Àśà Ìgbéyàwó Nílê Yorùbá (L2) for JSS 3

Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 5
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language (L2)
Curriculum Theme: Àṣà
Previous Lesson: Àkàyé Kíka àti Ìbéèrè Lórí Àyôkà (L2)
Topic: Àśà: Àśà Ìgbéyàwó Nílê Yorùbá
Subject Matter: Ìtumõ àti oríśi ìgbéyàwó; Àwôn ìgbésê ìgbéyàwó bí i ìfojúsóde, alárinà, ìtôrô, ìjöhçn tàbí; ìśíhùn, ìdána abbl; Àwôn ohun èlò ìdána àti ìwúlò wôn.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• ṣàlàyé ìtumọ̀ àṣà ìgbéyàwó nílẹ̀ Yorùbá;
• ṣàlàyé ìtumọ̀ àti oríṣi ìgbéyàwó;
• ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ ìgbéyàwó nílẹ̀ Yorùbá;
• sọ àwọn ohun èlò ìdána àti ìwúlò wọn.

Affective Domain

• fi ọwọ́ fún àṣà ìgbéyàwó Yorùbá;
• mọyì àwọn ìlànà ìgbéyàwó ìbílẹ̀.

Psychomotor Domain

• tọ́ka sí àwọn ohun èlò ìdána nípasẹ̀ àwòrán tàbí àpẹẹrẹ.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwọn àwòrán ìgbéyàwó Yorùbá
• Àwọn àpẹẹrẹ ohun èlò ìdána (bíi obì, orogbo, iyọ̀, oyin, abbl.)
• Àtẹ ìkọ̀wé (whiteboard/blackboard)
• Àwọn àwòrán àwọn ìgbésẹ̀ ìgbéyàwó

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lóye àṣà ìgbéyàwó Yorùbá, èyí tí ó jẹ́ apá pàtàkì nínú ìṣẹ̀dá Yorùbá. Ó máa ń kọ́ wọn nípa àwọn ìlànà, ìgbésẹ̀ àti àwọn ohun èlò tí a fi ń ṣe ìgbéyàwó ìbílẹ̀, èyí tí yóò jẹ́ kí wọ́n mọyì àṣà wọn, wọ́n sì lè tọ́jú rẹ̀ fún ìran tí ń bọ̀.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa àṣà àti ìṣe Yorùbá, wọ́n sì ti gbọ́ nípa ìgbéyàwó gẹ́gẹ́ bí ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì nínú ìgbésí ayé àwọn èèyàn.

Lesson Content/Board Summary

Àśà Ìgbéyàwó Nílê Yorùbá

Ìtumọ̀ Ìgbéyàwó

Ìgbéyàwó jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì nínú àṣà Yorùbá níbi tí ọkùnrin àti obìnrin ti ń darapọ̀ láti di tọkọtaya nípasẹ̀ àwọn ìlànà àṣà àti ìsìn. Ó jẹ́ ìgbésẹ̀ tí ó fi ìdí ìdílé tuntun múlẹ̀, tí ó sì ń mú ìbáṣepọ̀ láàárín àwọn ìdílé méjì wá.

Oríṣi Ìgbéyàwó

Àwọn oríṣi ìgbéyàwó tí ó wà nílẹ̀ Yorùbá ni:

1. Ìgbéyàwó Ìbílẹ̀: Èyí ni ìgbéyàwó tí ó tẹ̀lé àwọn ìlànà àṣà àti ìṣe Yorùbá láti ìbẹ̀rẹ̀ dé òpin. Ó ní àwọn ìgbésẹ̀ bíi ìfojúṣòde, alárinà, ìtọrọ, ìjohùn àti ìdána.
2. Ìgbéyàwó Ìsìn: Èyí ni ìgbéyàwó tí ó wáyé nínú ilé ìjọsìn, bíi ṣọ́ọ̀ṣì tàbí mọ́sáláṣì, nípa títẹ̀lé òfin ẹ̀sìn.
3. Ìgbéyàwó Ilé Ẹjọ́ (Civil Marriage): Èyí ni ìgbéyàwó tí ó wáyé nílé ìwéwèé ìgbéyàwó, tí ó tẹ̀lé òfin ìjọba.

Àwọn Ìgbésẹ̀ Ìgbéyàwó Nílẹ̀ Yorùbá

Àwọn ìgbésẹ̀ pàtàkì tí ó wà nínú ìgbéyàwó ìbílẹ̀ Yorùbá ni:

1. Ìfojúṣòde: Níbi tí ọkùnrin àti obìnrin ti ń mọ ara wọn dáadáa, tí wọ́n sì ń wo ìwà àti ìṣe ara wọn láti rí i dájú pé wọ́n bá ara wọn mu.
2. Alárinà: Ẹni tí ó ń ṣe ìrànwọ́ láti so àwọn ìdílé méjèèjì pọ̀. Ó máa ń jẹ́ ẹni tí ó gbẹ́kẹ̀ lé láti ìdílé méjèèjì, tí ó sì ń gbé ìfẹ́ ọkùnrin lọ sílé obìnrin.
3. Ìtọrọ: Ìdílé ọkùnrin yóò lọ sílé ìdílé obìnrin láti lọ tọrọ ọmọ wọn fún ọmọ wọn. Wọ́n máa ń gbé àwọn ẹ̀bùn díẹ̀ lọ láti fi bẹ̀bẹ̀.
4. Ìjohùn tàbí Ìṣíhùn: Lẹ́hìn ìtọrọ, ìdílé obìnrin yóò fún ìdílé ọkùnrin ní ìdáhùn bóyá wọ́n gbà tàbí wọn kò gbà. Bí wọ́n bá gbà, wọ́n yóò sọ ọjọ́ ìdána.
5. Ìdána: Èyí ni ayẹyẹ pàtàkì tí ó máa ń wáyé nílé ìdílé obìnrin. Níbi tí àwọn nǹkan ìdána tí a ti kà sílẹ̀ tẹ́lẹ̀ yóò ti wà, tí ìdílé ọkùnrin yóò sì gbé wọn wá.
6. Ìgbéyàwó: Ayẹyẹ ìparí níbi tí a ti ń fa obìnrin fún ọkùnrin rẹ̀. Ó lè jẹ́ nílé ìjọsìn tàbí nílé ìyàwó.

Àwọn Ohun Èlò Ìdána àti Ìwúlò Wọn

Àwọn ohun èlò tí a máa ń lò fún ìdána àti ìwúlò wọn ni:

1. Ọkà Bàbà/Ìrẹ̀sì (Guinea Corn/Rice): Fún àṣeyọrí àti àlàáfíà nínú ìgbéyàwó, kí oúnjẹ má ṣe wọ̀n.
2. Iyọ̀ (Salt): Fún adùn nínú ìgbéyàwó, kí ìgbéyàwó má baà ní ìjà tàbí ìgbónára.
3. Omi Ògógóró (Kola Nut – specific type): Fún àṣeyọrí àti ìbùkún, kí ìgbéyàwó má gbó.
4. Àtùkò (Honey): Fún adùn àti ayọ̀ nínú ìgbéyàwó, kí ìgbésí ayé wọn dùn.
5. Ẹja (Fish): Fún ọmọ bíbí púpọ̀ àti àṣeyọrí nínú ìgbésí ayé.
6. Obì (Kola Nut – another specific type): Fún ìgbésí ayé gígùn àti àlàáfíà.
7. Orogbo (Bitter Kola): Fún ìgbésí ayé gígùn, kí wọ́n má gbó.
8. Àwọn Aṣọ (Clothes): Fún ìyàwó àti ìyáwo, láti fi wọ̀ ní ọjọ́ ayẹyẹ.
9. Owo (Money): Fún ìgbọ́wọ́ àti ìtọ́jú ìyàwó, láti fi rí i pé ìyàwó kò ní àìní.
10. Ìwé Àdéhùn (Engagement Letter): Ìwé tí ó fi ìdí ìgbéyàwó múlẹ̀, tí ó sì jẹ́ ẹ̀rí ìdána.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìfihàn, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Ìṣàlàyé, Ìkàwé, Ìṣe àṣà.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Ìṣàlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àṣà ìgbéyàwó tí wọ́n mọ̀ ní àdúgbò wọn tàbí láti ìdílé wọn. Yóò sì fi kún un pé ẹ̀kọ́ òní yóò dá lórí àṣà ìgbéyàwó nílẹ̀ Yorùbá.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n yóò sì tẹ́tí sílẹ̀ fún àlàyé.

Learning Point: Ìgbéyàwó gẹ́gẹ́ bí àṣà

Step 2: Ìtumọ̀ àti Oríṣi Ìgbéyàwó

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtumọ̀ ìgbéyàwó àti àwọn oríṣi ìgbéyàwó tí ó wà nílẹ̀ Yorùbá (ìbílẹ̀, ìsìn, ilé ẹjọ́). Yóò fi àwọn àpẹẹrẹ kún un.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n yóò sì béèrè ìbéèrè fún àlàyé síwájú sí i.

Learning Point: Ìtumọ̀ àti oríṣi ìgbéyàwó

Step 3: Ìgbésẹ̀ Ìgbéyàwó Kìíní (Ìfojúṣòde àti Alárinà)

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ méjì àkọ́kọ́ nínú ìgbéyàwó Yorùbá: ìfojúṣòde àti alárinà. Yóò fi àwọn àwòrán tí ó yẹ hàn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwọn àwòrán, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ náà nípa tiwọn.

Learning Point: Ìfojúṣòde àti alárinà

Step 4: Ìgbésẹ̀ Ìgbéyàwó Kejì (Ìtọrọ àti Ìjohùn)

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tẹ̀síwájú láti ṣàlàyé ìtọrọ àti ìjohùn tàbí ìṣíhùn gẹ́gẹ́ bí ìgbésẹ̀ ìgbéyàwó. Yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láàyè láti ṣe àlàyé nípa bí àwọn ìgbésẹ̀ yìí ṣe máa ń wáyé ní àdúgbò wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n yóò sì kópa nínú ìjíròrò.

Learning Point: Ìtọrọ àti ìjohùn

Step 5: Ìgbésẹ̀ Ìgbéyàwó Kẹta (Ìdána àti Ìgbéyàwó)

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìgbésẹ̀ ìdána àti ìgbéyàwó. Yóò fi àwọn àwòrán tàbí àpẹẹrẹ ohun èlò ìdána hàn àwọn akẹ́kọ̀ọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwọn àwòrán àti àpẹẹrẹ, wọ́n yóò sì tọ́ka sí àwọn ohun èlò tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìdána àti ìgbéyàwó

Step 6: Àwọn Ohun Èlò Ìdána àti Ìwúlò Wọn

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìbéèrè

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn ohun èlò ìdána kọ̀ọ̀kan àti ìwúlò wọn nípa fífi àpẹẹrẹ hàn. Yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti sọ ìwúlò àwọn ohun èlò tí wọ́n mọ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti sọ ìwúlò àwọn ohun èlò ìdána.

Learning Point: Ohun èlò ìdána àti ìwúlò

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìtumọ̀ ìgbéyàwó nílẹ̀ Yorùbá?
2. Sọ oríṣi ìgbéyàwó méjì tí o mọ̀.
3. Darúkọ ìgbésẹ̀ ìgbéyàwó mẹ́ta nílẹ̀ Yorùbá.
4. Sọ ohun èlò ìdána méjì àti ìwúlò wọn.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ nípa àṣà ìgbéyàwó

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí àtẹ ìkọ̀wé sínú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àkọsílẹ̀ náà dáadáa sínú ìwé wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnu mọ́ àwọn kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ náà, yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa mọyì àṣà ìgbéyàwó wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n yóò sì fi ìmoore hàn.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́ ìgbéyàwó

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Ẹ dáhùn àwọn ìbéèrè wọ̀nyí nínú ìwé àkọsílẹ̀ yín:

1. Ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ ìgbéyàwó ìbílẹ̀ Yorùbá pẹ̀lú àlàyé kúkúrú.
2. Kí ni ìwúlò obì, orogbo àti oyin nínú ìdána Yorùbá?
3. Báwo ni àṣà ìgbéyàwó ìbílẹ̀ Yorùbá ṣe yàtọ̀ sí ti ẹ̀sìn tàbí ilé ẹjọ́?

Lesson Keywords

• Ìgbéyàwó – Ìṣẹ̀lẹ̀ tí ọkùnrin àti obìnrin fi ń di tọkọtaya.
• Ìfojúṣòde – Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ níbi tí wọ́n ti ń mọ ara wọn.
• Alárinà – Ẹni tí ó ń so àwọn ìdílé méjì pọ̀.
• Ìtọrọ – Ìgbésẹ̀ tí ìdílé ọkùnrin fi ń tọrọ obìnrin.
• Ìjohùn/Ìṣíhùn – Ìdáhùn ìdílé obìnrin sí ìtọrọ.
• Ìdána – Ayẹyẹ ìfẹ́hàn àwọn ohun èlò ìgbéyàwó.
• Ohun èlò ìdána – Àwọn nǹkan tí a fi ń ṣe ìdána.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì lóye dáadáa, olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì nípa lílo èdè tí ó rọrùn, yóò sì fi àwọn àwòrán síwájú sí i hàn. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ti lóye, olùkọ́ yóò fún wọn ní iṣẹ́ àṣekágbá láti ṣe ìwádìí nípa àwọn àṣà ìgbéyàwó mìíràn nílẹ̀ Yorùbá.

Suggested Lesson Videos

Search YouTube for Àṣà Ìgbéyàwó Nílẹ̀ Yorùbá JSS3