Examination on Yorùbá
Class: JSS 3
Term: Second Term
Time: 1 Hour
Total Marks: 70

SECTION A: OBJECTIVES
Instruction: Answer all questions.

Kíka Ìwé
Ka àyọkà ìsàlë yìí dáadáa, lëhin náà, dáhùn àwôn ìbéèrè 1-10.

Ìgbé ayé ní ìlú Ìbàdàn jé ohun tí ó dára púpò. Ìlú yìí kún fún àwôn èèyàn, àwôn ilé gíga, àti àwôn öjà tí ó gbòòrò. Ní òwúrò õjõ kan, Adéwálé àti arábìnrin rê, Fúnmiláyò, pinnu láti lo sí öjà Apete láti ra àwôn nkan fún ilé. Wõn wá láti agbègbè Sókótí. Õnà náà gùn díë, nítorí náà wõn gun kéké alùpùpù kan.

Nígbà tí wõn dé öjà, ariwo àwôn tí ń ta õjà àti àwôn tí ń rà õjà kún gbogbo agbègbè náà. Òòjò ń gbó, àwôn èèyàn ń sọ̀rõ ní Yorùbá àti ní èdè mìíràn. Adéwálé rí obìnrin kan tí ó ń ta èwà àti àmàlà pëlú gbégìrí. Fúnmiláyò sì rí ibi tí wõn ti ń ta aśọ àti bàtà. Wõn ra èwà, epo, iyô, àti àwôn èròjà mìíràn tí wõn nílò fún jíjëun.

Nígbà tí wõn ti parí rírà õjà, wõn pinnu láti ra àkàrà díë fún oúnjë àárõ. Wõn rí alátaàkàrà kan tí ó ń fi àkàrà gbígbóná tútù sílë. Lójijì, Fúnmiláyò rántí pé wõn gbàgbé láti ra iyán. Wõn padà síbè, wõn sì rà á. Ìrìn àjò wôn sí öjà jé ohun tí ó gbádùn mímú. Wõn kò rí çrú tàbí ìwõfà kankan ní öjà, nítorí irú àśà bëë ti di àtijó báyìí. Àwôn èèyàn ń fi owó ra nkan wón, wõn kò sì fi àwôn èèyàn gbàbòdé mọ́. Ayé ti yí padà.

Answer questions 1–10 based on the passage.

1. Adéwálé àti Fúnmiláyò lo sí öjà _______ láti ra àwôn nkan ilé. (a) Sókótí (b) Ìbàdàn (c) Apete (d) Òòjò
2. Kí ni wõn gun láti dé öjà? (a) Kéké (b) Kéké alùpùpù (c) Môtò (d) Rèlú
3. Ìlú tí ìtàn yìí sọ̀rõ nípa rê ni _______. (a) Èkó (b) Òyó (c) Ìbàdàn (d) Ògbómosó
4. Obìnrin kan tí Adéwálé rí ní öjà ń ta _______. (a) Aśọ (b) Bàtà (c) Èwà àti àmàlà (d) Ìyán
5. Gbogbo àwôn õrõ wònyí ni wõn rà ní öjà, yàtõ sí _______. (a) Èwà (b) Epo (c) Ògì (d) Iyô
6. Kí ni wõn gbàgbé láti rà tí wõn fi padà sí öjà? (a) Àkàrà (b) Iyán (c) Gbégìrí (d) Aso
7. Òòjò ń gbó ní öjà, èyí túmõ sí pé _______. (a) Òjò ń rò (b) Ìró ńlá wà (c) Òkùnkùn ti bo (d) Õwó ń wà
8. Ìrìn àjò wôn sí öjà jé ohun tí ó _______. (a) Mú ìbínú wá (b) Gbádùn mímú (c) Mú ìbànújë wá (d) Rárá
9. Kí ni kò sí ní öjà tí wõn ti ń ta tàbí tí wõn ti ń fi gbàbòdé mọ́? (a) Àkàrà (b) Ìyán (c) Çrú àti ìwõfà (d) Aso
10. Ayé ti yí padà, èyí túmõ sí pé _______ ti yí padà. (a) Ìgbésí ayé (b) Àwôn èèyàn (c) Öjà (d) Ìlú

Ìpàrójç àti Ìsúnkì

11. Ìpàrójç túmõ sí _______. (a) Píparõ õrõ (b) Pípa fáwëlì tí ó bêrê õrõ jç (c) Ìfagbára sõrõ (d) Ìlõ õrõ títù
12. Adémölá di Démölá nípasë _______. (a) Ìsúnkì (b) Ìpàrójç (c) Ìyípadà (d) Ìlõ õrõ
13. Èyí tí kì í śe àpççrç ìpàrójç ní _______. (a) Ìyá ilé – Yáàlé (b) Ìkòkò – Kòkò (c) Ìyàrá – Yàrá (d) Ojú omi – Ojú omi
14. Ìsúnkì jé _______ tí a fi ń mú kí õrõ kúrú. (a) Õnà (b) Òfin (c) Àśà (d) Ìgbà
15. Aya ôba di Ayaba nípasë _______. (a) Ìpàrójç láàrin õrõ méjì (b) Ìsúnkì (c) Ìfagbára (d) Ìyípadà ohùn

Çrú àti Ìwõfà

16. Çrú jé ènìyàn tí a _______, tí kò sì lómìnira. (a) Rà (b) Rí (c) Fún (d) Mú
17. Òpòlopò õnà ni a fi ń ní çrú ní àtijó, àmõ èyí tí kò sí lára wôn ni _______. (a) Ogun (b) Rírà (c) Fífi yá owó (d) Ìbí
18. Àwôn çrú máa ń śiśë fún _______ wôn. (a) Òbí (b) Òmìnira (c) Olówó (d) Ìjọba
19. Ìwõfà jé ènìyàn tí ó fi ara rê tàbí ômô rê _______ nítorí gbígbàbòdé owó. (a) Fúnni (b) Di ìdè (c) Ń śiśë (d) Ń rà
20. Ìwõfà yàtõ sí çrú nítorí pé _______. (a) Ìwõfà lómìnira (b) Ìwõfà kò lómìnira (c) Ìwõfà lè padà sílé (d) Çrú lè padà sílé

Àpólà-atökùn àti iśë rê

21. Àpólà-atökùn jé àpapõ _______ àti àpólà-orúkọ. (a) Ìśe (b) Atökùn (c) Ìśe-ìśe (d) Òrò-aròpò
22. Nínú gbólóhùn “Ó lọ sí öjà,” _______ ni àpólà-atökùn. (a) Ó lọ (b) Öjà (c) Sí öjà (d) Lọ sí
23. Iśë tí àpólà-atökùn máa ń śe nínú gbólóhùn ni láti _______. (a) Sọ̀rõ nípa ìmúśe (b) Śe àlàyé ibi (c) Śe àlàyé ènìyàn (d) Śe àlàyé ìśe
24. Kí ni kò sí lára àwôn atökùn? (a) Lábë (b) Lókè (c) Nínú (d) Dídùn
25. Ìhun àpólà-atökùn ni atökùn + _______. (a) Àpólà-orúkọ (b) Àpólà-ìśe (c) Àpólà-àpèjúwe (d) Àpólà-ìśe-ìśe

Òýkà Èdè Yorùbá 400 – 500

26. Òýkà irínwó (400) ni ó jé _______ lëhin ôdúnrún. (a) Òkànlélógún (b) Òkànlélógún mẹ́wàá (c) Òkànlélógún ogún (d) Òkànlélógún ogórin
27. Èyí tí kì í śe òýkà láàrin 400 sí 500 ni _______. (a) Igba (b) Irínwó àti kan (c) Òkànlélógún mẹ́wàá (d) Òkànlélógún ogórin
28. Kí ni òýkà tí ó tële irínwó? (a) Irínwó ó lé kan (b) Òkànlélógún (c) Òkànlélógún ogórin (d) Òkànlélógún
29. Òýkà êëdëgbêta ni _______. (a) 400 (b) 450 (c) 500 (d) 550
30. Òýkà 420 ní Yorùbá jé _______. (a) Irínwó ó lé ogún (b) Òkànlélógún ogún (c) Òkànlélógún ọgbọ̀n (d) Òkànlélógún mẹ́wàá

Ìtêsíwájú Lórí Sílébù Èdè Yorùbá

31. Sílébù jé _______ tí a lè pè jáde lëëkan. (a) Òrò (b) Ohùn (c) Fáwëlì (d) Kónsónántì
32. Õrõ olówó ni sílébù _______. (a) Kan (b) Méjì (c) Mêta (d) Mêrin
33. Õrõ labalábá ni sílébù _______. (a) Mêta (b) Mêrin (c) Márùn (d) Mëfà
34. Ìwúlò sílébù ni láti _______. (a) Mú kí õrõ gùn (b) Mú kí õrõ kúrú (c) Tú õrõ sí wëwë (d) Fi õrõ hàn
35. Õrõ ômôdé ni sílébù _______. (a) Méjì (b) Mêta (c) Mêrin (d) Márùn

Òwe

36. Òwe jé _______. (a) Òrò àìdánilójú (b) Òrò àgbèkálë (c) Òrò ìgbàlódé (d) Òrò àtijó
37. Èyí tí kì í śe ìwúlò òwe ni láti _______. (a) Kó ni lëkọ̀ọ́ (b) Fi ìtàn hàn (c) Fi èdè dára (d) Fi õrõ kún
38. “A kì í fi õwõ kan gbé èrú.” Òwe yìí túmõ sí _______. (a) Ìśe kan kò tó (b) Ìśe kan tó (c) Ìśe kan le (d) Ìśe kan rörùn
39. Òwe jé ohun tí àwôn _______ Yorùbá máa ń lò. (a) Òmùgö (b) Ọlógbón (c) Òjògbón (d) Ògbógi
40. “Bí a bá pè é ní òkéré, ó jé orúkọ.” Òwe yìí túmõ sí _______. (a) Enìkan kò lè śe gbogbo rê (b) A gbọ́dọ̀ pé gbogbo ènìyàn (c) Ìgbà gbogbo ni a gbọ́dọ̀ máa pè é (d) A máa ń pè é ní òkéré

SECTION B: THEORY
Instruction: Answer any THREE questions. Each question carries 10 marks.

1. (a) Kí ni ìwõfà? (3)
(b) Kí ni ìyàtõ láàrin çrú àti ìwõfà? (3)
(c) Darúkọ õnà mẹ́rin (4) tí a fi ń ní çrú ní àtijó.

2. (a) Kí ni àpólà-atökùn? (3)
(b) Kọ àpapõ ìhun àpólà-atökùn sílë. (3)
(c) Kọ gbólóhùn mẹ́rin (4) sílë tí àpólà-atökùn wà nínú wôn.

3. (a) Darúkọ oríśiríśi àròkô méjì (2) tí o kọ́ ní kókó õrõ yìí.
(b) Śe àlàyé àròkô aśàpèjúwe. (3)
(c) Śe àlàyé àròkô oníròyìn. (3)
(d) Kọ orí õrõ méjì (2) sílë fún àròkô aśàpèjúwe.

4. (a) Kí ni òwe? (3)
(b) Kí ni ìwúlò òwe méjì? (3)
(c) Kọ òwe méjì (2) sílë, lëhin náà, túmõ wôn. (4)

OBJECTIVE MARKING SCHEME

Question 1 – ✅ (c) Apete
Question 2 – ✅ (b) Kéké alùpùpù
Question 3 – ✅ (c) Ìbàdàn
Question 4 – ✅ (c) Èwà àti àmàlà
Question 5 – ✅ (c) Ògì
Question 6 – ✅ (b) Iyán
Question 7 – ✅ (b) Ìró ńlá wà
Question 8 – ✅ (b) Gbádùn mímú
Question 9 – ✅ (c) Çrú àti ìwõfà
Question 10 – ✅ (a) Ìgbésí ayé
Question 11 – ✅ (b) Pípa fáwëlì tí ó bêrê õrõ jç
Question 12 – ✅ (b) Ìpàrójç
Question 13 – ✅ (d) Ojú omi – Ojú omi
Question 14 – ✅ (a) Õnà
Question 15 – ✅ (a) Ìpàrójç láàrin õrõ méjì
Question 16 – ✅ (a) Rà
Question 17 – ✅ (c) Fífi yá owó
Question 18 – ✅ (c) Olówó
Question 19 – ✅ (b) Di ìdè
Question 20 – ✅ (c) Ìwõfà lè padà sílé
Question 21 – ✅ (b) Atökùn
Question 22 – ✅ (c) Sí öjà
Question 23 – ✅ (b) Śe àlàyé ibi
Question 24 – ✅ (d) Dídùn
Question 25 – ✅ (a) Àpólà-orúkọ
Question 26 – ✅ (c) Òkànlélógún ogún
Question 27 – ✅ (a) Igba
Question 28 – ✅ (a) Irínwó ó lé kan
Question 29 – ✅ (c) 500
Question 30 – ✅ (a) Irínwó ó lé ogún
Question 31 – ✅ (b) Ohùn
Question 32 – ✅ (c) Mêta
Question 33 – ✅ (b) Mêrin
Question 34 – ✅ (c) Tú õrõ sí wëwë
Question 35 – ✅ (b) Mêta
Question 36 – ✅ (b) Òrò àgbèkálë
Question 37 – ✅ (d) Fi õrõ kún
Question 38 – ✅ (a) Ìśe kan kò tó
Question 39 – ✅ (b) Ọlógbón
Question 40 – ✅ (a) Enìkan kò lè śe gbogbo rê