Ìsòrí Ọ̀rọ̀ for JSS 1

Class: Junior Secondary School 1 (JSS 1 / JS1)
Term: Third Term
Week: 5
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Èdè
Previous Lesson: Meaning and Main Elements of Reading Yoruba Prose.
Topic: ÌSÒRÍ Ọ̀RỌ̀
Subject Matter: Ìsòrí ọ̀rọ̀, orúkọ, arọ́pò orúkọ, ọ̀rọ̀ ìṣe, àlàyé kíkún lórí ìsòrí ọ̀rọ̀, àpẹẹrẹ ìsòrí ọ̀rọ̀ nínú gbólóhùn

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• Ṣe àlàyé ìsòrí ọ̀rọ̀.
• Dá orúkọ, arọ́pò orúkọ, àti ọ̀rọ̀ ìṣe mọ̀.

Affective Domain:

• Fẹ́ràn láti lo ìsòrí ọ̀rọ̀ lọ́nà tó tọ́ nínú gbólóhùn.
• Mọrírì ìdí tí mímọ ìsòrí ọ̀rọ̀ fi ṣe pàtàkì nínú èdè Yorùbá.

Psychomotor Domain:

• Kọ àwọn gbólóhùn tí ó ní orúkọ, arọ́pò orúkọ àti ọ̀rọ̀ ìṣe.
• Ṣe àyẹ̀wò àwọn gbólóhùn láti mọ àwọn ìsòrí ọ̀rọ̀ inú wọn.

Social Domain:

• Kópa nínú ìfọ̀rọ̀wérọ̀ nípa àwọn ìsòrí ọ̀rọ̀.
• Bá àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn ṣiṣẹ́ láti dá àwọn ìsòrí ọ̀rọ̀ mọ̀.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Ìwé Èdè Yorùbá fún JSS 1
• https://www.waecdirect.org
• https://www.juniorwaec.org.ng

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Ìwé Èdè Yorùbá
• Àwọn kaadi ọ̀rọ̀
• Àwọn gbólóhùn lórí iṣẹ́ àfìfọ́nrán
• Àwọn àtẹ ìkẹ́kọ̀ọ́

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí pé ó máa ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti mọ bí àwọn ọ̀rọ̀ ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú gbólóhùn. Ó tún máa jẹ́ kí wọ́n mọ̀ láti kọ àti láti sọ èdè Yorùbá dáadáa, èyí tó máa mú ìgbésí ayé wọn sunwọ̀n sí i.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ díẹ̀ nípa àwọn ọ̀rọ̀ àti bí wọ́n ṣe ń kó ara wọn jọ láti di gbólóhùn.

Lesson Content/Board Summary

ÌSÒRÍ Ọ̀RỌ̀

Kí Ni Ìsòrí Ọ̀rọ̀?

Ìsòrí ọ̀rọ̀ ni bí a ṣe pín àwọn ọ̀rọ̀ sí oríṣiríṣi ìpele nípa iṣẹ́ tí wọ́n ń ṣe nínú gbólóhùn. Mímọ ìsòrí ọ̀rọ̀ ṣe pàtàkì láti lè kọ àti láti sọ èdè dáadáa.

Àwọn Ìsòrí Ọ̀rọ̀ Pàtàkì

Àwọn ìsòrí ọ̀rọ̀ pàtàkì tí a ó kọ́ lónìí ni:

• Orúkọ (Nouns)
• Arọ́pò Orúkọ (Pronouns)
• Ọ̀rọ̀ Ìṣe (Verbs)

Orúkọ (Nouns)

Orúkọ ni ọ̀rọ̀ tí a fi ń sọ orúkọ ènìyàn, ẹranko, nǹkan, ibi, tàbí èrò. Orúkọ lè jẹ́ olùwà tàbí àbò nínú gbólóhùn.

Àwọn àpẹẹrẹ orúkọ ni:

• Ènìyàn: Ajé, Bísí, olùkọ́, ọmọ, bàbá
• Ẹranko: Ajá, ẹkùn, ehoro, ewúrẹ́
• Nǹkan: Ìwé, tábìlì, àga, ilé, ọkọ̀
• Ibi: Ìbàdàn, Èkó, ilé-ìwé, ọjà
• Èrò: Ìfẹ́, ìgbàgbọ́, ayọ̀, ìbànújẹ́

Àpẹẹrẹ nínú gbólóhùn:

1. Ajé lọ sí ọjà. (Ajé àti ọjà jẹ́ orúkọ)
2. Olùkọ́ náà kọ́ àwọn ọmọ. (Olùkọ́ àti ọmọ jẹ́ orúkọ)

Arọ́pò Orúkọ (Pronouns)

Arọ́pò orúkọ ni ọ̀rọ̀ tí a fi ń rọ́pò orúkọ láti yẹra fún ìtúnbọ̀lọ̀ orúkọ náà. Ó máa ń dúró fún orúkọ tí a ti mẹ́nu bà tẹ́lẹ̀.

Àwọn àpẹẹrẹ arọ́pò orúkọ ni:

• Èmi (I)
• Ìwọ (You)
• Òun (He/She/It)
• Àwa (We)
• Ẹ̀yin (You all)
• Àwọn (They)

Àpẹẹrẹ nínú gbólóhùn:

1. Bísí lọ sí ilé-ìwé. Òun jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ rere. (Òun rọ́pò Bísí)
2. Àwa ń lọ sí oko. (Àwa jẹ́ arọ́pò orúkọ)

Ọ̀rọ̀ Ìṣe (Verbs)

Ọ̀rọ̀ ìṣe ni ọ̀rọ̀ tí ó máa ń sọ ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀, ìṣe, tàbí ipò kan nínú gbólóhùn. Ó máa ń fi iṣẹ́ tí olùwà ń ṣe hàn.

Àwọn àpẹẹrẹ ọ̀rọ̀ ìṣe ni:

• Jẹ (Eat)
• Mú (Drink)
• Lọ (Go)
• Wá (Come)
• Sun (Sleep)
• Kọ (Write)
• Sọ (Speak)
• Rìn (Walk)

Àpẹẹrẹ nínú gbólóhùn:

1. Ọmọ náà ń jẹ ìyàn. (ń jẹ jẹ́ ọ̀rọ̀ ìṣe)
2. Wọ́n wá sílé. (wá jẹ́ ọ̀rọ̀ ìṣe)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ́ẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìbéèrè nípa bí àwọn ọ̀rọ̀ ṣe ń kó ara wọn jọ láti di gbólóhùn tó ní ìtumọ̀. Olùkọ́ yóò tún béèrè nípa àwọn oríṣi ọ̀rọ̀ tí wọ́n mọ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n sì máa mẹ́nu kan àwọn ọ̀rọ̀ tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Múra sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ tuntun nípa ìsòrí ọ̀rọ̀.

Step 2: Ìtumọ̀ Ìsòrí Ọ̀rọ̀

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Àlàyé
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé ohun tí ìsòrí ọ̀rọ̀ jẹ́ ní kíkún, ó sì máa ṣàlàyé ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì láti mọ̀ ọ́n nínú èdè Yorùbá. Olùkọ́ yóò tún ṣàfihàn àwọn kaadi ọ̀rọ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọ́n sì máa béèrè ìbéèrè láti mú òye wọn dájú. Wọ́n yóò wo àwọn kaadi ọ̀rọ̀ náà.
Learning Point: Mọ ìtumọ̀ ìsòrí ọ̀rọ̀ àti ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì.

Step 3: Orúkọ (Nouns)

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ìṣàfihàn àti Àlàyé
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé orúkọ ní kíkún, ó sì máa fún wọn ní àpẹẹrẹ púpọ̀ nípa ènìyàn, ẹranko, nǹkan, ibi, àti èrò. Yóò lo àwọn gbólóhùn lórí iṣẹ́ àfìfọ́nrán.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àpẹẹrẹ sílẹ̀, wọ́n sì máa gbìyànjú láti dá orúkọ mọ̀ nínú àwọn gbólóhùn tí olùkọ́ fi hàn.
Learning Point: Mọ ohun tí orúkọ jẹ́ àti àwọn àpẹẹrẹ rẹ̀.

Step 4: Arọ́pò Orúkọ (Pronouns)

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ìṣàfihàn àti Àlàyé
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé arọ́pò orúkọ, ó sì máa fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ bíi “èmi, ìwọ, òun, àwa, ẹ̀yin, àwọn”. Yóò fi hàn bí a ṣe ń lo wọ́n nínú gbólóhùn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àpẹẹrẹ sílẹ̀, wọ́n sì máa gbìyànjú láti dá arọ́pò orúkọ mọ̀ nínú àwọn gbólóhùn.
Learning Point: Mọ ohun tí arọ́pò orúkọ jẹ́ àti àwọn àpẹẹrẹ rẹ̀.

Step 5: Ọ̀rọ̀ Ìṣe (Verbs)

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ìṣàfihàn àti Àlàyé
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àlàyé ọ̀rọ̀ ìṣe, ó sì máa fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ bíi “jẹ, mú, lọ, wá, sun, kọ, sọ, rìn”. Yóò fi hàn bí ọ̀rọ̀ ìṣe ṣe ń fi iṣẹ́ kan hàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àpẹẹrẹ sílẹ̀, wọ́n sì máa gbìyànjú láti dá ọ̀rọ̀ ìṣe mọ̀ nínú àwọn gbólóhùn.
Learning Point: Mọ ohun tí ọ̀rọ̀ ìṣe jẹ́ àti àwọn àpẹẹrẹ rẹ̀.

Step 6: Àpapọ̀ Àlàyé àti Ìdánilójú

Time: 4 minutes
Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún ṣe àlàyé kíkún nípa ìsòrí ọ̀rọ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà, yóò sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láǹfààní láti béèrè ìbéèrè lórí ohun tí kò yé wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò béèrè ìbéèrè láti mú òye wọn dájú, wọ́n sì máa dáhùn àwọn ìbéèrè tí olùkọ́ bá béèrè.
Learning Point: Àpapọ̀ òye lórí àwọn ìsòrí ọ̀rọ̀ tí a kọ́.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìsòrí ọ̀rọ̀?
2. Dá àwọn ìsòrí ọ̀rọ̀ mẹ́ta tí a kọ́ lónìí mọ̀.
3. Fún àpẹẹrẹ orúkọ mẹ́ta.
4. Fún àpẹẹrẹ arọ́pò orúkọ mẹ́ta.
5. Fún àpẹẹrẹ ọ̀rọ̀ ìṣe mẹ́ta.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 1 minute
Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún sọ àwọn kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ lẹ́ẹ̀kan sí i, yóò sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní iṣẹ́ àṣetiléwá láti fi mú òye wọn jinlẹ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ iṣẹ́ àṣetiléwá sílẹ̀.
Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́ àti ìgbésẹ̀ síwájú.

Lesson Keywords

• Ìsòrí Ọ̀rọ̀ – Parts of Speech
• Orúkọ – Noun
• Arọ́pò Orúkọ – Pronoun
• Ọ̀rọ̀ Ìṣe – Verb
• Gbólóhùn – Sentence

Differentiation

Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó yára lóye ní iṣẹ́ àfikún bíi kíkọ gbólóhùn pẹ̀lú gbogbo ìsòrí ọ̀rọ̀ tí a kọ́. Olùkọ́ yóò sì ran àwọn tí ó lọ́ra lóye lọ́wọ́ pẹ̀lú àlàyé síwájú sí i àti àpẹẹrẹ tó rọrùn.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ rí i dájú pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lóye gbogbo ìsòrí ọ̀rọ̀ tí a kọ́ lónìí. Ó yẹ kí olùkọ́ lo àwọn àpẹẹrẹ tó rọrùn àti àwọn ohun èlò ìkọ́ni tó wà ní àyíká láti jẹ́ kí ẹ̀kọ́ náà rọrùn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti lóye. Tún gbìyànjú láti ní ìfọ̀rọ̀wérọ̀ pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti mọ bí wọ́n ṣe ń tẹ̀lé ẹ̀kọ́ náà.