Meaning and Main Elements of Reading Yoruba Prose for JSS 1

Class: Junior Secondary School 1 (JSS 1 / JS1)
Term: 3rd Term
Week: 4
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Lítírésọ̀
Previous Lesson: Èdè, Ìsòrí Ọ̀rọ̀.
Topic: LÍTÍRÉSỌ̀: Kíka Ìwé Lítírésọ̀ Àpilẹ̀kọ
Subject Matter: Kíkó orí, àhunpò ìtàn, ìbùdó ìtàn, ẹdá ìtàn àti ìwàwà ẹdá, ìró òde, ìṣàyọ̀ àṣà abbl

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• Ṣe ìdámọ̀ àti ìbáwí orí ìtàn, àhunpò, ìbùdó, àti ẹdá ìtàn nínú ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ.

Affective Domain:

• Fi ìfẹ́ hàn sí kíkà ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ.
• Mọrírì àṣà àti ìṣe tí a rí nínú ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ.

Psychomotor Domain:

• Ka ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ ní àṣìṣe.
• Ṣàlàyé àwọn àṣà àti ìṣe tí ó fara hàn nínú ìtàn.

Social Domain:

• Kópa nínú ìjíròrò lórí ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ pẹ̀lú àwọn akẹgbẹ́ wọn.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Àkójọpọ̀ Lítírésọ̀ Yorùbá fún Junior Secondary School 1

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ Yorùbá
• Ìwé ẹ̀kọ́ lítírésọ̀
• Àwòrán ìtàn
• Àwọn káàdì ẹdá ìtàn

Rationale for the Lesson

Ẹkọ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti mọ bí wọ́n ṣe ń ka ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ dáadáa. Ó tún máa jẹ́ kí wọ́n mọ àwọn nǹkan pàtàkì tí ó wà nínú ìtàn bíi orí ìtàn, àhunpò, àti àwọn ẹdá ìtàn.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ ìpìlẹ̀ nípa kíkà àti kíkọ èdè Yorùbá, wọ́n sì ti gbọ́ àwọn ìtàn kékeré rí.

Lesson Content/Board Summary

LÍTÍRÉSỌ̀: Kíka Ìwé Lítírésọ̀ Àpilẹ̀kọ

Kíka Ìwé Lítírésọ̀ Àpilẹ̀kọ

Kíka ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ túmọ̀ sí kíkà ìwé ìtàn tí a kọ sílẹ̀, tí ó ní àwọn nǹkan pàtàkì bíi orí ìtàn, àhunpò, àti ẹdá ìtàn. Ó jẹ́ ọ̀nà láti lóye ohun tí òǹkọ̀wé fẹ́ sọ àti láti kọ́ ẹ̀kọ́ nínú ìtàn.

Àwọn Nǹkan Pàtàkì Tí Ó Wà Nínú Ìtàn Àpilẹ̀kọ

Àwọn nǹkan wọ̀nyí ṣe pàtàkì láti lóye ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ:

• Orí Ìtàn (Plot) – Èyí ni bí ìtàn ṣe rìn tẹ̀lé ara rẹ̀, láti ìbẹ̀rẹ̀ dé òpin. Ó máa ń ní ìbẹ̀rẹ̀, àárín, àti òpin.
• Àhunpò Ìtàn (Story Structure) – Èyí ni bí a ṣe to àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ sílẹ̀ nínú ìtàn. Ó lè jẹ́ bí a ṣe to àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ sílẹ̀ nínú ìtàn, láti ìbẹ̀rẹ̀ dé òpin.
• Ìbùdó Ìtàn (Setting) – Èyí ni ibi àti àkókò tí ìtàn náà ti ṣẹ̀lẹ̀. Ó lè jẹ́ abúlé, ìlú, igbó, tàbí ilé-ìwé, àti pé ó lè jẹ́ ní ìgbà àtijọ́ tàbí lónìí.
• Ẹdá Ìtàn (Characters) – Àwọn ni àwọn ènìyàn tàbí ẹranko tí ó kópa nínú ìtàn. Wọ́n lè jẹ́ akọni (protagonist) tàbí alátakò (antagonist).
• Ìwàwà Ẹdá (Characterization) – Èyí ni bí òǹkọ̀wé ṣe máa ń fi ìwà àwọn ẹdá hàn sí wa, bóyá nípa ohun tí wọ́n sọ, ohun tí wọ́n ṣe, tàbí bí àwọn ẹdá mìíràn ṣe rí wọn.
• Ìró Òde / Àkọlé Ìtàn (Themes) – Èyí ni àwọn ẹ̀kọ́ tàbí àwọn èrò pàtàkì tí òǹkọ̀wé fẹ́ fi kọ́ wa nínú ìtàn.
• Ìṣàyọ̀ Àṣà (Cultural Elements) – Àwọn àṣà, ìṣe, àti èèwọ̀ tí ó fara hàn nínú ìtàn, tí ó jẹ mọ́ àwọn ènìyàn tí ìtàn náà sọ nípa wọn.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, kí ó sì béèrè lọ́wọ́ wọn nípa àwọn ìtàn kékeré kan tí wọ́n mọ̀ tàbí tí wọ́n ti gbọ́ rí.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n yóò sì mẹ́nu ba àwọn ìtàn tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rántí ìmọ̀ ìbẹ̀rẹ̀ wọn lórí ìtàn.

Step 2: Ìṣàfihàn Ìwé Lítírésọ̀

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Àlàyé/Ìfihàn
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fihàn àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ kan, kí ó sì ka apá kan nínú rẹ̀ fún wọn, tàbí kí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ka apá kan nínú rẹ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n yóò sì wo ìwé náà. Àwọn mìíràn yóò kà ní àwùjọ.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ìwé lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ.

Step 3: Ìjíròrò Lórí Orí Ìtàn

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa ohun tí wọ́n rò pé ó jẹ́ orí ìtàn láti inú apá tí wọ́n kà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti ṣàlàyé orí ìtàn nípa fífi àkópọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n kà hàn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bẹ̀rẹ̀ sí ní lóye orí ìtàn.

Step 4: Ìjíròrò Lórí Àhunpò, Ìbùdó, àti Ẹdá Ìtàn

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Ìṣàlàyé àti Ìtọ́nisọ́nà
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn nǹkan mìíràn bíi àhunpò ìtàn, ìbùdó ìtàn, àti ẹdá ìtàn pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ láti inú ìwé tí wọ́n kà, tàbí àwọn àpẹẹrẹ mìíràn tí ó yẹ.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọ́n yóò sì béèrè àwọn ìbéèrè láti jẹ́ kí òye yé wọn dáadáa.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lóye àwọn nǹkan pàtàkì mìíràn nínú ìtàn.

Step 5: Ìwàwà Ẹdá àti Ìṣàyọ̀ Àṣà

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ìjíròrò
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti sọ̀rọ̀ nípa ìwà àwọn ẹdá àti àwọn àṣà tí ó fara hàn nínú ìtàn tí wọ́n kà tàbí tí a ṣàlàyé.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ̀rọ̀ nípa ìwà àwọn ẹdá àti àwọn àṣà tí wọ́n rí, wọ́n sì lè fi wé àwọn àṣà tiwọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ̀ nípa ìwàwà ẹdá àti àṣà nínú ìtàn.

Step 6: Kíkà Ìwé Ní Àwùjọ

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ìṣeṣe/Ìmúṣe
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láyè láti ka apá kan nínú ìwé lítírésọ̀ náà ní àwùjọ, kí ó sì tọ́ wọn sọ́nà nígbà tí wọ́n bá ṣe àṣìṣe.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ka apá kan nínú ìwé náà ní àwùjọ.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe àṣarò kíkà ìwé lítírésọ̀.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe ìgbéléwọ̀n ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè àwọn ìbéèrè wọ̀nyí:

1. Kí ni lítírésọ̀ àpilẹ̀kọ?
2. Ṣàlàyé orí ìtàn.
3. Mẹ́nu ba àwọn nǹkan mẹ́ta tí ó máa ń wà nínú ìtàn.
4. Kí ni ìbùdó ìtàn?

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn lẹ́nu àti nípa kíkọ.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ fi hàn pé wọ́n ti mọ ẹ̀kọ́ náà.

Step 8: Conclusion

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Àkópọ̀
Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àkópọ̀ ẹ̀kọ́ náà, kí ó sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní iṣẹ́ ilé láti ka ìwé lítírésọ̀ kékeré kan, kí wọ́n sì ṣe àyẹ̀wò rẹ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ sí àkópọ̀ ẹ̀kọ́, wọ́n yóò sì kọ iṣẹ́ ilé sílẹ̀.
Learning Point: Àkópọ̀ ẹ̀kọ́ àti iṣẹ́ ilé.

Lesson Keywords

• Lítírésọ̀ Àpilẹ̀kọ – Ìwé ìtàn tí a kọ sílẹ̀.
• Orí Ìtàn – Bí ìtàn ṣe rìn láti ìbẹ̀rẹ̀ dé òpin.
• Àhunpò Ìtàn – Bí a ṣe to àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ sílẹ̀ nínú ìtàn.
• Ìbùdó Ìtàn – Ibi àti àkókò tí ìtàn ti ṣẹ̀lẹ̀.
• Ẹdá Ìtàn – Àwọn ènìyàn tàbí ẹranko tí ó kópa nínú ìtàn.
• Àṣà – Ìṣe àti ìṣe tí ó jẹ mọ́ àwọn ènìyàn kan.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó yára lóye, olùkọ́ lè fún wọn ní ìwé lítírésọ̀ mìíràn láti kà àti láti ṣe àyẹ̀wò rẹ̀. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó lọ́ra díẹ̀, olùkọ́ lè tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì sí i, kí ó sì fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ púpọ̀ sí i láti jẹ́ kí òye yé wọn.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ rí i dájú pé gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ló kópa nínú ẹ̀kọ́ náà. Ó gbọ́dọ̀ lo àwọn ohun èlò ìkọ́ni tí ó yẹ láti mú ẹ̀kọ́ náà dùn mọ́ wọn, kí wọ́n sì ní ìfẹ́ sí kíkà ìwé lítírésọ̀ Yorùbá.