Examination on Yorùbá
Class: JSS 3
Term: Third Term
Time: 1 Hour
Total Marks: 70

SECTION A: ÌBÉÈRÈ ÀRÒPÒ-YÍYÀN
Instruction: Answer all questions.

ÀKÀYÉ

SECTION A: ÀKÀYÉ
Àjôdún Ìkórè ní Ìlú Ọmọlúwàbí

Ní ìlú Ọmọlúwàbí, àjôdún ìkórè jç ìkan nínú àwôn àjôdún pàtàkì tí wôn máa ń śe ní gbogbo ọdún. Òní ni ọjọ́ náà. Ìlú gbogbo ti wọ aśọ tuntun. Látàárò kùtùkùtù, àwọn ènìyàn ti bçrç sí í kó àwọn ohun èlò ìkórè síwájú ilé wọn. Àwọn obìnrin ti pçlú àwọn ọmọ wọn láti tò àwọn ìréké, àgbàdo tuntun, àti ègé tí wôn śçśç kórè jáde. Òórùn oúnjç bíi gbèìrí, ìyán àti ègé, àti àkàrà ń rùn kákàkiri. Àwọn ọkùnrin ti bçrç sí í mú ọtí-ògógóró àti ẹmu wá sí àgbàlá gbàngbàn.

Ọba Aládé, pçlú àwọn ìjòyè rç, jáde wá láti kí àwọn ènìyàn rç. Ó wọ aśọ àdìrç dáadáa, ó sì fi àkété wúrà dé orí. Àwọn ìjòyè rç náà wọ aśọ àlà, wôn sì di àkéte pupa. Wôn rìn lọ sí gbàngbàn ìlú níbi tí wôn ti máa ń śe ìdárayá. Àwọn onílù ń lu ìlù, àwọn akọrin ń kọrin, àwọn ọmọdé ń jo. Àjôdún yìí jç àkókò tí àwọn ènìyàn máa ń dúpç lọ́wọ́ Olódùmarè fún ìkórè tó dára. Wôn tún máa ń fi hàn pé wôn jç ọmọ ìlú kan náà, wôn sì ní àśà kan náà.

Nígbà tí ọba dé gbàngbàn, gbogbo ènìyàn kí i pçlú ayọ̀. Ó gbàdúrà fún ìlú, ó sì dúpç lọ́wọ́ àwọn ọmọ ìlú fún iśç takun-takun wọn. Ó kéde pé ọdún yìí á sàn ju ti tçlç lọ. Lçyìn ìgbàdúrà, àwọn akọrin àti onílù tún bçrç sí í śe ìdárayá. Àwọn ènìyàn jçun, wôn mu, wôn sì yọ̀ títí di alç. Àjôdún ìkórè yìí fi hàn pé ìśçkan àti ìfçsçwọnsç jç pàtàkì nínú ìgbçé ayé àwọn Yorùbá. Ó tún fi hàn pé àwọn máa ń fi ọpç hàn fún Olódùmarè fún gbogbo ìbùkún.

Answer questions 1–10 based on the passage.

1. Kí ni orúkọ àjôdún tí a śe nínú àyôkà? (a) Àjôdún Ìbílç (b) Àjôdún Ìkórè (c) Àjôdún Ìgbàlódé (d) Àjôdún Ìdárayá
2. Gbogbo ènìyàn ní ìlú Ọmọlúwàbí wọ ________ tuntun. (a) bàtà (b) fìlà (c) aśọ (d) ìwé
3. Àwọn obìnrin pçlú àwọn ọmọ wọn tò àwọn ohun èlò ìkórè bíi ìréké, àgbàdo tuntun, àti ________. (a) iśu (b) ègé (c) kókó (d) àgbálùmọ̀
4. Kí ni ọba fi dé orí ní ọjọ́ àjôdún náà? (a) fìlà aśọ (b) àkété wúrà (c) ìbòrí (d) aśọ òwú
5. Gbàngbàn ìlú ni wôn ti máa ń śe ________. (a) ìśirò (b) ìdárayá (c) ìpàdé (d) ìwádìí
6. Àjôdún yìí jç àkókò tí àwọn ènìyàn máa ń dúpç lọ́wọ́ ________ fún ìkórè tó dára. (a) ọba (b) Olódùmarè (c) ìjòyè (d) àgbàlagbà
7. Kí ni ọba gbàdúrà fún nígbà tí ó dé gbàngbàn? (a) Ìlera rç (b) Ìlú rç (c) Àwọn ọmọ rç (d) Ìjòyè rç
8. Kí ni àwọn ọkùnrin mú wá sí àgbàlá gbàngbàn ní ìbçrç àjôdún? (a) Oúnjç (b) Ògógóró àti ẹmu (c) Aso (d) Ìwé
9. Àjôdún ìkórè fi hàn pé ________ àti ìfçsçwọnsç jç pàtàkì nínú ìgbçé ayé àwọn Yorùbá. (a) ìjà (b) ìśçkan (c) ìgbéraga (d) ìkórìíra
10. Gçgç bí àyôkà ti sọ, ìlú náà ni orúkọ wo? (a) Ìlú Aládé (b) Ìlú Ọba (c) Ìlú Ọmọlúwàbí (d) Ìlú Ìkórè

11. Òye ìpàrójç ìbêrê fáwëlì ni ó wáyé nínú ọ̀rọ̀ wo nínú àwọn wọ̀nyí? (a) Ó lọ sí ilé (b) Mo rí i (c) Àwọn ọmọ (d) Wọn jçun
12. Ọ̀rọ̀ tí wọ́n ju méjì lọ tí a ń kọ ní ọ̀kan, àpẹẹrẹ rẹ̀ ni ________. (a) ọmọdé (b) ilé (c) àgbàdo (d) ojú
13. Ànfàní ìpinnu ọdún 1974 lórí àkọtọ́ Yorùbá ni pé ó mú ________ wá. (a) ìdàrúkò (b) ìfarawé (c) ìṣọ̀kan (d) ìyapa
14. Ìyípadà ìṣúpọ̀ kọ́ńsónáńtì ni a tún lè pè ní ________. (a) ìsúnkì (b) ìgbàfún (c) ìgbàlọ (d) ìbàjç
15. Òye ìsúnkì ni ó wáyé nínú ọ̀rọ̀ wo nínú àwọn wọ̀nyí? (a) Olú (b) Olóòń (c) Olóyè (d) Olówó
16. The correct form of ‘ọmọ + ilé’ tí ó ti súnkì ni ________. (a) ọmọlé (b) ọmọlè (c) ọmọlç (d) ọmọléé
17. Èwo nínú àwọn wọ̀nyí ni àpẹẹrẹ ìpàrójç ọ̀rọ̀ méjì? (a) Èmi (b) Èmi-ni (c) Ẹ̀yin (d) Ọ̀rọ̀
18. Àwọn ìlànà àkọtọ́ ọdún 1974 dá lórí ________. (a) èdè àwọn òyìnbó (b) èdè àwọn Yorùbá (c) èdè Hausa (d) èdè Igbo
19. Kí ni “301” ní èdè Yorùbá? (a) Ọ̀ọ́dúnrún ó lé kan (b) Ẹ̀ẹ́dẹ́gbàta ó lé kan (c) Ọ̀ọ́dúnrún ó lé mẹ́wàá (d) Ọ̀ọ́dúnrún
20. The ________ is called “Irínwó ó lé mẹ́wàá”. (a) 400 (b) 410 (c) 450 (d) 401
21. Kí ni “375” ní èdè Yorùbá? (a) Ọ̀ọ́dúnrún ó lé àádọ́ta (b) Ọ̀ọ́dúnrún ó lé àádọ́rin (c) Ọ̀ọ́dúnrún ó lé àádọ́rin ó lé márùn-ún (d) Ọ̀ọ́dúnrún ó lé àádọ́rin ó lé márùn-ún
22. An example of “Ẹ̀ẹ́dẹ́gbàta ó lé márùn-ún” is ________. (a) 305 (b) 350 (c) 355 (d) 405
23. Which of the following is “Mẹ́rinlélógún ní ọ̀nà ogún ó lé ogún”? (a) 100 (b) 80 (c) 120 (d) 100
24. The correct form of “Òòjìlénírinwó” is ________. (a) 402 (b) 420 (c) 480 (d) 440
25. Ọ̀rọ̀-orúkọ nínú gbólóhùn “Bísí lọ sí ilé ìwé” ni ________. (a) lọ (b) Bísí (c) sí (d) ìwé
26. Iṣẹ́ ọ̀rọ̀ arọ́pò-orúkọ nínú gbólóhùn ni láti rọ́pò ________. (a) ọ̀rọ̀-ìṣe (b) ọ̀rọ̀-orúkọ (c) ọ̀rọ̀-àpèjúwe (d) ọ̀rọ̀-ìṣe
27. Nínú gbólóhùn “Òun ni ó jẹun”, “Òun” jẹ́ ________. (a) ọ̀rọ̀-ìṣe (b) ọ̀rọ̀-orúkọ (c) ọ̀rọ̀ arọ́pò-orúkọ (d) ọ̀rọ̀-àpèjúwe
28. Ọ̀rọ̀-ìṣe nínú gbólóhùn “Wọ́n rìn lọ sí ọjà” ni ________. (a) Wọ́n (b) rìn (c) sí (d) ọjà
29. Which of these is a function of an ọ̀rọ̀-ẹyán (adjective)? (a) Láti fi ipò hàn (b) Láti ṣàpèjúwe ọ̀rọ̀-orúkọ (c) Láti fi ìṣe hàn (d) Láti rọ́pò orúkọ
30. The main reason for using an ọ̀rọ̀ arọ́pò-orúkọ is ________. (a) láti sọ gbólóhùn di gígùn (b) láti yẹra fún àtúnpè orúkọ (c) láti fi ìṣe hàn (d) láti fi àkókò hàn
31. Nínú gbólóhùn “Ọmọdé náà gbọ́n”, “gbọ́n” jẹ́ ________. (a) ọ̀rọ̀-orúkọ (b) ọ̀rọ̀-ìṣe (c) ọ̀rọ̀-ẹyán (d) ọ̀rọ̀-àpèjúwe
32. Apólà-orúkọ nínú gbólóhùn “Ọkùnrin dúdú náà dé” ni ________. (a) Ọkùnrin (b) dúdú (c) Ọkùnrin dúdú náà (d) dé
33. Iṣẹ́ àpólà-orúkọ nínú gbólóhùn “Àwọn ọmọdé ti ń ṣeré” ni ________. (a) àbáwọlé (b) olùwà (c) àpèjúwe (d) àkókò
34. Which is NOT a component of a typical noun phrase (àpólà-orúkọ)? (a) Ọ̀rọ̀-orúkọ (b) Ọ̀rọ̀-ẹyán (c) Ọ̀rọ̀-ìṣe (d) Ọ̀rọ̀-atọ́ka
35. The ________ is called “àpólà-ìṣe” (verb phrase). (a) Ẹ̀wà jẹun (b) Ẹ̀wà tó dára (c) Ẹ̀wà àti Bísí (d) Ẹ̀wà nínú ilé
36. Nínú gbólóhùn “Ó sáré kánkán”, “kánkán” jẹ́ apólà-________. (a) orúkọ (b) ìṣe (c) atọ́kùn (d) àpèjúwe
37. Iṣẹ́ àpólà-atọ́kùn nínú gbólóhùn “Wọ́n lọ sí ọjà” ni láti fi ________ hàn. (a) ẹni (b) ìṣe (c) ibi (d) àkókò
38. Which of these is not a type of Yorùbá traditional religion? (a) Ìṣẹ̀ṣe (b) Òrìṣà (c) Ìgbàgbọ́ (d) Olódùmarè
39. Kí ni ipò Olódùmarè nínú ẹ̀sìn ìbílẹ̀ Yorùbá? (a) Òrìṣà kékeré (b) Àṣáájú àwọn òrìṣà (c) Ẹlẹ́dàá àgbáyé (d) Ẹni tí kò sí
40. The main reason for religious tolerance in society is ________. (a) láti mú ìjà wá (b) láti pa àṣà run (c) láti mú àlàáfíà wá (d) láti gbé ẹ̀sìn kan ga

SECTION B: THEORY
Instruction: Answer any THREE questions.

1. (a) Ṣàlàyé ìpinnu ọdún 1974 lórí àkọtọ́ Yorùbá. (4 marks)
(b) Darúkọ àwọn ànfàní méta (3) tí ìpinnu náà ní fún kíkọ èdè Yorùbá. (6 marks)

2. (a) Kí ni àpólà-orúkọ? (3 marks)
(b) Darúkọ àwọn iṣẹ́ méjì (2) tí àpólà-orúkọ lè ṣe nínú gbólóhùn. (5 marks