Ìtumọ̀ àṣà àti ìpínsísọ̀rí rẹ̀ sí àṣà ohun-èlò àti àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò for Primary 4

Class: Primary 4
Term: First Term
Week: 1
Age: 9 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: ÀṢÀ
Focal competence: Ṣíṣe ìdámọ̀ ìpínsísọ̀rí àṣà Yorùbá àti lílo ìmọ̀ náà ní ìgbésí-ayé ojoojúmọ́
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìrònú jinlẹ̀; Ìmọ̀ àṣà; Ìfọwọ́sowọ́pọ̀
Skills:

• Pípín àṣà sí ìsọ̀rí

Previous Lesson:
Topic: Ìpínsísọ̀Rí Àwọn Àṣà Yorùbá
Subject Matter: Ìtumọ̀ àṣà àti ìpínsísọ̀rí rẹ̀ sí àṣà ohun-èlò àti àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain

• ṣàlàyé ìtumọ̀ àṣà;
• pín àṣà Yorùbá sí àṣà ohun-èlò àti àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò;
• fún àpẹẹrẹ àṣà ohun-èlò mẹ́ta;
• fún àpẹẹrẹ àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò mẹ́ta.

Affective Domain

• ní ìfẹ́ sí mímọ àṣà Yorùbá;
• gbóríyìn fún àṣà Yorùbá.

Psychomotor Domain

• ṣe ìdámọ̀ àṣà ohun-èlò àti àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò nípasẹ̀ àwòrán tàbí àpẹẹrẹ gidi.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún Ilé Ìwé Aláwọ̀fún
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwòrán àṣà (bí àwòrán aṣọ, ilé, oúnjẹ, ìkíni, ijó)
• Ohun àṣà gidi bí ó bá wà (bíi ìkòkò kékeré, ìgbá, aṣọ ìbílẹ̀)
• Àtẹ ìkọ̀wé

Rationale for the Lesson

Ìkẹ́kọ̀ọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ìtumọ̀ àṣà àti bí a ṣe ń pín in sí ìsọ̀rí méjì pàtàkì. Ìmọ̀ yìí yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ láti ní òye tó jinlẹ̀ nípa ìran wọn àti láti fi àṣà wọn ṣègbéraga, bákannáà láti gbé àṣà Yorùbá lárugẹ.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ díẹ̀ nípa àṣà Yorùbá ní àwọn kíláàsì ìṣáájú. Wọ́n sì ti mọ àwọn nǹkan kan tí ó jẹ mọ́ àṣà ìran Yorùbá.

Lesson Content/Board Summary

Ìpínsísọ̀rí Àwọn Àṣà Yorùbá

Ìtumọ̀ Àṣà

Àṣà jẹ́ gbogbo ìwà, ìṣe, èdè, ìgbàgbọ́, aṣọ, oúnjẹ, orin, ijó, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ tí ó jẹ́ àmì ìdámọ̀ fún ẹgbẹ́ ènìyàn kan tàbí ìran kan. Ó tún jẹ́ ọ̀nà tí àwọn ènìyàn kan gbà ń gbé ìgbésí ayé wọn láti ìran dé ìran.

Ìpínsísọ̀rí Àṣà

A lè pín àṣà sí ìsọ̀rí méjì pàtàkì:

1. Àṣà Ohun-èlò
2. Àṣà Tí Kì Í Ṣe Ohun-èlò

Àṣà Ohun-èlò

Àṣà ohun-èlò jẹ́ àwọn nǹkan tí a lè fojú rí, tí a lè fọwọ́ kàn, tí a sì lè lò. Àwọn nǹkan wọ̀nyí ni ó fi àṣà hàn nípa ohun tí a lè rí.

Àwọn àpẹẹrẹ àṣà ohun-èlò ni:

1. Aṣọ ìbílẹ̀ (bíi Bùbá, Ìró, Àgùbàdá)
2. Ilé ìbílẹ̀ (bíi ilé àtijọ́ tí wọ́n fi ẹrẹ̀ kọ́)
3. Ohun èlò ìdáná (bíi ìkòkò, àwo igi, àádó)
4. Ohun èlò orin (bíi dùndún, bàtá, gángan)
5. Ohun èlò ọṣọ́ (bíi ilẹ̀kẹ̀, ìlẹ̀kẹ́ ọrùn, ìlẹ̀kẹ́ ọwọ́)
6. Oúnjẹ ìbílẹ̀ (bíi Àmàlà, Ìyàn, Èkuru)

Àṣà Tí Kì Í Ṣe Ohun-èlò

Àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò jẹ́ àwọn nǹkan tí a kò lè fojú rí, tí a kò lè fọwọ́ kàn, ṣùgbọ́n tí ó jẹ́ apá kan ìwà àti ìgbésí-ayé wa. Àwọn wọ̀nyí ni ó fi àṣà hàn nípa èrò, ìgbàgbọ́ àti ìṣe.

Àwọn àpẹẹrẹ àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò ni:

1. Èdè Yorùbá
2. Orin ìbílẹ̀ àti ijó
3. Ìgbàgbọ́ àti ẹ̀sìn ìbílẹ̀
4. Ìtàn àti àwọn ìwé àtijọ́
5. Ìfọ̀wọ̀fún àwọn àgbà
6. Àwọn ìkíni ìbílẹ̀
7. Òfin àṣà àti ìlànà ìgbésí ayé

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìfihàn, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Àlàyé, Ìṣe Àṣà, Ìfọwọ́sowọ́pọ̀.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìgbéwọlé/Ìbéèrè

Teacher’s Activity: Olùkọ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, ó sì bi wọ́n ní àwọn ìbéèrè díẹ̀ nípa àwọn nǹkan tí wọ́n mọ̀ nípa àṣà Yorùbá. Olùkọ́ wá sọ àkòrí ìkẹ́kọ̀ọ́ òní fún wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dáhùn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n sì gbọ́ àkòrí ìkẹ́kọ̀ọ́ náà.

Learning Point: Ìgbéwọlé sí àṣà

Step 2: Ìtumọ̀ Àṣà

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé ìtumọ̀ àṣà fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́, ó sì fi àwọn àpẹẹrẹ díẹ̀ hàn wọ́n nípasẹ̀ àwòrán tàbí ohun gidi.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ fetí sílẹ̀, wọ́n sì wo àwọn àwòrán àti ohun tí olùkọ́ fi hàn wọ́n. Wọ́n gbìyànjú láti sọ ìtumọ̀ àṣà ní èdè tiwọn.

Learning Point: Ìtumọ̀ àṣà

Step 3: Ìpínsísọ̀rí Àṣà

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣàfihàn/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ sọ fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ pé a lè pín àṣà sí ìsọ̀rí méjì pàtàkì: àṣà ohun-èlò àti àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò. Ó bi wọ́n bóyá wọ́n ti gbọ́ nípa rẹ̀ rí.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dáhùn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n sì gbìyànjú láti sọ ohun tí wọ́n rò pé ìsọ̀rí méjèèjì náà túmọ̀ sí.

Learning Point: Ìpínsísọ̀rí àṣà

Step 4: Àṣà Ohun-èlò

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé àṣà ohun-èlò, ó sì fi àwọn àpẹẹrẹ hàn wọ́n nípasẹ̀ àwòrán tàbí ohun àṣà gidi. Ó jẹ́ kí wọ́n mọ̀ pé àwọn nǹkan tí a lè fojú rí, tí a lè fọwọ́ kàn ni.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ fetí sílẹ̀, wọ́n sì sọ àwọn àpẹẹrẹ tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Àṣà ohun-èlò

Step 5: Àṣà Tí Kì Í Ṣe Ohun-èlò

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò, ó sì fi àwọn àpẹẹrẹ hàn wọ́n. Ó tẹnu mọ́ pé àwọn nǹkan tí a kò lè fojú rí, tí a kò lè fọwọ́ kàn ni.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ fetí sílẹ̀, wọ́n sì sọ àwọn àpẹẹrẹ tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò

Step 6: Ìdánilójú àti Ìṣe

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìdámọ̀/Ìṣiṣẹ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ fi àwọn àwòrán àṣà tàbí ohun àṣà gidi hàn àwọn akẹ́kọ̀ọ́, ó sì bi wọ́n pé kí wọ́n pín wọn sí àṣà ohun-èlò tàbí àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ pín àwọn àpẹẹrẹ náà sí ìsọ̀rí tó yẹ.

Learning Point: Ìdámọ̀ àṣà

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìtumọ̀ àṣà?
2. Sọ ìsọ̀rí méjì tí a lè pín àṣà sí.
3. Fún àpẹẹrẹ àṣà ohun-èlò mẹ́ta.
4. Fún àpẹẹrẹ àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò mẹ́ta.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Òye àṣà àti ìpínsísọ̀rí rẹ̀

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí àtẹ ìkọ̀wé sí inú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà dáradára sí inú ìwé wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ àṣà

Step 9: Conclusion

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìparí

Teacher’s Activity: Olùkọ́ tún tẹnu mọ́ àwọn kókó pàtàkì ìkẹ́kọ̀ọ́ náà, ó sì fún wọn níṣìírí láti máa fi àṣà Yorùbá ṣègbéraga. Ó wá parí ìkẹ́kọ̀ọ́ náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gbọ́ ìparí ìkẹ́kọ̀ọ́ náà, wọ́n sì dúpẹ́ lọ́wọ́ olùkọ́.

Learning Point: Ìparí ìmọ̀ àṣà

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Ṣe àwárí àwọn àpẹẹrẹ àṣà Yorùbá mẹ́ta-mẹ́ta fún ìsọ̀rí kọ̀ọ̀kan, kó o sì kọ wọ́n sílẹ̀ nínú ìwé àkọsílẹ̀ rẹ.

1. Àṣà Ohun-èlò:
2. Àṣà Tí Kì Í Ṣe Ohun-èlò:

Lesson Keywords

• Àṣà – Ìwà, ìṣe, èdè, ìgbàgbọ́, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ tí ó jẹ́ àmì ìdámọ̀ fún ẹgbẹ́ ènìyàn kan.
• Àṣà Ohun-èlò – Àwọn nǹkan àṣà tí a lè fojú rí, tí a lè fọwọ́ kàn, tí a sì lè lò.
• Àṣà Tí Kì Í Ṣe Ohun-èlò – Àwọn nǹkan àṣà tí a kò lè fojú rí, tí a kò lè fọwọ́ kàn, ṣùgbọ́n tí ó jẹ́ apá kan ìwà àti ìgbésí-ayé wa.
• Ìpínsísọ̀rí – Ọ̀nà tí a gbà ń pín nǹkan sí àwọn ìsọ̀rí tó yẹ.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yára gbọ́, olùkọ́ lè bi wọ́n ní àwọn ìbéèrè tó jinlẹ̀ sí i nípa bí àṣà ṣe ń yí padà. Fún àwọn tí wọ́n lọ́ra díẹ̀, olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì ní èdè tó rọrùn, yóò sì fi àwọn àpẹẹrẹ tó pọ̀ sí i hàn wọ́n, yóò sì lò àwọn ohun àṣà gidi láti jẹ́ kí wọ́n túbọ̀ ní òye.

Suggested Lesson Videos

Search YouTube for: “Ìtumọ̀ àṣà àti ìpínsísọ̀rí rẹ̀ fún àwọn ọmọdé Yorùbá”

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ múra àwọn àwòrán àṣà tàbí àwọn ohun àṣà gidi sílẹ̀ dáradára kí ó tó bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìgbéwọlé tí yóò jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní ìfẹ́ sí kíkẹ́kọ̀ọ́. Ṣàlàyé ìtumọ̀ àṣà dáradára kí o tó wá pín in sí àṣà ohun-èlò àti àṣà tí kì í ṣe ohun-èlò. Rí i dájú pé o fi àwọn àpẹẹrẹ tó yẹ hàn wọ́n fún ìsọ̀rí kọ̀ọ̀kan. Lẹ́yìn ìgbà tí o bá ti ṣàlàyé gbogbo rẹ̀ tán, fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní ànfàní láti ṣe ìdánilójú nípasẹ̀ pípín àwọn àpẹẹrẹ tí o bá fún wọn. Olùkọ́ gbọ́dọ̀ ṣàyẹ̀wò òye àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípasẹ̀ ìbéèrè àti ìdáhùn. Lẹ́yìn ìgbà tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bá ti dáhùn ìbéèrè tán, darí wọn láti kọ àkọsílẹ̀ sí inú ìwé wọn. Parí ìkẹ́kọ̀ọ́ náà pẹ̀lú àpapọ̀ gbogbo ohun tí wọ́n ti kọ́.