Class: Junior Secondary School 2 (JSS 2 / JS2)
Term: 3rd Term
Week: 9
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Ìbáṣepọ̀ Èdè Àti Àṣà
Previous Lesson: Ìsómólórúkọ, Àbísọ, Àmútọ̀runwá and Oríkì.
Topic: ÌBÁṢEPỌ̀ LÁÀRIN ÈDÈ ÀTI ÀṢÀ
Subject Matter: Ìwúlò èdè, èdè gẹ́gẹ́ bí ọ̀pa ìbánisọ̀rọ̀ àṣà, ìbáṣepọ̀ èdè àti àṣà, ipa èdè nínú ìdánimọ̀ àṣà, lílo èdè láti ṣàlàyé ìṣe àti ìlànà àṣà

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

Ṣe àlàyé ìbáṣepọ̀ láàrin èdè àti àṣà.
Sọ̀rọ̀ nípa ìwúlò èdè nínú àṣà.
Sọ ipa tí èdè kó nínú ìdánimọ̀ àṣà.

Affective Domain:

Mọyì ipa tí èdè wọn kó nínú gbígbé àṣà wọn lárugẹ.
Fẹ́ràn láti máa lo èdè Yorùbá láti fi ṣàlàyé àṣà.

Psychomotor Domain:

Pé àwọn àpẹẹrẹ bí a ṣe ń lo èdè láti ṣàlàyé ìṣe àti ìlànà àṣà.
Kópa nínú ìjíròrò lórí bí èdè ṣe ń gbé àṣà lárugẹ.

Ṣe àlàyé fún àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn nípa bí èdè ṣe ń ṣe àgbékalẹ̀ ìdánimọ̀ àṣà.
Fi èdè wọn ṣe àlàyé àwọn àṣà Yorùbá kan.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

9 Years Basic Education Curriculum
State Unified Scheme of Work
Àkójọpọ̀ Èdè àti Àṣà Yorùbá fún Ilé-ìwé JSS 2

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

Ìwé ìkàwé Yorùbá
Àwòrán àṣà
Àwọn àwòrán tí ó fi àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àṣà hàn
Àwọn àkọsílẹ̀ fún ìjíròrò

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí pé ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí èdè wọn ṣe ní í ṣe pẹ̀lú ìdánimọ̀ àṣà wọn àti àwọn ìṣe wọn. Ó tún máa ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọyì àti láti fi èdè wọn ṣàlàyé àwọn àṣà Yorùbá.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ ìpìlẹ̀ nípa èdè àti àṣà.

Lesson Content/Board Summary

ÌBÁṢEPỌ̀ LÁÀRIN ÈDÈ ÀTI ÀṢÀ

Kí Ni Èdè?

Èdè jẹ́ ọ̀nà tí àwọn ènìyàn fi ń bá ara wọn sọ̀rọ̀, tí wọ́n fi ń ṣàlàyé èrò inú wọn, tí wọ́n sì fi ń gbé àṣà wọn kalẹ̀. Ó jẹ́ ètò àwọn ohùn tàbí àwọn àmì tí wọ́n ti gbà lórí pé wọ́n ní ìtumọ̀ kan.

Ìwúlò Èdè

Àwọn ìwúlò èdè ni àwọn wọ̀nyí:

Fún ìbánisọ̀rọ̀.
Fún gbígbé ìmọ̀ àti ìrírí kọjá láti ìran dé ìran.
Fún gbígbé àṣà àti ìṣe ìran kan kalẹ̀.
Fún ìdánimọ̀ ẹgbẹ́ tàbí ìran kan.
Fún kíkọ́ àti kíkọ́ni.

Èdè Gẹ́gẹ́ Bí Ọ̀pa Ìbánisọ̀rọ̀ Àṣà

Èdè jẹ́ ọ̀pa pàtàkì tí àṣà fi ń gbé. Àṣà ìran kan ni a sábà máa ń gbàye nínú èdè wọn. Àwọn orin, àwọn ìtàn àròsọ, àwọn òwe, àwọn àṣà ìsìn, àti àwọn ìlànà ìgbéyàwó, gbogbo rẹ̀ ni a ń fi èdè ṣàlàyé àti gbàsílẹ̀.

Ipa Èdè Nínú Ìdánimọ̀ Àṣà

Èdè máa ń kó ipa ribiribi nínú ìdánimọ̀ àṣà ìran kan. Nípa lílo èdè kan, ènìyàn máa ń fi hàn pé òun jẹ́ ọmọ ìran náà. Ó máa ń so àwọn ènìyàn pọ̀ tí wọ́n bá ń sọ èdè kan náà, ó sì máa ń jẹ́ kí wọ́n nímọ̀lára pé wọ́n jẹ́ ara ìran kan. Èdè máa ń fi àwọn ìwà àti àwọn ìgbàgbọ́ tí ó jẹ́ ti ìran kan hàn.

Lílo Èdè Láti Ṣàlàyé Ìṣe Àti Ìlànà Àṣà

A máa ń lo èdè láti ṣàlàyé àwọn ìṣe àti ìlànà àṣà. Àwọn àpẹẹrẹ bí a ṣe ń lo èdè láti ṣàlàyé àṣà ni:

Òwe: Àwọn òwe bíi “Àgbà ò sí nílùú, ìlú bàjẹ́; ọmọdé ò sí nílùú, ìlú ṣófo” máa ń kọ́ni nípa ìgbọ́ràn àti ìwà ọmọlúwàbí.
Orin Àṣà: Àwọn orin ìgbéyàwó, orin ìwúyé, orin ìsìn, gbogbo rẹ̀ ni èdè wà nínú rẹ̀ tí ó sì ń ṣàlàyé àṣà.
Ìtàn Àròsọ: Àwọn ìtàn àròsọ Yorùbá nípa Ògún, Sàngó, Ọbàtálá, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ, ni a ń fi èdè sọ, wọ́n sì ń fi ìgbàgbọ́ àti ìtàn àwọn Yorùbá hàn.
Àwọn Àṣà Ìsìn: Àwọn àdúrà, àwọn ìpe orúkọ òrìṣà, àti àwọn ọ̀rọ̀ ìbúre ni a ń fi èdè sọ láti fi mú àṣà ìsìn ṣẹ.
Ìkíni: Àwọn ìkíni Yorùbá bíi “Ẹ kú àárọ̀”, “Ẹ kú iṣẹ́”, àti “Ẹ kú ọjọ́ méjì” máa ń fi ìwà ọmọlúwàbí àti ìwọ̀ntúnwọ̀nsì hàn.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò tún ṣe àtúnyẹ̀wò ẹkọ́ tí wọ́n kọ́ tẹ́lẹ̀, yóò sì fi ìbéèrè kan tàbí méjì bẹ̀rẹ̀ ẹkọ́ tuntun láti mú wọn lọ́kàn. Yóò sọ fún wọn pé ẹkọ́ tí wọ́n fẹ́ kọ́ lónìí ni ÌBÁṢEPỌ̀ LÁÀRIN ÈDÈ ÀTI ÀṢÀ.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìkíni olùkọ́, yóò gbìyànjú láti dáhùn àwọn ìbéèrè, yóò sì fetí sílẹ̀ dáadáa.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rántí ẹkọ́ àtijọ́, wọ́n sì múra sílẹ̀ fún ẹkọ́ tuntun.

Step 2: Kí Ni Èdè?

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtumọ̀ èdè fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì fi àwọn àpẹẹrẹ hàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n yóò sì kọ àwọn kókó pàtàkì sílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ìtumọ̀ èdè.

Step 3: Ìwúlò Èdè

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Ìjíròrò/Ìṣàlàyé
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò jíròrò ìwúlò èdè pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì tọ́ wọn sọ́nà láti sọ àwọn ìwúlò mìíràn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìjíròrò, wọ́n yóò sì sọ àwọn ìwúlò èdè tí wọ́n mọ.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àwọn ìwúlò èdè.

Step 4: Èdè Gẹ́gẹ́ Bí Ọ̀pa Ìbánisọ̀rọ̀ Àṣà

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ìṣàfihàn
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí èdè ṣe jẹ́ ọ̀pa pàtàkì tí àṣà fi ń gbé. Yóò fi àwọn àwòrán àṣà tàbí àkọsílẹ̀ hàn láti fi jẹ́rìí.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwọn ohun èlò ìkọ́ni, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti sọ àwọn àpẹẹrẹ.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí èdè ṣe ń gbé àṣà lárugẹ.

Step 5: Ipa Èdè Nínú Ìdánimọ̀ Àṣà

Time: 6 minutes
Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò béèrè àwọn ìbéèrè lórí ipa tí èdè kó nínú ìdánimọ̀ àṣà, yóò sì fi kún àwọn ìdáhùn wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n yóò sì kópa nínú ìjíròrò.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ipa tí èdè kó nínú ìdánimọ̀ àṣà.

Step 6: Lílo Èdè Láti Ṣàlàyé Ìṣe Àti Ìlànà Àṣà

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé àti Àpẹẹrẹ
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ bí a ṣe ń lo èdè láti ṣàlàyé ìṣe àti ìlànà àṣà (bíi òwe, orin, ìtàn àròsọ).
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n yóò sì sọ àwọn àpẹẹrẹ mìíràn tí wọ́n mọ.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí a ṣe ń lo èdè láti ṣàlàyé àṣà.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

Kí ni èdè?
Sọ àwọn ìwúlò èdè méjì.
Báwo ni èdè ṣe ń gbé àṣà lárugẹ?
Pé àpẹẹrẹ kan bí a ṣe ń lo èdè láti ṣàlàyé ìṣe àṣà.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 2 minutes
Teaching Skill: Summarizing
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àkòrí ẹkọ́ náà, yóò sì fún wọn ní iṣẹ́ àṣetiléwá tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ èdè àti àṣà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àkòrí ẹkọ́ sílẹ̀, wọ́n yóò sì kọ iṣẹ́ àṣetiléwá wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rántí kókó pàtàkì ẹkọ́ náà.

Lesson Keywords

Èdè – Ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ tí a fi ń ṣàlàyé èrò inú.
Àṣà – Àwọn ìṣe, ìgbàgbọ́, àti ìlànà ìran kan.
Ìbáṣepọ̀ – Bí àwọn nǹkan méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ ṣe ní í ṣe pẹ̀lú ara wọn.
Ìwúlò – Àwọn ànfàní tàbí ipa rere tí nǹkan kan ní.
Ìdánimọ̀ – Ohun tí ó jẹ́ kí ènìyàn tàbí ìran kan yàtọ̀ sí àwọn yòókù.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó yára lóye, olùkọ́ yóò fún wọn ní iṣẹ́ àfikún láti wá àwọn òwe tàbí orin Yorùbá mìíràn tí ó fi àṣà hàn. Fún àwọn tí ó lọ́ra díẹ̀, olùkọ́ yóò tún ṣe àlàyé àwọn kókó pàtàkì, yóò sì fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ tí ó rọrùn láti lóye.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ gbọdọ̀ rí i dájú pé ó lo àwọn àpẹẹrẹ tí ó wà ní àyíká àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti fi jẹ́ kí ẹkọ́ náà dùn mọ́ wọn. Yóò tún gbóríyìn fún wọn láti máa fi èdè Yorùbá sọ̀rọ̀ nínú kíláàsì láti fi gbé èdè àṣà lárugẹ.