Note for teachers using this lesson plan
Malamai su tabbatar sun shirya darasin yadda ya kamata, musamman ta hanyar samar da allon rubutu ko takardu masu ɗauke da misalan amfani da babban baki da ƙaramin baki a rubutun Hausa. Babban manufar darasin shine ɗalibai su fahimci kuma su iya amfani da ƙa’idojin rubutu daidai, musamman wajen amfani da babban baki da ƙaramin baki a inda ya dace. A ƙarshen darasin, ɗalibai su nuna cewa sun iya gane da kuma gyara kuskuren rubutu dangane da amfani da babban baki da ƙaramin baki.
Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 1
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshe
Previous Lesson: Garbatar da jimla mai harshen damo (L1)
Topic: Ƙa’idojin Rubutu da Amfani da Babban Baki (L2)
Subject Matter: Ƙa’idojin rubutu misali-amfani da babban bakiko Ƙaramin baki inda ya dace.
Specific Objectives
By the end of the lesson, students should be able to:
Cognitive Domain
- Fassara ma’anar babban baki da ƙaramin baki.
- Bayyana ƙa’idojin amfani da babban baki a rubutun Hausa.
- Gano kalmomin da ke buƙatar babban baki a cikin jimla.
Psychomotor Domain
- Rubuta jimloli ta amfani da babban baki da ƙaramin baki daidai.
- Gyara jimlolin da aka rubuta ba tare da amfani da babban baki daidai ba.
Affective Domain
- Nuna mahimmancin rubutu daidai a harshen Hausa.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2014 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- FCT ERC/NAPPS Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Allon rubutu (Whiteboard)
- Alƙalami (Markers)
- Littafin Hausa na JSS 3 (Hausa textbook for JSS 3)
- Takardu masu ɗauke da misalan rubutu da babban baki da ƙaramin baki.
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da mahimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda ake amfani da babban baki da ƙaramin baki daidai a rubutun Hausa. Fahimtar waɗannan ƙa’idoji yana inganta ingancin rubutu, yana sa saƙo ya fita sarai, kuma yana taimaka wa ɗalibai su rubuta daidai a jarabawa da rayuwar yau da kullum.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai suna da masaniya kan haruffan Hausa da kuma yadda ake tsara jimloli a harshen Hausa.
Lesson Content/Board Summary
Ƙa’idojin Rubutu: Amfani da Babban Baki da Ƙaramin Baki
Ma’anar Babban Baki da Ƙaramin Baki
A rubutun Hausa, akwai nau’ikan haruffa guda biyu:
- Babban Baki (Capital Letter): Wannan shine babban harafi wanda ake amfani da shi a farkon jimla ko kuma ga sunaye na musamman.
- Ƙaramin Baki (Small Letter): Wannan shine ƙaramin harafi wanda ake amfani da shi ga sauran kalmomi waɗanda ba su faɗa ƙarƙashin ƙa’idojin babban baki ba.
Ƙa’idojin Amfani da Babban Baki
Ana amfani da babban baki a waɗannan lokuta:
- A Farkon Kowace Jimla: Ko da wace irin kalma ce ta fara jimla, dole ne a fara ta da babban baki.
- Wannan littafi ne.
- Ali ya tafi kasuwa.
- Ga Sunaye Na Musamman (Proper Nouns): Sunaye na musamman sune waɗanda ke nuni ga wani abu guda ɗaya tak, kamar mutum, wuri, ko abu.
- Sunayen Mutane: Aisha, Musa, Habiba.
- Sunayen Garuruwa/Ƙasashe: Kano, Nigeria, Abuja.
- Sunayen Kwanaki da Watanni: Lahadi, Alarba, Janairu, Disamba.
- Sunayen Harsuna: Hausa, Yoruba, Igbo, French.
- Sunayen Addinai: Islam, Kiristanci.
- Sunayen Littattafai/Jaridu: Magana Jari Ce, Daily Trust.
- Sunayen Cibiyoyi/Makarantu: Jami’ar Ahmadu Bello, Kwalejin Ilimi ta Zariya.
Misali:
Misalai:
Ƙa’idojin Amfani da Ƙaramin Baki
Ana amfani da ƙaramin baki ga duk sauran kalmomi waɗanda ba su faɗa ƙarƙashin ƙa’idojin babban baki ba. Waɗannan sun haɗa da:
- Sunaye Na Gama-Gari (Common Nouns): Misali: littafi, tebur, mota, ruwa.
- Kalmomin Aiki (Verbs): Misali: ci, sha, gudu, rubuta.
- Kalmomin Siffantawa (Adjectives): Misali: kyau, zafi, sanyi, fari.
- Kalmomin Haɗi (Conjunctions) da Sauransu: Misali: da, ko, saboda, a, cikin.
Misalai na jimloli da aka rubuta daidai:
- Ali ya sayi sabon littafi a kasuwa jiya.
- Malam Musa ya koyar da mu Hausa a ranar Lahadi.
- Nigeria kasa ce mai yawan al’umma.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Tattaunawa, Bayani, Ayyukan Jagora, Tambaya da Amsa, Rubutun Jagora.
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Gabatarwa/Tambayoyi
Teacher’s Activity: Malamin zai gaishe da ɗalibai kuma ya yi musu tambayoyi game da rubutun Hausa da suka sani, misali, “Wane ne zai iya rubuta sunansa a allo?” ko “Wace harafi ce ke fara sunan ku?”. Zai kuma yi musu tambaya kan mahimmancin rubutu daidai.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malamin kuma su rubuta sunayensu a allo idan an buƙata.
Learning Point: Gabatarwa ga darasi
Step 2: Gabatar da Babban Baki da Ƙaramin Baki
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani/Misalai
Teacher’s Activity: Malamin zai gabatar da darasin ta hanyar bayyana ma’anar babban baki da ƙaramin baki a rubutun Hausa, tare da nuna misalai a allo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su lura da misalan da malamin ya nuna.
Learning Point: Ma’anar babban baki
Step 3: Ƙa’idojin Amfani da Babban Baki (Farkon Jimla)
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani/Ayyukan Jagora
Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana ƙa’idar amfani da babban baki a farkon kowace jimla. Zai rubuta jimloli a allo kuma ya nemi ɗalibai su gano inda ya kamata a yi amfani da babban baki.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su gano kalmomin da ke buƙatar babban baki a farkon jimla kuma su ba da misalai.
Learning Point: Babban baki farkon jimla
Step 4: Ƙa’idojin Amfani da Babban Baki (Sunaye Na Musamman)
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani/Misalai
Teacher’s Activity: Malamin zai ci gaba da bayyana ƙa’idojin amfani da babban baki ga sunaye na musamman (mutane, wurare, kwanaki, harsuna, addinai, da dai sauransu) tare da rubuta misalai daban-daban a allo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su rubuta misalai, kuma su ba da nasu misalan sunaye na musamman.
Learning Point: Babban baki sunaye musamman
Step 5: Ƙa’idojin Amfani da Ƙaramin Baki da Gyaran Rubutu
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani/Ayyukan Jagora
Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana ƙa’idojin amfani da ƙaramin baki ga sauran kalmomi. Sannan zai rubuta jimloli masu kuskure a allo kuma ya jagoranci ɗalibai su gyara su ta hanyar amfani da babban baki da ƙaramin baki daidai.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su gano kuskuren kuma su gyara jimlolin a allo da kuma cikin littattafansu.
Learning Point: Gyaran rubutu daidai
Step 6: Ayyukan Rubutu da Aikace-aikace
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ayyukan Rukuni/Rubutun Kai
Teacher’s Activity: Malamin zai raba ɗalibai zuwa ƙungiyoyi kuma ya ba su gajerun ayyukan rubutu inda za su rubuta jimloli ko gajerun sakin layi, suna mai da hankali kan amfani da babban baki da ƙaramin baki daidai. Zai zagaya yana duba aikin su.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi aiki a ƙungiyoyinsu, suna rubuta jimloli daidai kuma suna tattaunawa a tsakaninsu.
Learning Point: Ayyukan rubutu
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne babban baki?
- Ka bayyana guda uku daga cikin ƙa’idojin amfani da babban baki.
- Rubuta jimla guda ɗaya inda aka yi amfani da babban baki daidai.
- Gyara wannan jimla: “nigeria kasa ce mai yawan jama’a.”
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar ƙa’idojin rubutu
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: Malamin zai jagoranci ɗalibai su rubuta muhimman bayanai na darasin da ke kan allo zuwa cikin littattafansu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta bayanan darasin a hankali cikin littattafansu.
Learning Point: Rubutun darasi
Step 9: Conclusion
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ƙarfafawa
Teacher’s Activity: Malamin zai taƙaita muhimman abubuwan da aka koya a darasin, yana ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da yin amfani da ƙa’idojin rubutu daidai a kowane rubutu da za su yi.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi alƙawarin yin amfani da abin da suka koya.
Learning Point: Ƙarfafa darasi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: Rubuta waɗannan jimlolin a cikin littafin aikin ku, sannan ku gyara su ta hanyar amfani da babban baki da ƙaramin baki a inda ya dace:
- musa da aisha sun je lagos a watan disamba.
- harshen hausa yare ne mai dadi.
- allah mahaliccin komai ne.
- gobe lahadi ne, za mu je coci.
- malam bello ya koya mana lissafi.
Lesson Keywords
- Babban Baki – Harafi mai girma wanda ake amfani da shi a farkon jimla ko ga sunaye na musamman.
- Ƙaramin Baki – Harafi ƙarami wanda ake amfani da shi ga sauran kalmomi.
- Ƙa’idojin Rubutu – Dokokin da ke jagorantar yadda ake rubutu daidai.
- Sunaye Na Musamman – Sunayen da ke nuni ga wani abu guda ɗaya tak, misali sunan mutum ko wuri.
- Jimla – Tarin kalmomi masu ma’ana cikakka.
Differentiation
Ga ɗalibai masu saurin fahimta, malamin zai iya ba su ƙarin ayyukan rubutu masu sarkakiya, misali, rubuta gajeren labari ko sakin layi inda za su yi amfani da ƙa’idojin babban baki da ƙaramin baki. Ga ɗalibai masu buƙatar ƙarin taimako, malamin zai iya ba su ƙarin misalai da jagora na mutum-ɗaya, ko kuma ya ba su takardu masu ɗauke da jimloli masu sauƙi don gyarawa tare da taimakon malamin.
Suggested Lesson Videos
Don ƙarin bayani, ɗalibai za su iya bincika YouTube don “Ƙa’idojin Rubutu a Hausa” ko “Amfani da Babban Baki a Rubutun Hausa”.

Community Join the conversation Open discussion +