Ìsõrí Õrõ Yorùbá (L2) for JSS 3

Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 9
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language (L2)
Curriculum Theme: Yoruba Language Structure
Previous Lesson: Òýkà Yorùbá 300–400 (L2)
Topic: Èdè: Ìsõrí Õrõ
Subject Matter: õrõ-orúkô; õrõ aröpò- orúkô/ aröpò afarajorúkô; õrõ-ìśe; õrõ-àpèjúwe; õrõ-àpönlé; õrõ-atökùn; õrõ-àsopõ

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Define what parts of speech (Ìsọ̀rí Ọ̀rọ̀) are in Yoruba.
• Identify and describe Ọ̀rọ̀-orúkọ (Nouns) with examples.
• Identify and describe Ọ̀rọ̀ Arọ́pò-orúkọ (Pronouns) with examples.
• Identify and describe Ọ̀rọ̀-ìṣe (Verbs) with examples.
• Identify and describe Ọ̀rọ̀-àpèjúwe (Adjectives) with examples.
• Identify and describe Ọ̀rọ̀-àpọ́nlé (Adverbs) with examples.
• Identify and describe Ọ̀rọ̀-atọ́kùn (Prepositions) with examples.
• Identify and describe Ọ̀rọ̀-àsọ́pọ̀ (Conjunctions) with examples.

Psychomotor Domain

• Construct simple Yoruba sentences using various parts of speech correctly.
• Categorize given Yoruba words into their appropriate parts of speech.

Affective Domain

• Appreciate the importance of understanding parts of speech for effective communication in Yoruba.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún JSS 3
• FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Whiteboard/Blackboard
• Markers/Chalk
• Yoruba textbooks
• Charts showing examples of different parts of speech
• Flashcards with Yoruba words for classification

Rationale for the Lesson

Understanding the parts of speech is fundamental to mastering any language, including Yoruba. This lesson provides students with the foundational knowledge to identify, classify, and correctly use different word types, which is essential for constructing grammatically sound sentences and comprehending written and spoken Yoruba effectively. It enhances their linguistic competence and analytical skills in the language.

Prerequisite/Previous Knowledge

Students should have basic knowledge of Yoruba words, simple sentence formation, and an understanding of what words represent in a language.

Lesson Content/Board Summary

Èdè: Ìsõrí Õrõ

Ìsọ̀rí ọ̀rọ̀ ni bí a ṣe pín àwọn ọ̀rọ̀ sí oríṣiṣi ìsọ̀rí gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ tí wọ́n ń ṣe nínú gbólóhùn. Àwọn ìsọ̀rí ọ̀rọ̀ tó wà nínú èdè Yorùbá ni:

Ọ̀rọ̀-orúkọ (Nouns)

Ọ̀rọ̀-orúkọ ni ọ̀rọ̀ tí a fi ń pe ènìyàn, eranko, ohun tàbí ibi. Ó lè jẹ́ orúkọ àkànṣe tàbí orúkọ gbogbogbò.

Àpẹẹrẹ:

1. Ènìyàn: Ọlá, Àwa, Olùkọ́, Akẹ́kọ̀ọ́
2. Eranko: Ajá, Ẹranko, Ẹyẹ, Eku
3. Ohun: Ilé, Ìwé, Oúnjẹ, Aṣọ
4. Ibi: Ìlú, Ọjà, Ilé-ìwé, Abuja

Ọ̀rọ̀ Arọ́pò-orúkọ (Pronouns)

Ọ̀rọ̀ arọ́pò-orúkọ ni ọ̀rọ̀ tí ó rọ́pò orúkọ nínú gbólóhùn kí a má baà máa tún orúkọ náà sọ léraléra.

Àpẹẹrẹ:

1. Èmi (I)
2. Ìwọ (You – singular)
3. Òun (He/She/It)
4. Àwa (We)
5. Ẹ̀yin (You – plural)
6. Àwọn (They)

Ọ̀rọ̀-ìṣe (Verbs)

Ọ̀rọ̀-ìṣe ni ọ̀rọ̀ tí ó ń fi ìṣe tàbí ìṣẹ̀lẹ̀ hàn nínú gbólóhùn. Ó sọ ohun tí àkọlé gbólóhùn ń ṣe.

Àpẹẹrẹ:

1. Jẹ (Eat)
2. Mú (Drink/Take)
3. Lọ (Go)
4. Wá (Come)
5. Sùn (Sleep)
6. Rìn (Walk)

Ọ̀rọ̀-àpèjúwe (Adjectives)

Ọ̀rọ̀-àpèjúwe ni ọ̀rọ̀ tí ó ń ṣàpèjúwe orúkọ tàbí àrọ́pò orúkọ. Ó ń sọ bí orúkọ tàbí àrọ́pò orúkọ ṣe rí.

Àpẹẹrẹ:

1. Púpọ̀ (Many/Much)
2. Kékeré (Small)
3. Dúdú (Black)
4. Gbígbóná (Hot)
5. Ríro (Sour)
6. Ẹwà (Beautiful)

Ọ̀rọ̀-àpọ́nlé (Adverbs)

Ọ̀rọ̀-àpọ́nlé ni ọ̀rọ̀ tí ó ń ṣàlàyé ọ̀nà tí ìṣe kan gbà ṣẹlẹ̀, tàbí ó ń ṣàlàyé ọ̀rọ̀-ìṣe, ọ̀rọ̀-àpèjúwe tàbí ọ̀rọ̀-àpọ́nlé mìíràn.

Àpẹẹrẹ:

1. Kánkán (Quickly)
2. Dára-dára (Well/Nicely)
3. Lápá-lápá (Carefully)
4. Lójoojúmọ́ (Daily)
5. Nígbà gbogbo (Always)

Ọ̀rọ̀-atọ́kùn (Prepositions)

Ọ̀rọ̀-atọ́kùn ni ọ̀rọ̀ tí ó ń so orúkọ tàbí àrọ́pò orúkọ pọ̀ mọ́ àwọn ọ̀rọ̀ mìíràn nínú gbólóhùn. Ó ń fi ipò tàbí ìbáṣepọ̀ hàn.

Àpẹẹrẹ:

1. Ní (At/In/On)
2. Láti (From/To)
3. Sí (To/Towards)
4. Fún (For/To)
5. Pẹ̀lú (With)

Ọ̀rọ̀-àsọ́pọ̀ (Conjunctions)

Ọ̀rọ̀-àsọ́pọ̀ ni ọ̀rọ̀ tí ó ń so àwọn ọ̀rọ̀, gbólóhùn tàbí àwọn àbùkù gbólóhùn pọ̀.

Àpẹẹrẹ:

1. Àti (And)
2. Tàbí (Or)
3. Ṣùgbọ́n (But)
4. Nítorí (Because)
5. Bí (If/As)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Explanation, Question and Answer, Guided Practice, Identification, Demonstration

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Recall

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn ọ̀rọ̀ tí wọ́n máa ń lò nínú gbólóhùn Yorùbá. Yóò tún béèrè ohun tí wọ́n mọ̀ nípa àwọn ìsọ̀rí ọ̀rọ̀ látinú ẹ̀kọ́ wọn tẹ́lẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n á sì sọ àwọn ọ̀rọ̀ tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìfáàánú Ìsọ̀rí Ọ̀rọ̀

Step 2: Ọ̀rọ̀-orúkọ àti Ọ̀rọ̀ Arọ́pò-orúkọ

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Explanation/Demonstration

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí ọ̀rọ̀-orúkọ àti ọ̀rọ̀ arọ́pò-orúkọ jẹ́, yóò sì fún wọn ní àpẹẹrẹ kọ̀ọ̀kan. Yóò kọ àwọn àpẹẹrẹ sí orí pátákó.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọ́n á sì kọ àwọn àpẹẹrẹ náà sílẹ̀. Wọ́n á tún fúnra wọn fún àwọn àpẹẹrẹ mìíràn.

Learning Point: Ìdámọ̀ Ọ̀rọ̀-orúkọ àti Arọ́pò

Step 3: Ọ̀rọ̀-ìṣe

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Explanation/Identification

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí ọ̀rọ̀-ìṣe jẹ́ àti bí a ṣe ń fi wọ́n hàn nínú gbólóhùn. Yóò fún wọn ní àpẹẹrẹ púpọ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tún fún àwọn àpẹẹrẹ ọ̀rọ̀-ìṣe mìíràn, wọ́n á sì tọ́ka sí àwọn ọ̀rọ̀-ìṣe nínú àwọn gbólóhùn tí olùkọ́ bá kọ sí orí pátákó.

Learning Point: Ìdámọ̀ Ọ̀rọ̀-ìṣe

Step 4: Ọ̀rọ̀-àpèjúwe

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Explanation/Classification

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé iṣẹ́ ọ̀rọ̀-àpèjúwe nínú gbólóhùn, yóò sì fún wọn ní àpẹẹrẹ. Yóò fi hàn bí ọ̀rọ̀-àpèjúwe ṣe ń ṣàlàyé orúkọ tàbí àrọ́pò orúkọ.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dárúkọ àwọn ọ̀rọ̀-àpèjúwe tí wọ́n mọ̀, wọ́n á sì gbìyànjú láti lo wọ́n nínú gbólóhùn.

Learning Point: Ìdámọ̀ Ọ̀rọ̀-àpèjúwe

Step 5: Ọ̀rọ̀-àpọ́nlé

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Explanation/Application

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí ọ̀rọ̀-àpọ́nlé jẹ́ àti bí ó ṣe ń ṣàlàyé ọ̀rọ̀-ìṣe. Yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àpẹẹrẹ pẹ̀lú.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tọ́ka sí àwọn ọ̀rọ̀-àpọ́nlé nínú àwọn gbólóhùn, wọ́n á sì kọ àwọn gbólóhùn tirẹ̀.

Learning Point: Ìdámọ̀ Ọ̀rọ̀-àpọ́nlé

Step 6: Ọ̀rọ̀-atọ́kùn àti Ọ̀rọ̀-àsọ́pọ̀

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Explanation/Reinforcement

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn ọ̀rọ̀-atọ́kùn àti ọ̀rọ̀-àsọ́pọ̀, yóò sì fún wọn ní àpẹẹrẹ bí wọ́n ṣe ń so àwọn ọ̀rọ̀ pọ̀ nínú gbólóhùn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dárúkọ àwọn ọ̀rọ̀-atọ́kùn àti ọ̀rọ̀-àsọ́pọ̀ tí wọ́n mọ̀, wọ́n á sì gbìyànjú láti lo wọ́n nínú gbólóhùn.

Learning Point: Ìdámọ̀ Ọ̀rọ̀-atọ́kùn àti Àsọ́pọ̀

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìsọ̀rí ọ̀rọ̀?
2. Darúkọ irúfẹ́ ìsọ̀rí ọ̀rọ̀ mẹ́ta tí o mọ̀.
3. Fún wa ní àpẹẹrẹ ọ̀rọ̀-orúkọ méjì.
4. Kí ni ìyàtọ̀ láàrin ọ̀rọ̀-ìṣe àti ọ̀rọ̀-àpèjúwe?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìtúmọ̀ Èdè Yorùbá

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on Ìsọ̀rí Ọ̀rọ̀ into their notebooks.

Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.

Learning Point: Ìgbàsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Consolidation

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún ríi dájú pé gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ ló ti lóye àwọn ìsọ̀rí ọ̀rọ̀ tí wọ́n kọ́ lónìí. Yóò gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa lo àwọn ọ̀rọ̀ náà dáadáa nínú ìgbésí ayé wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dúpẹ́, wọ́n á sì fi ìgboyà sọ pé àwọn ti lóye ẹ̀kọ́ náà.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Kọ àwọn gbólóhùn Yorùbá márùn-ún, kí o sì tọ́ka sí ìsọ̀rí ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan nínú wọn.

1. Ọmọdé náà jẹun tán.
2. Òun lọ sí ọjà pẹ̀lú ìyá rẹ̀.
3. Ilé tí ó tòbi náà wà ní ìlú Abuja.
4. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà kọ́ ẹ̀kọ́ dáadáa.
5. Ṣùgbọ́n, ó kọ̀ láti wá.

Lesson Keywords

• Ìsọ̀rí Ọ̀rọ̀ – Àwọn ìsọ̀rí tí a pín ọ̀rọ̀ sí nínú èdè.
• Ọ̀rọ̀-orúkọ – Ọ̀rọ̀ tí a fi ń pe ènìyàn, eranko, ohun tàbí ibi.
• Ọ̀rọ̀ Arọ́pò-orúkọ – Ọ̀rọ̀ tí ó rọ́pò orúkọ nínú gbólóhùn.
• Ọ̀rọ̀-ìṣe – Ọ̀rọ̀ tí ó ń fi ìṣe tàbí ìṣẹ̀lẹ̀ hàn.
• Ọ̀rọ̀-àpèjúwe – Ọ̀rọ̀ tí ó ń ṣàpèjúwe orúkọ tàbí àrọ́pò orúkọ.
• Ọ̀rọ̀-àpọ́nlé – Ọ̀rọ̀ tí ó ń ṣàlàyé ọ̀nà tí ìṣe kan gbà ṣẹlẹ̀.
• Ọ̀rọ̀-atọ́kùn – Ọ̀rọ̀ tí ó ń so orúkọ tàbí àrọ́pò orúkọ pọ̀ mọ́ àwọn ọ̀rọ̀ mìíràn.
• Ọ̀rọ̀-àsọ́pọ̀ – Ọ̀rọ̀ tí ó ń so àwọn ọ̀rọ̀, gbólóhùn tàbí àwọn àbùkù gbólóhùn pọ̀.

Differentiation

For struggling learners, the teacher will provide simpler sentences and more direct guidance in identifying parts of speech, focusing on one category at a time. Advanced learners will be challenged to create more complex sentences using multiple parts of speech and to identify them in short Yoruba passages.

Suggested Lesson Videos

For further understanding, students can search on YouTube for: “Ìsọ̀rí Ọ̀rọ̀ ní Èdè Yorùbá JSS 3” or “Yoruba Parts of Speech for Junior Secondary School”.