe, ìhùwàsí àti àwọn ohun tí ó jẹ́ ti ìran kan.
• Ilé-Ifẹ̀ – Ìlú tí wọ́n gbà pé ó jẹ́ orísun ìṣẹ̀dálẹ̀ Yorùbá.
• Ọ̀rányàn – Ọ̀kan nínú àwọn ọmọ Odùduwà tí ó dá Ọ̀yọ́ àti Bìní sílẹ̀.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì mọ̀ dáadáa, olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì ní èdè tí ó rọrùn, yóò sì fi àwọn àwòrán kún un. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ti mọ̀ dáadáa, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn ìbéèrè tó le díẹ̀, yóò sì gba wọn níyànjú láti ṣe ìwádìí síwájú nípa àwọn ìlú Yorùbá mìíràn àti ìtàn wọn.

Suggested Lesson Videos

Yoruba origin Oduduwa JSS3 on YouTube