Note for teachers using this lesson plan
Sako ga malamai masu amfani da wannan shirin darasi: Wannan darasi yana mai da hankali kan fahimtar yadda ake haɗawa ko raba kalmomi a harshen Hausa yadda ya kamata. Ku tabbatar kun shirya misalai daban-daban a kan allon rubutu ko a kan katunan don taimakawa dalibai su gane bambanci da dokokin. A ƙarshen darasin, dalibai ya kamata su iya gane da kuma rubuta kalmomin da aka haɗa ko raba daidai.
Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 10
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshe
Previous Lesson: Tambaya da amsa, hira tsakanin aboki (L2)
Topic: Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace (L1)
Subject Matter: Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace. Misali- kodayaushe, ci gaba, barkonon-tsohuwa, matsattsaku, shasshaka, ds.
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- bayyana ma’anar haɗawa ko raba ƙalmomi inda ya dace;
- bayyana misalan kalmomin da ake haɗawa ko rabawa kamar kodayaushe, ci gaba, barkonon-tsohuwa, matsattsaku, shasshaka;
- banbance tsakanin kalmomin da aka haɗa da waɗanda aka raba.
Psychomotor Domain
- rubuta kalmomin da aka haɗa ko raba daidai;
- amfani da kalmomin da aka haɗa ko raba a cikin jimla yadda ya kamata.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2014 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- FCT ERC/NAPPS Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Allon rubutu (Whiteboard/Chalkboard)
- Alkalama/Allura (Markers/Chalk)
- Katinan rubutu dauke da misalan kalmomin da aka haɗa da waɗanda aka raba (Flashcards with examples of combined and separated words)
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa dalibai su fahimci dokokin rubutun Hausa daidai. Fahimtar yadda ake haɗawa ko raba kalmomi yana inganta rubutu da karatu, yana kuma hana kuskuren ma’ana a cikin jimla, wanda ke da amfani a rayuwar yau da kullum da kuma rubuce-rubucen ilimi.
Prerequisite/Previous Knowledge
Dalibai sun riga sun san wasu dokokin rubutun Hausa da kuma yadda ake gina jimla.
Lesson Content/Board Summary
Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace
Ma’anar Haɗawa ko Raba Ƙalmomi
A cikin harshen Hausa, akwai dokoki da ke jagorantar yadda za a haɗa ko a raba wasu kalmomi. Wannan yana shafar ma’anar kalmar da kuma yadda ake rubuta ta daidai. Wasu kalmomi guda biyu ko fiye na iya haɗuwa su zama kalma ɗaya mai ma’ana ta musamman, yayin da wasu kuma dole ne a bar su a rabe duk da cewa suna da alaƙa sosai a ma’ana.
Dokokin Haɗawa da Rabawa
Haɗawa ko raba kalmomi yana dogara ne da ma’ana da kuma amfanin kalmar a cikin jimla. Idan haɗin kalmomin ya samar da sabuwar ma’ana guda ɗaya, to ana haɗa su. Idan kuma ma’anar kowace kalma ta tsaya a kanta, ana raba su.
Misalan Kalmomin da Ake Haɗawa
Ga wasu misalai na kalmomin da ake haɗawa:
- Kodayaushe: Wannan kalma ce da aka haɗa “koda” da “yaushe” don nuna “a kowane lokaci” ko “a kullum.”
- Barkonon-tsohuwa: Wannan kalma ce da aka haɗa “barkono” da “-n” (mallaka) da “tsohuwa” don nuna wani nau’in barkono mai zafi.
- Matsattsaku: Wannan kalma ce da aka haɗa “matsa” da “tsaku” don nuna cunkoso ko cika makil.
- Shasshaka: Wannan kalma ce da aka haɗa “sha” da “shaka” don nuna rawar jiki ko girgiza.
Misalan Kalmomin da Ake Rabawa
Ga wasu misalai na kalmomin da ake rabawa:
- Ci gaba: Wannan kalma ce da ake raba “ci” da “gaba” don nuna ci gaba ko cigaba.
- Bayan haka: Wannan kalma ce da ake raba “bayan” da “haka” don nuna “bayan wannan” ko “sannan.”
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Explanation, Question and Answer, Guided Practice, Demonstration
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Gabatarwa/Tambayoyi
Teacher’s Activity: Malami zai fara darasin ta hanyar gaishe da dalibai da kuma tambayar su game da muhimmancin rubutu daidai a harshen Hausa. Zai jawo hankalin su zuwa ga yadda rubutun kalmomi daidai ke da muhimmanci wajen isar da saƙo.
Pupils’ Activity: Dalibai za su amsa tambayoyin malami kuma su bayar da ra’ayoyinsu game da muhimmancin rubutu daidai.
Learning Point: Gabatar da darasi
Step 2: Ma’anar Haɗawa ko Raba Kalmomi
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Fassara
Teacher’s Activity: Malami zai bayyana ma’anar haɗawa ko raba kalmomi inda ya dace, yana mai jaddada cewa wasu kalmomi ana haɗa su ne saboda ma’ana guda ɗaya, wasu kuma ana raba su. Zai rubuta ma’anar a kan allon rubutu.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara da kyau kuma su yi ƙoƙarin fahimtar ma’anar, sannan su yi tambayoyi don ƙarin fahimta.
Learning Point: Ma’anar haɗawa/rabawa
Step 3: Dokokin Haɗawa da Rabawa
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Misalai
Teacher’s Activity: Malami zai yi bayani kan dokokin da ke jagorantar haɗawa ko raba kalmomi, yana mai cewa ma’ana ce ke da muhimmanci. Zai yi amfani da misalai masu sauƙi don nuna bambancin.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su lura da misalan da malami ya bayar, sannan su yi ƙoƙarin gane dokokin.
Learning Point: Dokokin haɗawa/rabawa
Step 4: Misalan Kalmomin da Ake Haɗawa
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Misalai/Rubutu
Teacher’s Activity: Malami zai rubuta misalan kalmomin da ake haɗawa a kan allon rubutu, kamar “kodayaushe,” “barkonon-tsohuwa,” “matsattsaku,” da “shasshaka.” Zai bayyana ma’anar kowace kalma da kuma dalilin haɗa su.
Pupils’ Activity: Dalibai za su rubuta misalan a cikin littattafansu kuma su maimaita ma’anarsu tare da malami.
Learning Point: Misalan kalmomin haɗawa
Step 5: Misalan Kalmomin da Ake Rabawa
Time: 6 minutes
Teaching Skill: Misalai/Bambanci
Teacher’s Activity: Malami zai rubuta misalan kalmomin da ake rabawa a kan allon rubutu, kamar “ci gaba” da “bayan haka.” Zai bayyana ma’anar kowace kalma da kuma dalilin raba su, yana mai nuna bambanci da waɗanda aka haɗa.
Pupils’ Activity: Dalibai za su rubuta misalan kuma su yi ƙoƙarin gane bambancin tsakanin kalmomin da aka haɗa da waɗanda aka raba.
Learning Point: Misalan kalmomin rabawa
Step 6: Aiwatar da Dokoki
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Aiwatarwa/Aiki
Teacher’s Activity: Malami zai ba dalibai wasu kalmomi guda biyu daban-daban kuma ya umarce su da su haɗa ko su raba su yadda ya dace, sannan su yi amfani da su a cikin jimla.
Pupils’ Activity: Dalibai za su yi aikin a cikin littattafansu, sannan wasu daga cikinsu za su karanta amsoshinsu a gaban aji.
Learning Point: Aiwatar da dokoki
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne ma’anar haɗawa ko raba kalmomi inda ya dace?
- Ka bayar da misalai biyu na kalmomin da ake haɗawa.
- Ka bayar da misali guda na kalmomin da ake rabawa.
- Me ya sa ake raba kalmar “ci gaba”?
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Kimantawar darasi
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on “Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace” into their notebooks.
Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.
Learning Point: Rubuta bayanai
Step 9: Conclusion
Time: 2 minutes
Teaching Skill: Kammalawa
Teacher’s Activity: Malami zai taƙaita darasin ta hanyar sake jaddada muhimmancin sanin yadda ake haɗawa ko raba kalmomi daidai a rubutun Hausa. Zai ƙarfafa dalibai su ci gaba da yin aiki da waɗannan dokokin.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su yi tambayoyi idan akwai wanda bai fahimta ba.
Learning Point: Kammalawar darasi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Aikin Gida
Instruction: Ka rubuta kalmomi biyar (5) da aka haɗa da kuma kalmomi biyar (5) da aka raba, sannan ka yi amfani da kowace kalma a cikin jimla mai ma’ana.
- Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
- Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
- Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
- Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
- Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
- Kalma ta raba: __________ Jimla: __________
- Kalma ta raba: __________ Jimla: __________
- Kalma ta raba: __________ Jimla: __________
- Kalma ta raba: __________ Jimla: __________
- Kalma ta raba: __________ Jimla: __________
Lesson Keywords
- Haɗawa – Haɗa kalmomi biyu ko fiye su zama ɗaya.
- Rabawa – Barin kalmomi a rabe duk da cewa suna da alaƙa.
- Kodayaushe – A kowane lokaci.
- Ci gaba – Cigaba.
- Barkonon-tsohuwa – Wani nau’in barkono mai zafi.
- Matsattsaku – Cunkoso, cika makil.
- Shasshaka – Rawar jiki, girgiza.
Differentiation
Ga dalibai masu saurin fahimta, malami zai iya ba su ƙarin kalmomi masu sarkakiya don su haɗa ko su raba. Ga dalibai masu buƙatar taimako, malami zai yi amfani da katunan rubutu masu launuka daban-daban don rarrabe kalmomin da aka haɗa da waɗanda aka raba, kuma ya ba su ƙarin misalai masu sauƙi.
Suggested Lesson Videos
Don ƙarin bayani, dalibai za su iya bincika YouTube don: Hausa grammar combining separating words JSS3

Community Join the conversation Open discussion +