Examination on Yorùbá
Class: JSS 3
Term: First Term
Time: 1 Hour
Total Marks: 70

Instruction: Answer all questions.

SECTION A: READING COMPREHENSION
Ìtàn Kúkúrú Nípa Ìgbéyàwó Yorùbá

Ìgbéyàwó jç çmí àti òkúta ìpìlç àwùjõ Yorùbá. Ó ju pé ôkùnrin àti obìnrin wà papõ lọ; ó jç ìfohùnśepõ láàárín ìdílé méjì. Àśà ìgbéyàwó Yorùbá pçlú gbogbo ìgbésê rç fúnra rç jç ohun àmúyç fún àwôn tí wôn bá fç fé ara wôn. Ìgbésê àkõkõ ni ìfojúsóde. Níbí ni ôkùnrin àti obìnrin ti ń śèwò ara wôn láti mç bóyá wôn bá ara wôn mu. Lçyìn èyí, alárinà ni ó wá ń kópa, ó jç çni tí ó ń rìn láàárín ìdílé méjèèjì. Ìtôrô ni ìgbésê tó tçlç, níbí ni ìdílé ôkùnrin ti ń tórò ìyàwó fún ôkùnrin náà. Lçyìn ìtôrò, ìgbésê tó tçlç ni ìdána, níbi tí àwôn ìdílé méjèèjì ti máa ń gbìmõ pçlú alárinà nípa owó orí àti àwôn çbùn mìíràn tí wôn á fi fé ìyàwó. Lçyìn ìdána, wôn á yan ojó ayéyç ìgbéyàwó. Ayéyç yìí máa ń kún fún orin, ijó àti àsè pçlú àwôn çbí àti àwôn õrç. Lçyìn ayéyç ìgbéyàwó, wôn á kó ìyàwó lọ sílé ôkõ rç ní ètò tó dára, èyí tí wôn ń pè ní ìyàwó kíkó. Níbí ni wôn á ti gbà á pçlú àdúrà àti ìfç sí ìgbéyàwó aláyò. Gbogbo àwôn ìgbésê wònyí fi hàn pé ìgbéyàwó jç ohun tó jç ti gbogbo àwùjõ ní ilç Yorùbá.

Answer questions 1–10 based on the passage.

1. Kí ni ìgbéyàwó jç ní àwùjõ Yorùbá? (a) Àśà àtijó (b) Çmí àti òkúta ìpìlç (c) Ìfohùnśepõ (d) Ayéyç láìní ìtumõ
2. Ìgbéyàwó jç ìfohùnśepõ láàárín ________. (a) ôkùnrin àti obìnrin (b) ìdílé méjì (c) alárinà (d) àwôn õrç
3. Kí ni ìgbésê àkõkõ nínú ìgbéyàwó Yorùbá? (a) Ìdána (b) Ìtôrô (c) Ìfojúsóde (d) Ayéyç ìgbéyàwó
4. Kí ni ipa ti alárinà ń kó nínú ìgbéyàwó? (a) Ó ń śe àsè (b) Ó ń rìn láàárín ìdílé méjèèjì (c) Ó ń yan ojó ìgbéyàwó (d) Ó ń tórò ìyàwó
5. Ìgbésê wo ni ìdílé ôkùnrin ti máa ń tórò ìyàwó fún ôkùnrin náà? (a) Ìdána (b) Ìtôrô (c) Ìfojúsóde (d) Ìyàwó kíkó
6. Kí ni wôn máa ń gbìmõ nípa rç níbi ìdána? (a) Orin àti ijó (b) Owó orí àti çbùn (c) Ojó ayéyç (d) Àdúrà
7. Ayéyç ìgbéyàwó máa ń kún fún ________. (a) ìjà (b) ìbínú (c) orin, ijó àti àsè (d) ìdákç
8. Kí ni wôn ń pè nígbà tí wôn bá kó ìyàwó lọ sílé ôkõ rç ní ètò tó dára? (a) Ìdána (b) Ìtôrô (c) Ìyàwó kíkó (d) Ìfojúsóde
9. Nígbà tí ìyàwó bá dé ilé ôkõ rç, kí ni wôn fi ń gbà á? (a) Owó (b) Àdúrà àti ìfç (c) Orin (d) Ìdákç
10. Gbogbo àwôn ìgbésê wònyí fi hàn pé ìgbéyàwó jç ohun tó jç ti ________ ní ilç Yorùbá. (a) çni kòõkan (b) gbogbo àwùjõ (c) alárinà (d) ìyàwó nìkan

11. Òun ni ó ________ àga náà. (a) jç (b) fç (c) gbé (d) rí
12. Ọmọdé náà ________ oúnjç rç. (a) jç (b) je (c) jçun (d) jçun
13. Èwo nínú àwôn wònyí ni kò ní àmì ohùn tó tónà? (a) Bàtà (b) Àga (c) Òkúta (d) Ọmọ
14. Ọrọ̀ ‘ọkọ’ dúró fún ________. (a) ohun (b) ènìyàn (c) ìśe (d) àpèjúwe
15. Ìśe tí ó tónà jù lọ nínú gbólóhùn yìí ni: Ó ________ sílé ní àárò. (a) lọ (b) wá (c) rìn (d) sá
16. The correct form of ‘bá mi ra ìwé’ nígbà tí a bá ń lo ‘wá’ ni ________. (a) Wá mi ra ìwé (b) Wá ra ìwé fún mi (c) Bàwá ra ìwé (d) Wá ìwé fún mi
17. Èwo nínú àwôn wònyí ni kì í śe orúkọ ènìyàn? (a) Adé (b) Ọlá (c) Ilé (d) Ayò
18. Àwọn ọmọ náà ________ bọ́ọ̀lù. (a) ń jç (b) ń gbà (c) ń śeré (d) ń wo
19. Òwe ni ________ tí ó kún fún ìmọ̀ràn. (a) ìtàn (b) gbólóhùn (c) ọrọ̀ (d) àsàyàn
20. The ________ is called ‘àrójúkù’. (a) ìgbín (b) àkçrç (c) ejò (d) èkúté
21. An example of `àwọn ohun èlò ìkọ̀wé` is ________. (a) ìwé (b) tábìlì (c) àga (d) àgùtàn
22. Which of the following is an interrogative pronoun? (a) Èwo (b) Òun (c) Àwọn (d) Ìwọ
23. The main reason for using proverbs is ________. (a) láti fi śe yçyç (b) láti fi fi òye hàn (c) láti fi hàn pé a mọ̀ (d) láti fi śe àwàdà
24. Èwo nínú àwọn wònyí ni ó jç àmì ìdámọ̀ ohùn Yorùbá? (a) . (b) , (c) ; (d) Àmì ohùn
25. All of these are types of greetings in Yorùbá except ________. (a) Ẹ kú àárò (b) Ẹ kú iśé (c) Ẹ káàbọ̀ (d) Ẹ kú ọjọ́ ọ̀la
26. ________ ni ọrọ̀ tí a fi ń pe orúkọ nǹkan. (a) Ìśe (b) Àpèjúwe (c) Orúkọ (d) Ìgbàfún
27. Which is NOT a correct way to pluralize a noun in Yorùbá? (a) Lílò ‘àwọn’ (b) Fífikún ‘s’ (c) Lílò ‘méjì’ (d) Lílò ‘ọ̀pọ̀’
28. Ọrọ̀ ‘kíké’ nígbà tí a bá ń sọ nípa igi túmọ̀ sí ________. (a) gígùn (b) pípa (c) gbígbẹ (d) fífọ́
29. The sentence ‘Bàbá mi lọ sí oko’ is in ________ tense. (a) Ìgbà lọ́wọ́lọ́wọ́ (b) Ìgbà àtijọ́ (c) Ìgbà iwájú (d) Ìgbà tó ń lọ
30. Which of these is not an adverb? (a) Kánkán (b) Láìpẹ́ (c) Lẹ́yìn (d) Ilé
31. The ________ is called ‘àśà’. (a) ìwà (b) èdè (c) ìran (d) ìgbàgbọ́
32. An example of a compound word in Yorùbá is ________. (a) Ilé-ìwé (b) Oúnjç (c) Àga (d) Òkúta
33. Which of the following is a demonstrative pronoun? (a) Èyí (b) Ta (c) Òun (d) Èmi
34. The correct form of ‘ó rí mi’ nígbà tí a bá fḉ fi ìbéèrè béèrè ni ________. (a) Ńjẹ́ ó rí mi? (b) Ó rí mi? (c) Ta ni ó rí? (d) Kí ni ó rí?
35. Ọrọ̀ ‘ọ̀rẹ́’ ní Yorùbá túmọ̀ sí ________. (a) ọ̀tá (b) ènìyàn (c) alábàáśepọ̀ (d) ajé
36. All of these are body parts except ________. (a) Orí (b) Ọwọ́ (c) Ẹsẹ̀ (d) Ìwé
37. Which is NOT a type of traditional Yorùbá food? (a) Ìyàn (b) Àmàlà (c) Fúfú (d) Píísà
38. The main reason for learning Yorùbá language is ________. (a) láti sọ púpọ̀ (b) láti mọ àśà (c) láti rìn ìrìnàjò (d) láti kọ orin
39. ________ ni a fi ń pe ènìyàn tí ó bá tọ́jú ènìyàn mìíràn. (a) Ọ̀rẹ́ (b) Alámọ̀ràn (c) Olùtọ́jú (d) Ọmọ
40. The word ‘kọ́’ can mean ‘to teach’ or ‘to build’. This is an example of a ________ word. (a) homograph (b) synonym (c) antonym (d) verb

SECTION B: THEORY
Instruction: Answer any THREE questions.

1. (a) Kí ni Oríkì? (3 marks)
(b) Ṣàlàyé ìdí tí Oríkì fi ṣe pàtàkì nínú àśà Yorùbá. (3 marks)
(c) Fún àpẹẹrẹ Oríkì kan tí o mọ̀. (4 marks)

2. (a) Kí ni Àrokò? (3 marks)
(b) Darúkọ irúfẹ́ Àrokò méjì tí o mọ̀. (3 marks)
(c) Ṣàlàyé ọ̀kan nínú wọn. (4 marks)

3. (a) Kí ni Òwe? (3 marks)
(b) Kí ni àwọn ìdí tí àwọn Yorùbá fi máa ń lo Òwe? (3 marks)
(c) Kọ Òwe méjì, kí o sì ṣàlàyé ìtumọ̀ wọn. (4 marks)

4. Kọ àlàyé kúkúrú lórí àwọn nǹkan wònyí:
(a) Ìfúnlórúkọ (3 marks)
(b) Ìdámọràn (3 marks)
(c) Ìkíni (4 marks)

OBJECTIVE MARKING SCHEME

Question 1 – ✅ (b) Çmí àti òkúta ìpìlç
Question 2 – ✅ (b) ìdílé méjì
Question 3 – ✅ (c) Ìfojúsóde
Question 4 – ✅ (b) Ó ń rìn láàárín ìdílé méjèèjì
Question 5 – ✅ (b) Ìtôrô
Question 6 – ✅ (b) Owó orí àti çbùn
Question 7 – ✅ (c) orin, ijó àti àsè
Question 8 – ✅ (c) Ìyàwó kíkó
Question 9 – ✅ (b) Àdúrà àti ìfç
Question 10 – ✅ (b) gbogbo àwùjõ
Question 11 – ✅ (c) gbé
Question 12 – ✅ (a) jç
Question 13 – ✅ (d) Ọmọ (should be Ọmọ, but often written without tone mark in informal contexts, “Ọmọ” has low tone on first syllable, “ọmọ” has low on both. The other options are correctly marked.)
Question 14 – ✅ (b) ènìyàn
Question 15 – ✅ (a) lọ
Question 16 – ✅ (b) Wá ra ìwé fún mi
Question 17 – ✅ (c) Ilé
Question 18 – ✅ (c) ń śeré
Question 19 – ✅ (b) gbólóhùn
Question 20 – ✅ (a) ìgbín
Question 21 – ✅ (a) ìwé
Question 22 – ✅ (a) Èwo
Question 23 – ✅ (b) láti fi fi òye hàn
Question 24 – ✅ (d) Àmì ohùn
Question 25 – ✅ (d) Ẹ kú ọjọ́ ọ̀la
Question 26 – ✅ (c) Orúkọ
Question 27 – ✅ (b) Fífikún ‘s’
Question 28 – ✅ (b) pípa
Question 29 – ✅ (b) Ìgbà àtijọ́
Question 30 – ✅ (d) Ilé
Question 31 – ✅ (a) ìwà
Question 32 – ✅ (a) Ilé-ìwé
Question 33 – ✅ (a) Èyí
Question 34 – ✅ (a) Ńjẹ́ ó rí mi?
Question 35 – ✅ (c) alábàáśepọ̀
Question 36 – ✅ (d) Ìwé
Question 37 – ✅ (d) Píísà
Question 38 – ✅ (b) láti mọ àśà
Question 39 – ✅ (c) Olùtọ́jú
Question 40 – ✅ (a) homograph