Àròkô Kíkô (L2) for JSS 3

Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 12
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Curriculum Theme: Èdè
Previous Lesson: Ìśêdá Õrõ-Orúkô (L2)
Topic: Èdè: Àròkô kíkô
Subject Matter: Àlàyé lórí àròkô kíkô; Oríśiríśi àròkô; Ìgbésê

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣe àlàyé lórí àròkọ kíkọ.
• Ṣàlàyé oríṣiríṣi àròkọ.
• Ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ kíkọ àròkọ.

Affective Domain

• Fẹ́ràn kíkọ àròkọ ní èdè Yorùbá.
• Fi ìfẹ́ hàn sí mímọ àwọn oríṣiríṣi àròkọ.

Psychomotor Domain

• Kọ àròkọ kékeré kan ní èdè Yorùbá.
• Ṣe àyẹ̀wò àròkọ tí àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn kọ.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwọn àròkọ àpẹẹrẹ (Sample essays)
• Bọ́ọ̀dù àti àkọ́wé (Whiteboard and marker/chalkboard and chalk)
• Ìwé ìkàwé èdè Yorùbá (Yoruba language textbook)

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa ń kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bí wọ́n ṣe lè fi èrò wọn hàn ní kíkọ ní èdè Yorùbá. Ó tún máa ń mú kí wọ́n mọ bí wọ́n ṣe lè ṣàlàyé, sọ ìtàn, tàbí jiyàn lórí ọ̀rọ̀ kan ní àròkọ. Ìmọ̀ yìí ṣe kókó fún ìdàgbàsókè ìmọ̀ èdè àti ìfọ̀rọ̀wérọ̀ wọn.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yẹ kí wọ́n ti mọ bí wọ́n ṣe ń kọ gbólóhùn àti ìpínrọ̀ tó tọ́ ní èdè Yorùbá.

Lesson Content/Board Summary

Èdè: Àròkọ Kíkọ

Kí Ni Àròkọ?

Àròkọ jẹ́ àkọsílẹ̀ èrò tàbí ìwádìí lórí kókó ọ̀rọ̀ kan pàtó. Ó máa ń ní ìbẹ̀rẹ̀, àárín àti òpin. Àròkọ ń fúnni ní ànfàní láti ṣàlàyé èrò, sọ ìtàn, ṣàpèjúwe tàbí láti jiyàn lórí ọ̀rọ̀ kan.

Oríṣiríṣi Àròkọ

Àwọn oríṣiríṣi àròkọ wà ní èdè Yorùbá, lára wọn ni:

1. Àròkọ Àpèjúwe: Irú àròkọ yìí máa ń ṣàpèjúwe ènìyàn, ohun, ibi tàbí ìṣẹ̀lẹ̀ kan. Ó máa ń fúnni ní àwòrán kíkún nípa ohun tí a ń sọ̀rọ̀ rẹ̀.
2. Àròkọ Ìtàn: Àròkọ ìtàn máa ń sọ ìtàn kan tàbí ìṣẹ̀lẹ̀ kan nípa bí ó ṣe ṣẹlẹ̀ ní tòòtọ́ tàbí nípa ìròkúrò.
3. Àròkọ Àlàyé: Irú àròkọ yìí máa ń ṣàlàyé kókó ọ̀rọ̀ kan, ó máa ń fúnni ní ìsọfúnni lórí rẹ̀.
4. Àròkọ Ìjiyàn: Àròkọ ìjiyàn ni èyí tí a fi ń jiyàn lórí kókó ọ̀rọ̀ kan, tí a sì ń gbìyànjú láti yí èrò àwọn òǹkàwé padà sí tiwa.
5. Àròkọ Lẹ́tà: Àròkọ yìí jẹ́ lẹ́tà tí a kọ sí ẹnikẹ́ni, ó lè jẹ́ lẹ́tà aláìṣe tàbí lẹ́tà àṣe.

Àwọn Ìgbésẹ̀ Kíkọ Àròkọ

Láti kọ àròkọ tó péye, àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí ṣe pàtàkì:

1. Ìgbìmọ̀ (Planning): Ká kọ́kọ́ ronú lórí kókó ọ̀rọ̀ náà, ká sì ṣètò àwọn èrò tí a fẹ́ fi sí inú àròkọ náà.
2. Ìkọwé Àkọ́kọ́ (First Draft): Ká kọ àròkọ náà sílẹ̀ ní ìgbà àkọ́kọ́, láìsí àníyàn púpọ̀ lórí àṣìṣe.
3. Àtúnyẹ̀wò (Review): Ká padà ka àròkọ náà, ká sì yẹ̀ ẹ́ wò bóyá ó tọ́ nípa gbólóhùn, ìpínrọ̀ àti ìtumọ̀.
4. Àtúnṣe (Editing): Ká ṣe àtúnṣe sí àwọn àṣìṣe tí a bá rí, ká sì tún un ṣe kí ó lè dára.
5. Ìkọwé Ìparí (Final Draft): Ká kọ àròkọ náà sílẹ̀ ní ìgbà ìkẹyìn lẹ́yìn tí a ti ṣe gbogbo àtúnṣe.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìṣàlàyé, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Ìṣeṣe, Ìdarí Ìṣeṣe

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Ìṣàlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bóyá wọ́n ti gbọ́ nípa “Àròkọ” tàbí “Essay” rí, kí wọ́n sì sọ ohun tí wọ́n mọ̀ nípa rẹ̀. Olùkọ́ yóò tún sọ àkókó ẹ̀kọ́ náà fún wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n sì gbìyànjú láti ṣàlàyé ohun tí wọ́n mọ̀ nípa àròkọ.

Learning Point: Ìtúmọ̀ àròkọ àkọ́kọ́

Step 2: Àlàyé Lórí Àròkọ Kíkọ

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé kíkún lórí ohun tí àròkọ jẹ́, àwọn apá rẹ̀ (ìbẹ̀rẹ̀, àárín, òpin) àti ìdí tí a fi ń kọ àròkọ. Olùkọ́ yóò fi àpẹẹrẹ àròkọ kékeré kan hàn wọ́n.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọ́n sì béèrè ìbéèrè fún àlàyé síwájú sí i.

Learning Point: Ìtúmọ̀ àròkọ Yorùbá

Step 3: Oríṣiríṣi Àròkọ

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìdarí

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé oríṣiríṣi àròkọ kan-kan, bí àròkọ àpèjúwe, ìtàn, àlàyé, ìjiyàn àti lẹ́tà. Olùkọ́ yóò fún wọn ní àpẹẹrẹ kókó ọ̀rọ̀ fún irú àròkọ kọ̀ọ̀kan.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn oríṣiríṣi àròkọ náà sílẹ̀, wọ́n sì gbìyànjú láti fún àpẹẹrẹ kókó ọ̀rọ̀ mìíràn.

Learning Point: Àwọn oríṣi àròkọ

Step 4: Ìgbésẹ̀ Kíkọ Àròkọ (Apá Kìíní)

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ sí í ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ kíkọ àròkọ, ó bẹ̀rẹ̀ láti ìgbìmọ̀ àti ìkọwé àkọ́kọ́. Olùkọ́ yóò darí wọn láti ṣe ìgbìmọ̀ fún àròkọ kékeré kan.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí sílẹ̀, wọ́n sì gbìyànjú láti ṣe ìgbìmọ̀ fún àròkọ kan ní ẹgbẹ́ kékeré.

Learning Point: Ìgbìmọ̀ àti ìkọwé

Step 5: Ìgbésẹ̀ Kíkọ Àròkọ (Apá Kejì)

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tẹ̀síwájú láti ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ tó kù, ìyẹn àtúnyẹ̀wò, àtúnṣe àti ìkọwé ìparí. Olùkọ́ yóò fi àpẹẹrẹ hàn bí a ṣe ń ṣe àtúnṣe.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí sílẹ̀, wọ́n sì ṣe àtúnṣe sí àròkọ kékeré kan tí wọ́n kọ.

Learning Point: Àtúnyẹ̀wò àti àtúnṣe

Step 6: Ìdarí Ìṣeṣe

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìdarí Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní kókó ọ̀rọ̀ kan, kí wọ́n sì gbìyànjú láti kọ ìpínrọ̀ ìbẹ̀rẹ̀ àròkọ kan ní kíákíá, ní títẹ̀lé àwọn ìgbésẹ̀ tí wọ́n kọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ ìpínrọ̀ ìbẹ̀rẹ̀ àròkọ náà sílẹ̀.

Learning Point: Ìṣeṣe kíkọ àròkọ

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni àròkọ?
2. Darúkọ oríṣiríṣi àròkọ méjì.
3. Ṣàlàyé ìgbésẹ̀ méjì nínú kíkọ àròkọ.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìgbébùùde ìmọ̀ àròkọ

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí bọ́ọ̀dù sí inú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà sí inú ìwé wọn dáadáa.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Reinforcement

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnu mọ́ pàtàkì kíkọ àròkọ tó péye ní èdè Yorùbá, ó sì gbani níyànjú láti máa kọ àròkọ nígbà gbogbo láti fi múra sílẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dúpẹ́ lọ́wọ́ olùkọ́, wọ́n sì ṣe ìlérí láti máa kọ àròkọ.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́ àròkọ

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Kọ àròkọ kan lórí kókó ọ̀rọ̀ “Bí Mo Ṣe Lò Ọjọ́ Ìsinmi Mi” (How I Spent My Holiday). Rí i dájú pé o tẹ̀lé àwọn ìgbésẹ̀ kíkọ àròkọ tí a kọ́ lónìí.

1. Kọ ìbẹ̀rẹ̀ àròkọ náà.
2. Kọ àárín àròkọ náà (ó kéré jù ìpínrọ̀ méjì).
3. Kọ òpin àròkọ náà.
4. Ṣe àtúnyẹ̀wò àti àtúnṣe sí àròkọ rẹ.

Lesson Keywords

• Àròkọ – Àkọsílẹ̀ èrò tàbí ìwádìí lórí kókó ọ̀rọ̀ kan.
• Àpèjúwe – Ìṣàlàyé kíkún nípa ènìyàn, ohun, tàbí ibi.
• Ìtàn – Ìsọfúnni nípa ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí ó ti ṣẹlẹ̀ tàbí ìròkúrò.
• Ìgbìmọ̀ – Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ nínú kíkọ àròkọ, níbi tí a ti ń ronú lórí èrò.
• Àtúnṣe – Ṣíṣe àwọn àṣìṣe tọ́ láti mú kí àròkọ dára sí i.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ní agbára púpọ̀, olùkọ́ lè fún wọn ní àròkọ ìjiyàn láti kọ. Fún àwọn tí wọ́n nílò ìrànlọ́wọ́, olùkọ́ yóò darí wọn láti kọ àròkọ àpèjúwe kékeré kan, yóò sì fún wọn ní àwọn gbólóhùn ìbẹ̀rẹ̀.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube: Yoruba essay writing JSS3