Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace (L1) for JSS 3

The lesson develops understanding of HARSHE: | Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace. Misali- kodayaushe, ci gaba, barkonon-tsohuwa, matsattsaku, shasshaka, ds with examples and practical Hausa language activities.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 19, 2026Reading7 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

Sako ga malamai masu amfani da wannan shirin darasi: Wannan darasi yana mai da hankali kan fahimtar yadda ake haɗawa ko raba kalmomi a harshen Hausa yadda ya kamata. Ku tabbatar kun shirya misalai daban-daban a kan allon rubutu ko a kan katunan don taimakawa dalibai su gane bambanci da dokokin. A ƙarshen darasin, dalibai ya kamata su iya gane da kuma rubuta kalmomin da aka haɗa ko raba daidai.

Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 10
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshe
Previous Lesson: Tambaya da amsa, hira tsakanin aboki (L2)
Topic: Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace (L1)
Subject Matter: Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace. Misali- kodayaushe, ci gaba, barkonon-tsohuwa, matsattsaku, shasshaka, ds.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

  • bayyana ma’anar haɗawa ko raba ƙalmomi inda ya dace;
  • bayyana misalan kalmomin da ake haɗawa ko rabawa kamar kodayaushe, ci gaba, barkonon-tsohuwa, matsattsaku, shasshaka;
  • banbance tsakanin kalmomin da aka haɗa da waɗanda aka raba.

Psychomotor Domain

  • rubuta kalmomin da aka haɗa ko raba daidai;
  • amfani da kalmomin da aka haɗa ko raba a cikin jimla yadda ya kamata.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2014 9 Years Basic Education Curriculum
  • Relevant State Unified Scheme of Work
  • FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Allon rubutu (Whiteboard/Chalkboard)
  • Alkalama/Allura (Markers/Chalk)
  • Katinan rubutu dauke da misalan kalmomin da aka haɗa da waɗanda aka raba (Flashcards with examples of combined and separated words)

Rationale for the Lesson

Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa dalibai su fahimci dokokin rubutun Hausa daidai. Fahimtar yadda ake haɗawa ko raba kalmomi yana inganta rubutu da karatu, yana kuma hana kuskuren ma’ana a cikin jimla, wanda ke da amfani a rayuwar yau da kullum da kuma rubuce-rubucen ilimi.

Prerequisite/Previous Knowledge

Dalibai sun riga sun san wasu dokokin rubutun Hausa da kuma yadda ake gina jimla.

Lesson Content/Board Summary

Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace

Ma’anar Haɗawa ko Raba Ƙalmomi

A cikin harshen Hausa, akwai dokoki da ke jagorantar yadda za a haɗa ko a raba wasu kalmomi. Wannan yana shafar ma’anar kalmar da kuma yadda ake rubuta ta daidai. Wasu kalmomi guda biyu ko fiye na iya haɗuwa su zama kalma ɗaya mai ma’ana ta musamman, yayin da wasu kuma dole ne a bar su a rabe duk da cewa suna da alaƙa sosai a ma’ana.

Dokokin Haɗawa da Rabawa

Haɗawa ko raba kalmomi yana dogara ne da ma’ana da kuma amfanin kalmar a cikin jimla. Idan haɗin kalmomin ya samar da sabuwar ma’ana guda ɗaya, to ana haɗa su. Idan kuma ma’anar kowace kalma ta tsaya a kanta, ana raba su.

Misalan Kalmomin da Ake Haɗawa

Ga wasu misalai na kalmomin da ake haɗawa:

  1. Kodayaushe: Wannan kalma ce da aka haɗa “koda” da “yaushe” don nuna “a kowane lokaci” ko “a kullum.”
  2. Barkonon-tsohuwa: Wannan kalma ce da aka haɗa “barkono” da “-n” (mallaka) da “tsohuwa” don nuna wani nau’in barkono mai zafi.
  3. Matsattsaku: Wannan kalma ce da aka haɗa “matsa” da “tsaku” don nuna cunkoso ko cika makil.
  4. Shasshaka: Wannan kalma ce da aka haɗa “sha” da “shaka” don nuna rawar jiki ko girgiza.

Misalan Kalmomin da Ake Rabawa

Ga wasu misalai na kalmomin da ake rabawa:

  1. Ci gaba: Wannan kalma ce da ake raba “ci” da “gaba” don nuna ci gaba ko cigaba.
  2. Bayan haka: Wannan kalma ce da ake raba “bayan” da “haka” don nuna “bayan wannan” ko “sannan.”

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Explanation, Question and Answer, Guided Practice, Demonstration

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Gabatarwa/Tambayoyi

Teacher’s Activity: Malami zai fara darasin ta hanyar gaishe da dalibai da kuma tambayar su game da muhimmancin rubutu daidai a harshen Hausa. Zai jawo hankalin su zuwa ga yadda rubutun kalmomi daidai ke da muhimmanci wajen isar da saƙo.

Pupils’ Activity: Dalibai za su amsa tambayoyin malami kuma su bayar da ra’ayoyinsu game da muhimmancin rubutu daidai.

Learning Point: Gabatar da darasi

Step 2: Ma’anar Haɗawa ko Raba Kalmomi

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Bayani/Fassara

Teacher’s Activity: Malami zai bayyana ma’anar haɗawa ko raba kalmomi inda ya dace, yana mai jaddada cewa wasu kalmomi ana haɗa su ne saboda ma’ana guda ɗaya, wasu kuma ana raba su. Zai rubuta ma’anar a kan allon rubutu.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara da kyau kuma su yi ƙoƙarin fahimtar ma’anar, sannan su yi tambayoyi don ƙarin fahimta.

Learning Point: Ma’anar haɗawa/rabawa

Step 3: Dokokin Haɗawa da Rabawa

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Bayani/Misalai

Teacher’s Activity: Malami zai yi bayani kan dokokin da ke jagorantar haɗawa ko raba kalmomi, yana mai cewa ma’ana ce ke da muhimmanci. Zai yi amfani da misalai masu sauƙi don nuna bambancin.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su lura da misalan da malami ya bayar, sannan su yi ƙoƙarin gane dokokin.

Learning Point: Dokokin haɗawa/rabawa

Step 4: Misalan Kalmomin da Ake Haɗawa

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Misalai/Rubutu

Teacher’s Activity: Malami zai rubuta misalan kalmomin da ake haɗawa a kan allon rubutu, kamar “kodayaushe,” “barkonon-tsohuwa,” “matsattsaku,” da “shasshaka.” Zai bayyana ma’anar kowace kalma da kuma dalilin haɗa su.

Pupils’ Activity: Dalibai za su rubuta misalan a cikin littattafansu kuma su maimaita ma’anarsu tare da malami.

Learning Point: Misalan kalmomin haɗawa

Step 5: Misalan Kalmomin da Ake Rabawa

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Misalai/Bambanci

Teacher’s Activity: Malami zai rubuta misalan kalmomin da ake rabawa a kan allon rubutu, kamar “ci gaba” da “bayan haka.” Zai bayyana ma’anar kowace kalma da kuma dalilin raba su, yana mai nuna bambanci da waɗanda aka haɗa.

Pupils’ Activity: Dalibai za su rubuta misalan kuma su yi ƙoƙarin gane bambancin tsakanin kalmomin da aka haɗa da waɗanda aka raba.

Learning Point: Misalan kalmomin rabawa

Step 6: Aiwatar da Dokoki

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Aiwatarwa/Aiki

Teacher’s Activity: Malami zai ba dalibai wasu kalmomi guda biyu daban-daban kuma ya umarce su da su haɗa ko su raba su yadda ya dace, sannan su yi amfani da su a cikin jimla.

Pupils’ Activity: Dalibai za su yi aikin a cikin littattafansu, sannan wasu daga cikinsu za su karanta amsoshinsu a gaban aji.

Learning Point: Aiwatar da dokoki

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Mene ne ma’anar haɗawa ko raba kalmomi inda ya dace?
  2. Ka bayar da misalai biyu na kalmomin da ake haɗawa.
  3. Ka bayar da misali guda na kalmomin da ake rabawa.
  4. Me ya sa ake raba kalmar “ci gaba”?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Kimantawar darasi

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on “Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace” into their notebooks.

Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.

Learning Point: Rubuta bayanai

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Kammalawa

Teacher’s Activity: Malami zai taƙaita darasin ta hanyar sake jaddada muhimmancin sanin yadda ake haɗawa ko raba kalmomi daidai a rubutun Hausa. Zai ƙarfafa dalibai su ci gaba da yin aiki da waɗannan dokokin.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su yi tambayoyi idan akwai wanda bai fahimta ba.

Learning Point: Kammalawar darasi

Continuous Assessment/Further Study

Type: Aikin Gida

Instruction: Ka rubuta kalmomi biyar (5) da aka haɗa da kuma kalmomi biyar (5) da aka raba, sannan ka yi amfani da kowace kalma a cikin jimla mai ma’ana.

  1. Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
  2. Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
  3. Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
  4. Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
  5. Kalma ta haɗa: __________ Jimla: __________
  6. Kalma ta raba: __________ Jimla: __________
  7. Kalma ta raba: __________ Jimla: __________
  8. Kalma ta raba: __________ Jimla: __________
  9. Kalma ta raba: __________ Jimla: __________
  10. Kalma ta raba: __________ Jimla: __________

Lesson Keywords

  • Haɗawa – Haɗa kalmomi biyu ko fiye su zama ɗaya.
  • Rabawa – Barin kalmomi a rabe duk da cewa suna da alaƙa.
  • Kodayaushe – A kowane lokaci.
  • Ci gaba – Cigaba.
  • Barkonon-tsohuwa – Wani nau’in barkono mai zafi.
  • Matsattsaku – Cunkoso, cika makil.
  • Shasshaka – Rawar jiki, girgiza.

Differentiation

Ga dalibai masu saurin fahimta, malami zai iya ba su ƙarin kalmomi masu sarkakiya don su haɗa ko su raba. Ga dalibai masu buƙatar taimako, malami zai yi amfani da katunan rubutu masu launuka daban-daban don rarrabe kalmomin da aka haɗa da waɗanda aka raba, kuma ya ba su ƙarin misalai masu sauƙi.

Suggested Lesson Videos

Don ƙarin bayani, dalibai za su iya bincika YouTube don: Hausa grammar combining separating words JSS3

Export this post
Haɗawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace (L1) for JSS 3
Community Join the conversation Open discussion +