ÀŚÀ: Oúnjç Ilê Yorùbá for JSS 2

Class: JSS 2
Term: First Term
Week: 11
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Àṣà
Topic: ÀŚÀ: Oúnjç Ilê Yorùbá
Subject Matter: Oríkì oúnjç; Oríśiríśi oúnjç; Bí a śe ń śe oúnjç kõõkan ìsõrí ìsõrí oúnjç afáralókun àti amáradán; Àfiwé oúnjç àtijö àti ti òde òní

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Sọ oríkì oúnjẹ ní èdè Yorùbá.
• Darúkọ oríṣiríṣi oúnjẹ tí ó wọ́pọ̀ ní ilẹ̀ Yorùbá.
• Ṣàlàyé bí a ṣe ń se díẹ̀ lára àwọn oúnjẹ Yorùbá.
• Pín àwọn oúnjẹ Yorùbá sí ìsọ̀rí afáralókun àti amáradán.
• Fi oúnjẹ àtijọ́ àti ti òde òní wéra.

Affective Domain

• Mọyì àṣà oúnjẹ ilẹ̀ Yorùbá.
• Fẹ́ràn láti jẹ àwọn oúnjẹ ìbílẹ̀ Yorùbá.
• Kópa nínú ìjíròrò lórí àwọn oúnjẹ tí ó dára fún ìlera.

Psychomotor Domain

• Ṣe àfihàn àwọn ohun èlò ìṣe oúnjẹ.
• Ṣe àtòjọ àwọn oúnjẹ ìbílẹ̀ àti àwọn oúnjẹ òde òní.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún JSS 2
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Oríṣiríṣi oúnjẹ tútù (fún àpẹẹrẹ, ẹ̀gẹ́, iṣu, kókò, ẹ̀fọ́, ẹran, ẹja) tàbí àwòrán wọn.
• Àwòrán àwọn oúnjẹ tí a ti se.
• Ohun èlò ìṣe oúnjẹ (bíi ìkòkò, epo, iyọ̀, irú, ewébẹ̀, sítóòfù àdògán, abbl.).

Rationale for the Lesson

Ẹkọ́ yìí yóò jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àṣà oúnjẹ ilẹ̀ Yorùbá dáradára. Yóò tún ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọ oríṣiríṣi oúnjẹ, bí a ṣe ń se wọ́n, àti àwọn ànfàní tí ó wà nínú jíjẹ oúnjẹ ìbílẹ̀. Ẹ̀wẹ̀, yóò jẹ́ kí wọ́n mọ ìyàtọ̀ láàárín oúnjẹ àtijọ́ àti ti òde òní.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ díẹ̀ nípa àṣà Yorùbá àti àwọn oúnjẹ tí wọ́n máa ń jẹ nílé tàbí ní àyíká wọn.

Lesson Content/Board Summary

ÀŚÀ: Oúnjç Ilê Yorùbá

Oríkì Oúnjẹ

Oúnjẹ jẹ́ ohun tí a máa ń jẹ tàbí mu láti fi bọ́ ara, láti fún wa ní agbára, àti láti mú kí ara wa dára. Kò sí ẹni tí ó lè wà láàyè láìjẹ oúnjẹ. Nítorí náà, ó ṣe pàtàkì nínú ìgbésí ayé ènìyàn.

Oríṣiríṣi Oúnjẹ Ilẹ̀ Yorùbá

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ oríṣiríṣi oúnjẹ ló wà ní ilẹ̀ Yorùbá. Díẹ̀ lára wọn ni:

1. Iṣu: Èyí lè jẹ́ iyan, èkuru, àkàrà iṣu, tàbí iṣu yíyan.
2. Ẹ̀gẹ́: Èyí lè jẹ́ gari, fùfú, làfún, tàbí ìyán ẹ̀gẹ́.
3. Kókò: A máa ń fi se kókò jíjẹ tàbí kókò fífún.
4. Ọkà: A máa ń fi se àmàlà, èkọ, tàbí ọkà bàbà.
5. Ẹ̀wà: A máa ń se èwà súnsún, èwà rírò, tàbí àkàrà.
6. Ẹ̀fọ́: Oríṣiríṣi ewébẹ̀ ni a máa ń fi se, bíi ẹ̀fọ́ tẹ̀tẹ̀, gbúre, ewúro, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.
7. Ẹran àti Ẹja: A máa ń fi se ọbẹ̀, tàbí kí a wá a.

Bí A Ṣe Ń Se Oúnjẹ Kọ̀ọ̀kan

Bí a ṣe ń se àwọn oúnjẹ kan nìwọ̀nyí:

1. Ìyán: A máa ń bọ iṣu, lẹ́yìn náà a óò gún un títí yóò fi rọ̀.
2. Àmàlà: A máa ń se iyẹ̀fun elùbọ́ pẹ̀lú omi gbígbóná títí yóò fi jinná, a óò sì yí i pọ̀ dáradára.
3. Gari: A máa ń rẹ ẹ̀gẹ́, lẹ́yìn náà a óò lọ̀ ọ́, a óò sì wá a títí yóò fi gbẹ. A óò wá a yàn án lórí iná.
4. Ọbẹ̀ Ẹ̀gúsí: A máa ń lọ ẹ̀gúsí, a óò sì fi epo, ata, tòmátì, irú, iyọ̀, ẹran tàbí ẹja, àti ewébẹ̀ se é.

Ìsọ̀rí Oúnjẹ: Afáralókun àti Amáradán

A lè pín oúnjẹ sí ìsọ̀rí méjì pàtàkì:

1. Oúnjẹ Afáralókun (Energy-giving foods): Àwọn oúnjẹ wọ̀nyí ni ó máa ń fún ara wa ní agbára láti ṣe iṣẹ́. Àwọn àpẹẹrẹ ni iṣu, ẹ̀gẹ́, kókò, ọkà, àti ìrẹsì.
2. Oúnjẹ Amáradán (Body-building foods): Àwọn oúnjẹ wọ̀nyí ni ó máa ń kọ́ ara, ó sì máa ń tún ara tí ó bàjẹ́ ṣe. Àwọn àpẹẹrẹ ni ẹran, ẹja, ẹ̀wà, ẹ̀gúsí, àti àwọn irúgbìn mìíràn.

Àfiwé Oúnjẹ Àtijọ́ àti Ti Òde Òní

Ìyàtọ̀ wà láàárín oúnjẹ àtijọ́ àti ti òde òní:

1. Oúnjẹ Àtijọ́:
   • Wọ́n jẹ́ oúnjẹ ìbílẹ̀ tí a fi àwọn ohun èlò tí ó wà ní àyíká wa se.
   • Wọ́n máa ń ní àwọn èròjà tí ó dára fún ìlera, láìní àwọn nǹkan tí a fi kún un.
   • Ó máa ń gba àkókò púpọ̀ láti se wọ́n.
   • Àpẹẹrẹ: Iyan, àmàlà, ọbẹ̀ ẹ̀gúsí, èwà.
2. Oúnjẹ Ti Òde Òní:
   • Wọ́n jẹ́ oúnjẹ tí a ti se tẹ́lẹ̀, tàbí àwọn tí a ti fi sínú agolo tàbí ìgò.
   • Wọ́n lè ní àwọn èròjà tí kò dára fún ìlera bíi ṣúgà púpọ̀, iyọ̀ púpọ̀, tàbí àwọn olóòórùn.
   • Ó máa ń yá láti se tàbí láti jẹ wọ́n.
   • Àpẹẹrẹ: Búrẹ́dì, sùwítì, sọ́fítì díránkì, oúnjẹ inú agolo.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìṣàfihàn, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Àlàyé, Ìṣàkíyèsí, Ìṣeṣe.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìkíni/Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì tún ìtúpalẹ̀ ẹ̀kọ́ tí ó kọjá ṣe. Lẹ́yìn náà, yóò fi àwọn ohun èlò ìkọ́ni hàn wọ́n, yóò sì wá bẹ̀rẹ̀ sí í tọ́ka sí àwọn oúnjẹ kan. Yóò bi wọ́n pé kí ni wọ́n rò pé a óò kọ́ lónìí.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dá olùkọ́ lóhùn, wọ́n á sì sọ èrò wọn nípa ẹ̀kọ́ náà.

Learning Point: Ìgbékalẹ̀ ẹ̀kọ́ tuntun

Step 2: Oríkì Oúnjẹ

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò sọ oríkì oúnjẹ, yóò sì ṣàlàyé ìtumọ̀ rẹ̀ fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Yóò tẹnumọ́ ìwúlò oúnjẹ fún ìlera àti ìgbésí ayé.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáradára, wọ́n á sì béèrè ìbéèrè tí kò bá yé wọn.

Learning Point: Ìtumọ̀ oúnjẹ

Step 3: Oríṣiríṣi Oúnjẹ Ilẹ̀ Yorùbá

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìṣàkàwé/Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darúkọ oríṣiríṣi oúnjẹ tí ó wọ́pọ̀ ní ilẹ̀ Yorùbá, yóò sì fi àwọn àpẹẹrẹ hàn wọ́n (boya oúnjẹ tútù tàbí àwòrán wọn). Yóò kọ àwọn orúkọ oúnjẹ náà sórí pátákó.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ àwọn oúnjẹ mìíràn tí wọ́n mọ̀, wọ́n á sì kọ àwọn tí olùkọ́ kọ sórí pátákó.

Learning Point: Oríṣiríṣi oúnjẹ Yorùbá

Step 4: Bí A Ṣe Ń Se Oúnjẹ Kọ̀ọ̀kan

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí a ṣe ń se díẹ̀ lára àwọn oúnjẹ tí a ti darúkọ rẹ̀. Yóò tún fi àwọn ohun èlò ìṣe oúnjẹ hàn wọ́n, yóò sì ṣàlàyé ìwúlò wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n á sì ṣe àkíyèsí àwọn ohun èlò ìṣe oúnjẹ.

Learning Point: Ìṣe oúnjẹ Yorùbá

Step 5: Ìsọ̀rí Oúnjẹ: Afáralókun àti Amáradán

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣọ̀rí/Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìsọ̀rí oúnjẹ méjì pàtàkì (afáralókun àti amáradán), yóò sì pín àwọn oúnjẹ tí a ti kọ́ sí ìsọ̀rí wọn. Yóò kọ àtẹ náà sórí pátákó.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àtẹ ìsọ̀rí oúnjẹ náà sínú ìwé wọn, wọ́n á sì sọ àwọn oúnjẹ mìíràn tí ó bá ìsọ̀rí kọ̀ọ̀kan mu.

Learning Point: Ìsọ̀rí oúnjẹ

Step 6: Àfiwé Oúnjẹ Àtijọ́ àti Ti Òde Òní

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìfiwéra/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi oúnjẹ àtijọ́ àti ti òde òní wéra, yóò sì tẹnumọ́ ànfàní oúnjẹ láti oko àti ewu oúnjẹ inú agolo.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ èrò tiwọn lórí àwọn oúnjẹ méjèèjì, wọ́n á sì kópa nínú ìjíròrò náà.

Learning Point: Ìyàtọ̀ oúnjẹ

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni oríkì oúnjẹ?
2. Darúkọ oríṣiríṣi oúnjẹ Yorùbá mẹ́ta.
3. Ṣàlàyé bí a ṣe ń se ìyán.
4. Pín àwọn oúnjẹ wọ̀nyí sí ìsọ̀rí: Iṣu, ẹ̀wà, ìrẹsì, ẹran.
5. Sọ ìyàtọ̀ kan láàárín oúnjẹ àtijọ́ àti ti òde òní.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ nípa oúnjẹ Yorùbá

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí pátákó sínú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àkọsílẹ̀ náà dáradára sínú ìwé wọn.

Learning Point: Àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnumọ́ àwọn kókó pàtàkì nínú ẹ̀kọ́ náà, yóò sì gbani níyànjú láti máa jẹ oúnjẹ ìbílẹ̀ tí ó dára fún ìlera. Yóò wá parí ẹ̀kọ́ náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fi ọpẹ́ hàn, wọ́n á sì gbani níyànjú láti máa jẹ oúnjẹ ìbílẹ̀.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Ṣe àwárí àwọn oúnjẹ Yorùbá mẹ́ta mìíràn tí a kò darúkọ nínú kíláàsì, kí o sì ṣàlàyé bí a ṣe ń se wọn.

1. Oúnjẹ kan: ___________________ Bí a ṣe ń se é: ___________________
2. Oúnjẹ kejì: ___________________ Bí a ṣe ń se é: ___________________
3. Oúnjẹ kẹta: ___________________ Bí a ṣe ń se é: ___________________

Lesson Keywords

• Oúnjẹ – Ohun tí a máa ń jẹ tàbí mu láti fi bọ́ ara.
• Oríkì – Àlàyé tàbí ìyìn fún ohun kan.
• Afáralókun – Oúnjẹ tí ó máa ń fún ara ní agbára.
• Amáradán – Oúnjẹ tí ó máa ń kọ́ ara tàbí tún un ṣe.
• Àtijọ́ – Ohun tí ó ti wà láti ìgbà pípẹ́.
• Òde òní – Ohun tí ó wà ní àkókò yìí.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò gbọ́ èdè Yorùbá dáradára, olùkọ́ lè lo àwòrán púpọ̀ sí i, tàbí kí ó tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì ní èdè Gẹ̀ẹ́sì díẹ̀. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yá mọ́ ọn, olùkọ́ lè fún wọn ní iṣẹ́ àṣekágbá láti ṣe àwárí àwọn oúnjẹ ìbílẹ̀ àwọn ẹ̀yà mìíràn ní Nàìjíríà, kí wọ́n sì fi wéra pẹ̀lú ti Yorùbá.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube for: “Oúnjẹ Ilẹ̀ Yorùbá JSS 2” or “Yoruba Traditional Foods and Preparation”

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ pèsè àwọn ohun èlò ìkọ́ni tí ó yẹ, bíi oríṣiríṣi oúnjẹ tútù tàbí àwòrán wọn, àti àwọn ohun èlò ìṣe oúnjẹ, kí ó tó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣàfihàn àwọn oúnjẹ náà láti fa àfiyèsí àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Ṣàlàyé oríkì oúnjẹ, lẹ́yìn náà darúkọ àwọn oúnjẹ Yorùbá, kí o sì ṣàlàyé bí a ṣe ń se díẹ̀ lára wọn. Pín àwọn oúnjẹ sí ìsọ̀rí afáralókun àti amáradán, kí o sì fi oúnjẹ àtijọ́ àti ti òde òní wéra. Rí i dájú pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kópa nínú ìjíròrò àti ìbéèrè. Nígbà tí ẹ̀kọ́ bá ti dé ìparí, tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àkọsílẹ̀ Board Summary sínú ìwé wọn. Ṣe àyẹ̀wò òye wọn nípasẹ̀ ìbéèrè, kí o sì fún wọn ní iṣẹ́ àṣekágbá láti mú lọ sílé.