Àśàyàn Ìwé Ìtàn Àròsô Ôlörõ Geere (L2) for JSS 2

Class: JSS 2
Term: First Term
Week: 3
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language (L2)
Curriculum Theme: Lítírèśõ
Previous Lesson: Êsìn Ìbílê Yorùbá (L2)
Topic: Lítírèśõ: Àśàyàn Ìwé Ìtàn Àròsô Ôlörõ Geere
Subject Matter: Ìsônísókí ìśêlê inú ìtàn abáyému; Êkö àti kókó õrõ tó súyô àti ìbáyému õrõ tó ń lô láwùj; àpççrç ipò/ ìpín obìnrin láwùjô, ìkôlura êsìn, ômôlúàbí, ì; àyíká, ìlera, ààrùn éèdì/ rômôlöwölësê abbl); Êdá ìtàn àti ìfìwàwêdá; Ìlò èdè:; Ônà èdè; Àfiwé; òwe; Àkànlò èdè; Àwítúnwí; Ìfìrómõrísí; ìfohungbohùn abbl

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣe àpèjúwe àśàyàn Ìwé Ìtàn Àròsô Ôlörõ Geere.
• Ṣe àlàyé ìsônísókí ìśêlê inú ìtàn abáyému.
• Ṣe àlàyé àwọn ẹ̀kọ́ àti kókó ọ̀rọ̀ tó súyọ nínú ìtàn àti ìbámu wọn pẹ̀lú àwùjọ.
• Ṣe àtúpalẹ̀ àwọn ọ̀nà èdè bíi àfiwé, òwe, àkànlò èdè, àwítúnwí, ìfìrómọrísí àti ìfohùnbogbóhùn.

Affective Domain

• Fi ìfẹ́ hàn sí kíkà àwọn ìwé ìtàn àròsọ Yorùbá.
• Mọyì àwọn ẹ̀kọ́ ìgbésí ayé tí ó wà nínú ìtàn àròsọ.

Psychomotor Domain

• Ṣe àkópọ̀ ìtàn àròsọ kan ní ṣókí.
• Ṣe àwárí àwọn ọ̀nà èdè tí a lò nínú ìtàn àròsọ.

Social Domain

• Kópa nínú ìjíròrò lórí àwọn ẹ̀kọ́ tí ó wà nínú ìtàn àròsọ.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkàwé Yorùbá fún JSS 2
• FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwọn ìwé ìtàn àròsọ Yorùbá tí ó bá ìpele àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mu (bí àpẹẹrẹ: “Ògbójú Ọdẹ Nínú Igbó Irúnmalẹ̀” tàbí “Àkójọpọ̀ Ìtàn Àròsọ Yorùbá”).
• Àtẹ ìkọ̀wé (whiteboard/blackboard) àti àkọ́kọ́ (marker/chalk).
• Àwọn àwòrán tí ó jọ mọ́ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ inú ìtàn.

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ̀ nípa àwọn ìwé ìtàn àròsọ Yorùbá àti bí wọ́n ṣe ń kọ wọ́n. Ó tún jẹ́ kí wọ́n lóye àwọn ẹ̀kọ́ ìgbésí ayé tí ó wà nínú ìtàn, èyí tí ó lè ràn wọ́n lọ́wọ́ láti di ọmọlúàbí. Bákan náà, yóò mú kí wọ́n ní ìmọ̀ jíjinlẹ̀ nípa bí wọ́n ṣe ń lo èdè Yorùbá láti fi àwọn èrò àti ìṣẹ̀lẹ̀ hàn nínú ìtàn.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa kíkà àti kíkọ èdè Yorùbá, wọ́n sì ti gbọ́ tàbí kà díẹ̀ nínú àwọn ìtàn àròsọ Yorùbá ní ìpele ìṣáájú.

Lesson Content/Board Summary

Lítírèśõ: Àśàyàn Ìwé Ìtàn Àròsô Ôlörõ Geere

Ìsọnísókí Ìṣẹ̀lẹ̀ Inú Ìtàn Abáyémú

Ìsọnísókí ìṣẹ̀lẹ̀ inú ìtàn túmọ̀ sí gbígbé àwọn kókó ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì tí ó wáyé nínú ìtàn jáde ní ṣókí, láìfi àwọn àlàyé tí kò wúlò kún un. Èyí máa ń ràn án lọ́wọ́ láti fi òye ìtàn hàn.

1. Kà ìtàn náà dáadáa.
2. Mọ àwọn ohun tí ó ṣẹlẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, láàárín àti ní òpin ìtàn.
3. Fi àwọn kókó ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì hàn ní ètò tó tọ́.

Ẹ̀kọ́ àti Kókó Ọ̀rọ̀ Tó Súyọ nínú Ìtàn àti Ìbámu Wọn pẹ̀lú Àwùjọ

Àwọn ìwé ìtàn àròsọ máa ń ní àwọn ẹ̀kọ́ àti kókó ọ̀rọ̀ tí ó máa ń ran àwùjọ lọ́wọ́. Àwọn àpẹẹrẹ ni:

1. Ipò/Ìpín Obìnrin láwùjọ: Bí àwọn obìnrin ṣe ń kópa nínú ìgbésí ayé àwùjọ, àwọn ìṣòro tí wọ́n ń dojú kọ àti agbára wọn.
2. Ìkọlúra Ẹ̀sìn: Àwọn ìṣòro tí ó máa ń wáyé láàárín àwọn ẹlẹ́sìn tó yàtọ̀ àti bí a ṣe lè wà ní àlàáfíà.
3. Ọmọlúàbí: Ìwà rere, ìfẹ́ ènìyàn, ìgbọràn, àti ọlá tí ó yẹ kí ó wà lára ọmọ Yorùbá.
4. Ìtọ́jú Àyíká: Pàtàkì gbígbé àyíká wa ró, kí a máa tọ́jú rẹ̀ dáadáa.
5. Ìlera àti Ààrùn Éèdì/Rọ́mọlọ́wọ́lẹ́sẹ̀: Ìmọ̀ nípa ìlera, àwọn ààrùn, àti bí a ṣe lè ran àwọn tí ó ní ààrùn lọ́wọ́.

Ẹ̀dá Ìtàn àti Ìfìwàwẹ́dá

Ẹ̀dá ìtàn ni àwọn ènìyàn, ẹranko tàbí ohun kan tí ó kópa nínú ìtàn. Ìfìwàwẹ́dá ni bí onkọ̀wé ṣe máa ń ṣàlàyé ìwà àwọn ẹdá ìtàn wọ̀nyí.

1. Olú ẹ̀dá ìtàn: Èyí ni ẹdá ìtàn tí ìtàn náà dá lé.
2. Ẹdá ìtàn àtìlẹ́yìn: Àwọn ẹdá ìtàn tí ó máa ń ran olú ẹ̀dá ìtàn lọ́wọ́ tàbí tí ó máa ń lòdì sí i.
3. Ìfìwàwẹ́dá tààrà: Nígbà tí onkọ̀wé bá ṣàlàyé ìwà ẹdá ìtàn tààrà.
4. Ìfìwàwẹ́dá àìtara: Nígbà tí onkọ̀wé bá fi ìwà ẹdá ìtàn hàn nípasẹ̀ ọ̀rọ̀ sísọ, ìṣe tàbí èrò àwọn ẹdá ìtàn mìíràn.

Ìlò Èdè: Ọ̀nà Èdè

Ọ̀nà èdè ni bí a ṣe ń lo èdè ní ọ̀nà tí ó yàtọ̀ sí ti ìgbà gbogbo láti mú kí ọ̀rọ̀ dún mọ́ni tàbí láti fi ohun kan hàn lọ́nà àrà ọ̀tọ̀.

1. Àfiwé: Fífihàn ohun méjì tí ó jọra nípasẹ̀ àpòpọ̀ ọ̀rọ̀ bíi ‘bí’, ‘gẹ́gẹ́ bíi’, ‘bíi ti’.
   1. Àpẹẹrẹ: “Òkúta ni ọkàn rẹ̀, bíi ti àpáta.”
2. Òwe: Ọ̀rọ̀ ìjìnlẹ̀ tí ó máa ń fi ẹ̀kọ́ kan hàn.
   1. Àpẹẹrẹ: “Àgbà ò sí ní ìlú, ìlú bàjẹ́.”
3. Àkànlò Èdè: Àwọn gbólóhùn tí ìtumọ̀ wọn yàtọ̀ sí ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan tí ó wà nínú wọn.
   1. Àpẹẹrẹ: “Ó fi ọwọ́ kan orí.” (Ó kú)
4. Àwítúnwí: Ṣíṣe àtúnwí ọ̀rọ̀ tàbí gbólóhùn kan láti fi tẹnu mọ́ ohun tí a fẹ́ sọ.
   1. Àpẹẹrẹ: “Kò sí, kò sí, kò sí ohun tó lè yí mi lọ́kàn pada.”
5. Ìfìrómọrísí: Ìlò àwọn ọ̀rọ̀ tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú lẹ́tà kan náà láti fi mú orin dídùn wá sí ọ̀rọ̀.
   1. Àpẹẹrẹ: “Fúnfún ni fúnfún fúnfún fúnfún.”
6. Ìfohùnbogbóhùn: Ìlò àwọn ọ̀rọ̀ tí ohùn wọn jọ ohùn ohun tí wọ́n ń tọ́ka sí.
   1. Àpẹẹrẹ: “Bùrùkù-bùrùkù ni àwọn ọmọdé ń sáré.”

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìfihàn, Ìdánilẹ́kọ̀ọ́, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Kíkà, Ìṣeṣe.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣíwájú ẹ̀kọ́/Ìṣe ìrántí

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bóyá wọ́n ti kà tàbí gbọ́ ìtàn àròsọ Yorùbá rí, àti irú àwọn ìtàn wo ni wọ́n mọ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n yóò sì mẹ́nu kan àwọn ìtàn tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìrántí ìtàn àròsọ

Step 2: Ìṣàgbékalẹ̀ Àśàyàn Ìwé Ìtàn Àròsọ

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí “Àśàyàn Ìwé Ìtàn Àròsô Ôlörõ Geere” túmọ̀ sí, yóò sì fi àpẹẹrẹ àwọn ìwé ìtàn àròsọ Yorùbá hàn wọ́n. Yóò sì kà díẹ̀ nínú ìtàn kan fún wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọ́n yóò sì wo àwọn ìwé tí olùkọ́ fi hàn.

Learning Point: Ìmọ̀ ìwé ìtàn

Step 3: Ìsọnísókí Ìṣẹ̀lẹ̀ Inú Ìtàn

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́nisọ́nà/Ìṣàlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà nípa bí wọ́n ṣe lè ṣe ìsọnísókí ìṣẹ̀lẹ̀ inú ìtàn kan. Yóò fi àpẹẹrẹ ìtàn kan tí wọ́n ti kà tàbí gbọ́ hàn wọ́n, yóò sì ṣe ìsọnísókí rẹ̀ pẹ̀lú wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìṣe ìsọnísókí ìtàn, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti ṣe tiwọn.

Learning Point: Ìsọnísókí ìtàn

Step 4: Ẹ̀kọ́ àti Kókó Ọ̀rọ̀ Inú Ìtàn

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìjíròrò/Ìṣàtúpalẹ̀

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí ìjíròrò lórí àwọn ẹ̀kọ́ àti kókó ọ̀rọ̀ tí ó súyọ nínú ìtàn tí wọ́n ti ṣe ìsọnísókí rẹ̀. Yóò tẹnu mọ́ ìbámu wọn pẹ̀lú àwùjọ, bí àpẹẹrẹ ipò obìnrin, ìkọlúra ẹ̀sìn, àti ọmọlúàbí.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìjíròrò, wọ́n yóò sì sọ àwọn ẹ̀kọ́ tí àwọn kọ́ nínú ìtàn.

Learning Point: Ẹ̀kọ́ ìgbésí ayé

Step 5: Ẹ̀dá Ìtàn àti Ìfìwàwẹ́dá

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí ẹdá ìtàn àti ìfìwàwẹ́dá túmọ̀ sí. Yóò sì fi àpẹẹrẹ àwọn ẹdá ìtàn pàtàkì nínú ìtàn tí wọ́n ti kà hàn wọ́n, yóò sì ṣàlàyé ìwà wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti dá àwọn ẹdá ìtàn àti ìwà wọn mọ̀.

Learning Point: Ìwà ẹdá ìtàn

Step 6: Ìlò Èdè: Ọ̀nà Èdè

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Àpẹẹrẹ

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn ọ̀nà èdè bíi àfiwé, òwe, àkànlò èdè, àwítúnwí, ìfìrómọrísí àti ìfohùnbogbóhùn. Yóò sì fi àpẹẹrẹ kọ̀ọ̀kan hàn láti inú ìtàn tí wọ́n ti kà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti dá àwọn ọ̀nà èdè wọ̀nyí mọ̀ nínú àwọn gbólóhùn.

Learning Point: Ọ̀nà èdè Yorùbá

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìsọnísókí ìṣẹ̀lẹ̀ inú ìtàn túmọ̀ sí?
2. Darí àwọn ẹ̀kọ́ méjì tí ó lè súyọ nínú ìtàn àròsọ kan.
3. Ṣe àlàyé ọ̀nà èdè “Àfiwé” pẹ̀lú àpẹẹrẹ kan.
4. Kí ni “Àkànlò Èdè”? Fún àpẹẹrẹ kan.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ ìtàn àròsọ

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on “Lítírèśõ: Àśàyàn Ìwé Ìtàn Àròsô Ôlörõ Geere” into their notebooks.

Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tẹnu mọ́ pàtàkì kíkà àwọn ìwé ìtàn àròsọ Yorùbá láti lè kọ́ ẹ̀kọ́ àti láti mọ ọ̀nà èdè. Yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa kàwé sí i.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìparí ẹ̀kọ́ olùkọ́, wọ́n yóò sì ṣèlérí láti máa kàwé sí i.

Learning Point: Ìmúṣe kíkà ìtàn

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Kà ìtàn àròsọ Yorùbá kan tí o fẹ́, lẹ́yìn náà, ṣe àwọn iṣẹ́ wọ̀nyí:

1. Ṣe ìsọnísókí ìṣẹ̀lẹ̀ inú ìtàn náà.
2. Mẹ́nu kan àwọn ẹ̀kọ́ méjì tí o kọ́ nínú ìtàn náà.
3. Ṣàwárí àwọn ọ̀nà èdè méjì tí a lò nínú ìtàn náà, kí o sì kọ àwọn gbólóhùn tí ó wà nínú wọn.

Lesson Keywords

• Ìtàn Àròsọ – Ìtàn tí a fi ọ̀rọ̀ kọ sílẹ̀, tí kò jẹ́ òtítọ́.
• Ìsọnísókí – Gbígbé àwọn kókó ọ̀rọ̀ pàtàkì jáde ní ṣókí.
• Ẹ̀kọ́ – Ohun tí a kọ́ nínú ìtàn.
• Kókó Ọ̀rọ̀ – Àwọn èrò pàtàkì tí ìtàn náà dá lé.
• Ẹ̀dá Ìtàn – Àwọn ènìyàn tàbí ohun tí ó kópa nínú ìtàn.
• Ọ̀nà Èdè – Bí a ṣe ń lo èdè lọ́nà àrà ọ̀tọ̀.
• Àfiwé – Fífihàn ohun méjì tí ó jọra.
• Òwe – Ọ̀rọ̀ ìjìnlẹ̀ tí ó fi ẹ̀kọ́ hàn.
• Àkànlò Èdè – Gbólóhùn tí ìtumọ̀ rẹ̀ yàtọ̀ sí ti ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n nílò ìrànlọ́wọ́, olùkọ́ lè fún wọn ní àwọn ìtàn àròsọ tí ó rọrùn láti kà, kí ó sì tọ́ wọn sọ́nà nígbà tí wọ́n bá ń ṣe ìsọnísókí. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yára lóye, olùkọ́ lè fún wọn ní ìtàn àròsọ tí ó gùn tàbí tí ó ní àwọn ọ̀nà èdè tó pọ̀, kí wọ́n sì ṣe àtúpalẹ̀ wọn lọ́nà jíjinlẹ̀.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube: “Yoruba literature prose JSS 2” or “Itan Aroso Yoruba fun Junior Secondary School”