Note for teachers using this lesson plan
Wannan darasi yana mai da hankali kan muhimmancin sanin yadda ake haɗawa ko raba kalmomi a rubutun Hausa daidai. Malam ya kamata ya shirya misalai daban-daban a kan allo ko takarda don nuna wa ɗalibai yadda ake haɗawa da rabawa. Tabbatar cewa ɗalibai sun fahimci ka’idojin da ke jagorantar haɗawa da rabawar kalmomi don inganta rubutunsu na Hausa.
Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 7
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshe
Previous Lesson: Nazarin Zaɓaɓɓun Rubutattun Waƙoƙi (L1)
Topic: Hadawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace
Subject Matter: Hadawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace.
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- Fassara ma’anar haɗawa ko raba kalmomi inda ya dace.
- Gano kalmomin da ya kamata a haɗa.
- Gano kalmomin da ya kamata a raba.
Psychomotor Domain
- Rubuta kalmomi daidai ta hanyar haɗawa ko rabawa.
- Gyara kuskuren haɗawa ko rabawa a cikin rubutu.
Affective Domain
- Nuna sha’awar rubuta Hausa daidai.
- Daraja ka’idojin rubutun Hausa.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2014 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littattafan Hausa na JSS 3
- FCT ERC/NAPPS Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Allon rubutu da alli
- Littattafan Hausa na JSS 3
- Misalai na rubutun da aka haɗa ko raba kalmomi
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su inganta rubutunsu na Hausa. Sanin yadda ake haɗawa ko raba kalmomi daidai yana hana kuskuren rubutu da kuma tabbatar da cewa saƙon da aka rubuta ya fita sarai ba tare da rudani ba, wanda ke da amfani a rayuwar yau da kullum da kuma karatunsu.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai sun riga sun san nau’ukan kalmomi daban-daban a Hausa da kuma yadda ake amfani da su a cikin jimla.
Lesson Content/Board Summary
Hadawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace
A rubutun Hausa, yana da matuƙar muhimmanci a san lokacin da ya kamata a haɗa kalmomi wuri ɗaya ko a raba su. Wannan yana taimakawa wajen samun daidaitaccen rubutu da kuma fahimtar ma’ana da kyau.
Ka’idojin Haɗawa (Joining Words)
Ana haɗa kalmomi wuri ɗaya a wasu lokuta, musamman idan sun zama kalma ɗaya mai sabuwar ma’ana ko kuma idan sun zama haɗi mai ƙarfi. Misalai sun haɗa da:
- Kalmomin Haɗi (Compound Words): Wasu kalmomi biyu ko fiye da suka haɗu suka zama kalma ɗaya mai ma’ana ta musamman.
- Maigida (mai + gida)
- Masunci (mai + su + ci)
- Malammakaranta (malam + makaranta)
- Shine (shi + ne)
- Bani (ba + ni)
- Dashi (da + shi)
- Gareni (gare + ni)
- Wajensa (waje + nsa)
Ka’idojin Rabawa (Separating Words)
Ana raba kalmomi idan kowace kalma tana da ma’anarta ta kanta kuma ba su zama haɗi ɗaya ba. Misalai sun haɗa da:
- Kalmomin Da Suke Tsaye Da Kansu: Kalmomin da suke da ma’ana cikakkiya da kansu, ko da suna tare da wasu kalmomi.
- Ɗan Adam
- Marar lafiya
- Kayan aiki
- Littafin Hausa
- Mai gida (idan “mai” yana nufin wanda yake da wani abu ne, ba sunan haɗi ba)
- A kan tebur
- Cikin gida
- Bayan gida
- Wannan ne
- Da shi da ita
- Domin kuwa
Teaching Methods/Instructional Techniques
Tattaunawa, Bayani, Ayyukan Rukuni, Ayyukan Mutum ɗaya, Tambaya da Amsa, Jagorancin Karatu, Rubutun Aiki.
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Gabatarwa/Tambaya
Teacher’s Activity: Malam zai fara darasin ta hanyar gaishe da ɗalibai sannan ya tambaye su ko sun san bambancin rubuta “maigida” da “mai gida” da kuma “shine” da “shi ne”. Zai saurari amsoshinsu don gano iliminsu na farko.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malam kuma su bayyana ra’ayoyinsu.
Learning Point: Gabatarwa ga darasi
Step 2: Ma’anar Hadawa ko Raba Kalmomi
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Fassara
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar haɗawa ko raba kalmomi inda ya dace, yana mai jaddada cewa yana nufin sanin lokacin da za a rubuta kalmomi tare ko dabam don samun daidaitaccen rubutu da ma’ana.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su rubuta ma’anar a littafinsu.
Learning Point: Ma’anar haɗawa/rabawa
Step 3: Ka’idojin Haɗawa
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Bayani/Misalai
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ka’idojin haɗa kalmomi tare da ba da misalai a kan allo. Zai jaddada kalmomin haɗi da kuma haɗin kalmomi masu nuna mallaka ko dangantaka.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su rubuta misalan, kuma su yi ƙoƙarin ba da nasu misalan.
Learning Point: Ka’idojin haɗa kalmomi
Step 4: Ayyukan Aji (Haɗawa)
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Jagorancin Aiki
Teacher’s Activity: Malam zai rubuta wasu kalmomi dabam-dabam a kan allo (misali: mai + gida, shi + ne) kuma ya jagoranci ɗalibai su haɗa su daidai.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su haɗa kalmomin a cikin littafinsu kuma su karanta amsoshinsu.
Learning Point: Ayyukan haɗa kalmomi
Step 5: Ka’idojin Rabawa
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Bayani/Misalai
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ka’idojin raba kalmomi tare da ba da misalai a kan allo. Zai jaddada kalmomin da suke tsaye da kansu da kuma haɗin kalmomi masu nuna wuri ko lokaci.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su rubuta misalan, kuma su yi ƙoƙarin ba da nasu misalan.
Learning Point: Ka’idojin raba kalmomi
Step 6: Ayyukan Aji (Rabawa)
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Jagorancin Aiki
Teacher’s Activity: Malam zai rubuta wasu kalmomi haɗaɗɗu marasa daidai ko kuma waɗanda ya kamata a raba (misali: danadam, acikintebur) kuma ya jagoranci ɗalibai su raba su daidai.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su raba kalmomin a cikin littafinsu kuma su karanta amsoshinsu.
Learning Point: Ayyukan raba kalmomi
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne ma’anar haɗawa ko raba kalmomi inda ya dace?
- Ka ba da misalai guda biyu na kalmomin da ya kamata a haɗa.
- Ka ba da misalai guda biyu na kalmomin da ya kamata a raba.
- Ka gyara wannan jimlar: “Yana cin abinci acikin gida.”
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar haɗawa/rabawa
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci ɗalibai su rubuta muhimman bayanan darasin “Hadawa ko raba Ƙalmomi inda ya dace” daga allo zuwa littafinsu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta bayanan darasin a hankali zuwa littafinsu.
Learning Point: Rubutun bayanan darasi
Step 9: Conclusion
Time: 3 minutes
Teaching Skill: Taƙaitawa
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin, yana mai jaddada muhimmancin sanin ka’idojin haɗawa da rabawa don rubutun Hausa mai kyau. Zai ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da yin aiki da waɗannan ka’idojin a rubutunsu na yau da kullum.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi alƙawarin yin amfani da abin da suka koya.
Learning Point: Kammala darasi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: A rubuta jimla biyar (5) da kowace jimla tana ɗauke da kalmomin da aka haɗa daidai, sannan a rubuta jimla biyar (5) da kowace jimla tana ɗauke da kalmomin da aka raba daidai.
- Rubuta jimla biyar da ke nuna haɗin kalmomi daidai.
- Rubuta jimla biyar da ke nuna rabawar kalmomi daidai.
Lesson Keywords
- Haɗawa – Rubuta kalmomi tare a matsayin kalma ɗaya.
- Rabawa – Rubuta kalmomi dabam-dabam, kowace da ma’anarta.
- Kalmomin Haɗi – Kalmomi biyu ko fiye da suka haɗu suka zama kalma ɗaya.
- Rubutun Hausa – Yadda ake rubuta harshen Hausa.
Differentiation
Ga ɗalibai masu saurin fahimta, malam zai iya ba su ƙarin misalai masu sarkakiya ko kuma ya nemi su rubuta gajerun labarai inda za su yi amfani da ka’idojin haɗawa da rabawa. Ga ɗalibai masu buƙatar taimako, malam zai ba su ƙarin jagoranci da misalai masu sauƙi, kuma ya yi amfani da katunan kalmomi don su yi aiki da su.
Suggested Lesson Videos
Search YouTube for: “Hausa grammar joining and separating words JSS 3” or “Ka’idojin rubutun Hausa JSS 3”

Community Join the conversation Open discussion +