ÈDÈ: Gbólóhùn for JSS 2

Class: JSS 2
Term: First Term
Week: 12
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba
Previous Lesson: ÀŚÀ: Oúnjç Ilê Yorùbá
Topic: ÈDÈ: Gbólóhùn
Subject Matter: Ìbéèrè; Àlàyé; Àśç

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣe àlàyé gbólóhùn.
• Darúkọ àwọn oríṣi gbólóhùn mẹ́ta.
• Ṣe àlàyé gbólóhùn ìbéèrè, àlàyé àti àṣẹ.
• Ṣe àmọ̀dájú àwọn àpẹẹrẹ oríṣi gbólóhùn kọ̀ọ̀kan.

Affective Domain

• Fi ìfẹ́ hàn sí lílo oríṣi gbólóhùn tó tọ́.
• Kópa nínú àwọn iṣẹ́-ṣíṣe kíláàsì.

Psychomotor Domain

• Kọ àwọn àpẹẹrẹ oríṣi gbólóhùn kọ̀ọ̀kan.
• Ka àwọn gbólóhùn náà pẹ̀lú ohùn tó tọ́.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé ẹ̀kọ́ Èdè Yorùbá fún JSS 2
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Kádíbọ́ọ̀dù tí a kọ àpẹẹrẹ gbólóhùn ìbéèrè, àlàyé àti àṣẹ sí.
• Àtẹ ìkọ̀wé.
• Àwọn àwòrán gbólóhùn oríṣiṣi.

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí pé ó máa ran àwọn ọmọ ilé-ìwé lọ́wọ́ láti lóye bí wọ́n ṣe ń lo oríṣi gbólóhùn tó tọ́ nínú ìbánisọ̀rọ̀ ojoojúmọ́. Ó tún máa jẹ́ kí wọ́n mọ bí wọ́n ṣe lè kọ àti ka àwọn gbólóhùn pẹ̀lú òye àti ohùn tó yẹ.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn ọmọ ilé-ìwé ti mọ̀ nípa gbólóhùn àti àwọn apá rẹ̀ nínú èdè Yorùbá.

Lesson Content/Board Summary

ÈDÈ: Gbólóhùn

Gbólóhùn jẹ́ ẹgbẹ́ ọ̀rọ̀ tí ó ní ìtumọ̀ kíkún. Ó máa ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú lẹ́tà ńlá, ó sì máa ń parí pẹ̀lú àmì ìdánudúró, àmì ìbéèrè tàbí àmì ìyanu.

Oríṣi Gbólóhùn

Àwọn oríṣi gbólóhùn mẹ́ta pàtàkì ni:

1. Gbólóhùn Ìbéèrè
2. Gbólóhùn Àlàyé
3. Gbólóhùn Àṣẹ

Gbólóhùn Ìbéèrè

Gbólóhùn ìbéèrè ni gbólóhùn tí a fi ń béèrè ìbéèrè. Ó máa ń parí pẹ̀lú àmì ìbéèrè (?).

Àpẹẹrẹ:

1. Kí ni orúkọ rẹ?
2. Níbo ni o ń lọ?
3. Ṣé o lọ sí ilé-ìwé lánàá?
4. Èwo ni ìwé rẹ?

Gbólóhùn Àlàyé

Gbólóhùn àlàyé ni gbólóhùn tí ó ń ṣe àlàyé tàbí tí ó ń fúnni ní ìsọfúnni. Ó máa ń parí pẹ̀lú àmì ìdánudúró (.).

Àpẹẹrẹ:

1. Èmi lọ sí ọjà.
2. Ọmọdé náà ń kàwé.
3. Oòrùn ń ràn lónìí.
4. Olú jẹun tán.

Gbólóhùn Àṣẹ

Gbólóhùn àṣẹ ni gbólóhùn tí a fi ń fúnni ní àṣẹ tàbí ìtọ́ni. Ó máa ń parí pẹ̀lú àmì ìdánudúró (.) tàbí àmì ìyanu (!).

Àpẹẹrẹ:

1. Wá síbí!
2. Jókòó.
3. Ṣe iṣẹ́ àyànfúnni rẹ.
4. Mú omi wá fún mi.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìṣàfihàn, Ìdánilẹ́kọ̀ọ́, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Ìṣeṣe, Ìgbàfiyèsí.

Instructional Procedures

Step 1: Ìfáàrà

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Ìṣàlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà pẹ̀lú lílo àwọn ìbéèrè láti ṣàyẹ̀wò ìmọ̀ àwọn ọmọ ilé-ìwé nípa gbólóhùn. Yóò tún ṣe àlàyé ohun tí gbólóhùn jẹ́.

Pupils’ Activity: Àwọn ọmọ ilé-ìwé yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n á sì gbìyànjú láti ṣe àlàyé gbólóhùn.

Learning Point: Ìtumọ̀ gbólóhùn

Step 2: Ìgbékalẹ̀ Gbólóhùn Ìbéèrè

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé gbólóhùn ìbéèrè, yóò sì lo kádíbọ́ọ̀dù láti fi àwọn àpẹẹrẹ hàn. Yóò kọ àwọn àpẹẹrẹ sí orí pátákó.

Pupils’ Activity: Àwọn ọmọ ilé-ìwé yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n á sì kọ àwọn àpẹẹrẹ sí inú ìwé wọn.

Learning Point: Ìtumọ̀ gbólóhùn ìbéèrè

Step 3: Ìṣeṣe Gbólóhùn Ìbéèrè

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìdánilẹ́kọ̀ọ́/Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò pe àwọn ọmọ ilé-ìwé láti ka àwọn gbólóhùn ìbéèrè tó wà lórí pátákó. Yóò tún bẹ̀ wọ́n láti sọ àwọn àpẹẹrẹ tiwọn.

Pupils’ Activity: Àwọn ọmọ ilé-ìwé yóò ka àwọn gbólóhùn náà, wọ́n á sì sọ àwọn àpẹẹrẹ tiwọn.

Learning Point: Lílo gbólóhùn ìbéèrè

Step 4: Ìgbékalẹ̀ Gbólóhùn Àlàyé

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé gbólóhùn àlàyé, yóò sì fi àwọn àpẹẹrẹ hàn lórí kádíbọ́ọ̀dù. Yóò kọ àwọn àpẹẹrẹ sí orí pátákó.

Pupils’ Activity: Àwọn ọmọ ilé-ìwé yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n á sì kọ àwọn àpẹẹrẹ sí inú ìwé wọn.

Learning Point: Ìtumọ̀ gbólóhùn àlàyé

Step 5: Ìṣeṣe Gbólóhùn Àlàyé

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìdánilẹ́kọ̀ọ́/Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò pe àwọn ọmọ ilé-ìwé láti ka àwọn gbólóhùn àlàyé tó wà lórí pátákó. Yóò tún bẹ̀ wọ́n láti sọ àwọn àpẹẹrẹ tiwọn.

Pupils’ Activity: Àwọn ọmọ ilé-ìwé yóò ka àwọn gbólóhùn náà, wọ́n á sì sọ àwọn àpẹẹrẹ tiwọn.

Learning Point: Lílo gbólóhùn àlàyé

Step 6: Ìgbékalẹ̀ Gbólóhùn Àṣẹ àti Ìṣeṣe Rẹ̀

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé gbólóhùn àṣẹ, yóò sì fi àwọn àpẹẹrẹ hàn lórí kádíbọ́ọ̀dù. Yóò kọ àwọn àpẹẹrẹ sí orí pátákó, yóò sì bẹ̀ àwọn ọmọ ilé-ìwé láti sọ tiwọn.

Pupils’ Activity: Àwọn ọmọ ilé-ìwé yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n á sì kọ àwọn àpẹẹrẹ sí inú ìwé wọn, wọ́n á sì sọ àwọn àpẹẹrẹ tiwọn.

Learning Point: Ìtumọ̀ àti lílo gbólóhùn àṣẹ

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni gbólóhùn?
2. Darúkọ oríṣi gbólóhùn mẹ́ta tí a kọ́ lónìí.
3. Ṣe àpẹẹrẹ gbólóhùn ìbéèrè kan.
4. Ṣe àpẹẹrẹ gbólóhùn àṣẹ kan.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Òye oríṣi gbólóhùn

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn ọmọ ilé-ìwé lọ́nà láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí pátákó sí inú ìwé wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn ọmọ ilé-ìwé yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà dáradára sí inú ìwé wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Ìparí/Ìgbésẹ̀

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnu mọ́ àwọn kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ náà, yóò sì fún àwọn ọmọ ilé-ìwé ní àǹfààní láti béèrè ìbéèrè tó kù.

Pupils’ Activity: Àwọn ọmọ ilé-ìwé yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n á sì béèrè àwọn ìbéèrè tí wọ́n ní.

Learning Point: Ìgbésẹ̀ ẹ̀kọ́

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Kọ àwọn gbólóhùn márùn-ún fún oríṣi kọ̀ọ̀kan (ìbéèrè, àlàyé, àṣẹ) sí inú ìwé àyànfúnni rẹ.

1. Kọ gbólóhùn ìbéèrè márùn-ún.
2. Kọ gbólóhùn àlàyé márùn-ún.
3. Kọ gbólóhùn àṣẹ márùn-ún.

Lesson Keywords

• Gbólóhùn – Ẹgbẹ́ ọ̀rọ̀ tí ó ní ìtumọ̀ kíkún.
• Ìbéèrè – Ọ̀rọ̀ tí a fi ń béèrè ohun kan.
• Àlàyé – Ọ̀rọ̀ tí ó ń fúnni ní ìsọfúnni.
• Àṣẹ – Ọ̀rọ̀ tí ó ń fúnni ní ìtọ́ni tàbí àṣẹ.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó yára lóye, olùkọ́ lè bẹ̀ wọ́n láti kọ àwọn gbólóhùn tó gùn tàbí láti ṣàlàyé ìyàtọ̀ láàárín àmì ìdánudúró àti àmì ìyanu nínú gbólóhùn àṣẹ. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó lọ́ra, olùkọ́ yóò tún ṣe àlàyé pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ tí ó rọrùn, yóò sì fún wọn ní àǹfààní láti ṣe ìṣeṣe púpọ̀ síi.

Suggested Lesson Videos

Search YouTube for: “Oríṣi Gbólóhùn Nínú Èdè Yorùbá JSS 2”

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́ yẹ kí ó múra sílẹ̀ pẹ̀lú àwọn kádíbọ́ọ̀dù tí a ti kọ àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn oríṣiṣi sí. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìfáàrà láti tún ìmọ̀ àtijọ́ nípa gbólóhùn sọjí. Lẹ́yìn náà, tẹ̀lé àwọn ìgbésẹ̀ ẹ̀kọ́ láti ṣàlàyé gbólóhùn ìbéèrè, àlàyé, àti àṣẹ lẹ́sẹsẹ. Ríi dájú pé o fún àwọn ọmọ ilé-ìwé ní àǹfààní láti ka àwọn gbólóhùn náà, kí wọ́n sì sọ àwọn àpẹẹrẹ tiwọn. Ṣe ìgbàfiyèsí sí àwọn àṣìṣe tí wọ́n lè ṣe nínú lílo àmì ìdánudúró àti àmì ìbéèrè. Nígbà tí ẹ̀kọ́ bá parí, darí wọn láti kọ àkọsílẹ̀ sí inú ìwé wọn. Ríi dájú pé gbogbo ọmọ ilé-ìwé lóye àwọn oríṣi gbólóhùn wọ̀nyí dáradára.