Note for teachers using this lesson plan
Malam/Malama, don Allah ku shirya da misalai na kowane nau’in insha’i da za a tattauna a darasin nan. Babban makasudin darasin shine dalibai su fahimci ma’anar insha’i da kuma rabe-rabensa, musamman insha’in labari, muhawara, bayani, da rubutun wasiƙa. Ku tabbatar dalibai sun iya bayyana kowanne nau’i da kuma bambance su kafin karshen darasin.
Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 5
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshe
Previous Lesson: Ma’anar tsaro da nau’o’ina (L1)
Topic: Harshe
Subject Matter: Ma’anar insha’i da rabe-rabensa (na labari, muhawara, bayani, rubutun wasiƘa.dis)
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- Bayyana ma’anar insha’i.
- Fahimci nau’o’in insha’i daban-daban.
- Bambance tsakanin insha’in labari, muhawara, bayani da rubutun wasiƙa.
Affective Domain
- Nuna sha’awa wajen rubuta insha’i iri-iri.
- Gane muhimmancin insha’i a rayuwar yau da kullum.
Psychomotor Domain
- Rubuta gajerun misalai na kowane nau’in insha’i.
- Amfani da ka’idojin rubutun wasiƙa yadda ya kamata.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2014 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na JSS 3
- FCT ERC/NAPPS Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Allon rubutu da alli ko fensir.
- Misalai na insha’i daban-daban (labari, muhawara, bayani, wasiƙa).
- Littattafan Hausa na dalibai.
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa dalibai su fahimci yadda ake tsara tunani da rubutawa a cikin Hausa. Yana bunkasa fasahar rubutu da kuma iya bayyana ra’ayi a rubuce, wanda ke da amfani a fannoni daban-daban na rayuwa da ilimi.
Prerequisite/Previous Knowledge
Dalibai sun riga sun san yadda ake rubuta gajerun jimloli da sakin layi a darussan baya.
Lesson Content/Board Summary
Ma’anar Insha’i da Rabe-rabensa
Ma’anar Insha’i
Insha’i shine rubutaccen bayani ko jawabi game da wani abu ko ra’ayi. Yana ba da dama a bayyana tunani, ji, ko labari a tsari da kuma yadda za a fahimta.
Rabe-Raben Insha’i
Akwai nau’o’in insha’i daban-daban, amma a darasin nan za mu dubi waɗannan:
- Insha’in Labari: Wannan nau’in insha’i ne da ake rubutawa don ba da labari game da wani abu da ya faru, ko wani mutum, ko wani wuri. Yana da farko, tsakiya, da ƙarshe. Misali: “Ranar Kasuwarmu ta Farko.”
- Insha’in Muhawara: Insha’in muhawara shine rubutun da ake amfani da shi don gabatar da ra’ayi ko gardama game da wata matsala, tare da bayar da hujjoji masu karfi don goyon bayan ra’ayin mai rubutun. Misali: “Ilimin Zamani Ya Fi Muhimmanci Fiye da Ilimin Gargajiya.”
- Insha’in Bayani: Wannan nau’in insha’i ne da ake amfani da shi don bayyana wani abu, ra’ayi, ko tsari a sarari da kuma dalla-dalla. Manufarsa ita ce mai karatu ya fahimci abin da ake bayyanawa gaba daya. Misali: “Yadda Ake Sarrafa Abinci.”
- Rubutun Wasiƙa: Ko da yake wasiƙa ba insha’i ba ce a ma’anar gargajiya, tana ɗaya daga cikin nau’o’in rubutu da ke buƙatar tsari da bayani. Akwai nau’o’in wasiƙu daban-daban kamar wasiƙar abota, wasiƙar aiki, ko wasiƙar kuka. Kowace wasiƙa tana da nata tsari da kuma yadda ake rubuta ta.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Tattaunawa, Bayani, Jagorancin Aiki, Tambaya da Amsa, Misalai.
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Gaisuwa da Tunawa
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai gaisa da dalibai, sannan ya tambaye su abin da suka koya a darasin da ya gabata don tunawa. Zai gabatar da sabon darasin na yau, wato “Ma’anar Insha’i da Rabe-rabensa.”
Pupils’ Activity: Dalibai za su amsa gaisuwa, su tuna darasin baya, sannan su saurari gabatarwar darasin yau.
Learning Point: Tunawa da darasin baya
Step 2: Gabatar da Ma’anar Insha’i
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Bayani da Misalai
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai bayyana ma’anar insha’i a sarari, tare da ba da misalai na abubuwan da za a iya rubuta insha’i a kansu. Zai jaddada cewa insha’i rubutaccen bayani ne.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara da kyau, su yi tambayoyi idan ba su gane ba, sannan su rubuta ma’anar a littattafansu.
Learning Point: Ma’anar insha’i
Step 3: Insha’in Labari
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani da Misalai
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai bayyana insha’in labari, ya kuma ba da gajeren misali ko ya karanta wani ɗan gajeren labari don dalibai su fahimta. Zai nuna yadda insha’in labari ke da farko, tsakiya, da ƙarshe.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara, su gane misalin, sannan su bayyana abin da suka fahimta game da insha’in labari.
Learning Point: Fahimtar insha’in labari
Step 4: Insha’in Muhawara
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani da Tattaunawa
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai bayyana insha’in muhawara, ya kuma ba da misalin wata matsala da za a iya rubuta muhawara a kanta. Zai tambayi dalibai su ba da ra’ayoyinsu game da matsalar.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara, su shiga tattaunawa, su kuma ba da ra’ayoyinsu game da misalin muhawarar.
Learning Point: Gane insha’in muhawara
Step 5: Insha’in Bayani
Time: 6 minutes
Teaching Skill: Bayani da Tambayoyi
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai bayyana insha’in bayani, ya kuma ba da misalin yadda za a iya bayyana wani abu a rubuce. Zai tambayi dalibai su ba da misalai na abubuwan da za a iya bayyanawa.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara, su fahimci misalin, sannan su ba da nasu misalan na abubuwan da za a iya bayyanawa.
Learning Point: Fahimtar insha’in bayani
Step 6: Rubutun Wasiƙa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani da Misali
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai bayyana rubutun wasiƙa a matsayin wani nau’in rubutu mai muhimmanci. Zai nuna gajeren tsarin wasiƙa, musamman wasiƙar abota ko ta gaisuwa.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara, su gane tsarin wasiƙa, sannan su yi ƙoƙarin rubuta gajeren wasiƙa a littattafansu.
Learning Point: Tsarin rubutun wasiƙa
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne ma’anar insha’i?
- Ka bayyana nau’o’in insha’i guda uku da ka koya.
- Mene ne bambanci tsakanin insha’in labari da insha’in bayani?
- Ka ba da misalin lokacin da za ka rubuta wasiƙa.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar ma’anar insha’i
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai jagoranci dalibai wajen rubuta muhimman abubuwan da aka koya a darasin na yau, wato ma’anar insha’i da rabe-rabensa, a cikin littattafansu.
Pupils’ Activity: Dalibai za su rubuta bayanan darasin a hankali a cikin littattafansu.
Learning Point: Rubuta bayanan darasi
Step 9: Conclusion
Time: 3 minutes
Teaching Skill: Kammalawa
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai taƙaita darasin, ya sake jaddada muhimmancin insha’i da rabe-rabensa, sannan ya yi bankwana da dalibai.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurari taƙaitawar darasin, sannan su yi bankwana da Malam/Malama.
Learning Point: Kammala darasin insha’i
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: A rubuta gajerun insha’i kamar yadda aka koya:
- Rubuta gajeren insha’in labari mai taken “Ranar da Na manta littafina a gida.”
- Rubuta gajeren insha’in bayani mai taken “Yadda Ake Shirya Shayi.”
- Rubuta gajeren wasiƙar abota zuwa ga abokinka/abokiyarka kana ba shi/ita labarin hutunka.
Lesson Keywords
- Insha’i – Rubutaccen bayani ko jawabi game da wani abu.
- Labari – Ba da labarin wani abu da ya faru.
- Muhawara – Gardama ko tattaunawa game da wata matsala.
- Bayani – Fitar da ma’ana ko fassara wani abu.
- Wasiƙa – Rubutaccen saƙo da ake aikawa wani.
Differentiation
Ga dalibai masu saurin fahimta, Malam/Malama zai iya ba su ƙarin misalai na insha’i daban-daban don su karanta su kuma su gano nau’insu. Ga dalibai masu buƙatar taimako, Malam/Malama zai ba su ƙarin jagoranci wajen rubuta gajerun jimloli da sakin layi don kowane nau’in insha’i.
Suggested Lesson Videos
Don ƙarin bayani, dalibai za su iya bincika YouTube don “Ma’anar Insha’i da Rabe-rabensa Hausa” ko “Hausa Essay Writing Types”.

Community Join the conversation Open discussion +