Ìtumọ̀ àròkọ lẹ́tà àti lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ for Primary 4

Class: Primary 4
Term: First Term
Week: 8
Age: 9 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: ÌWÉ KÍKÀ ÀTI KÍKỌ
Focal competence: Kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ ní ojúlówó èdè Yorùbá
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìrònú jinlẹ̀
Skills:

• Kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Previous Lesson: Ìdámọ̀ àti kíkọ oríṣìíríṣìí àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré
Topic: Àròkọ: Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́
Subject Matter: Ìtumọ̀ àròkọ lẹ́tà àti lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Specific Objectives

Ní òpin ẹ̀kọ́ yìí, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè:

Cognitive Domain

• ṣàlàyé ohun tí lẹ́tà kíkọ jẹ́;
• ṣàlàyé ìtumọ̀ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́.

Reference Materials

Àwọn ohun èlò ìtọ́kasí wọ̀nyí ni a lò nígbà tí a ń pète ètò ẹ̀kọ́ yìí:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé ẹ̀kọ́ Yorùbá fún Ilé-ẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ̀rẹ̀ Kẹrin
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

Olùkọ́ yóò fi àwọn ohun èlò wọ̀nyí kọ́ni:

• Lẹ́tà àpẹẹrẹ (lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́)
• Ìwé ẹ̀kọ́ Yorùbá
• Àtẹ́lẹ́dàá (Whiteboard/Blackboard)

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí wọ́n ṣe ń kọ lẹ́tà fún àwọn ènìyàn pàtàkì tàbí fún àwọn ilé-iṣẹ́. Ó tún máa ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọ ìyàtọ̀ láàrin lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ àti lẹ́tà gbẹ̀fẹ́, èyí tó ṣe pàtàkì nínú ìbánisọ̀rọ̀. Ìmọ̀ yìí yóò wúlò fún wọn nígbà tí wọ́n bá dàgbà.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ bí wọ́n ṣe ń kọ lẹ́tà gbẹ̀fẹ́ díẹ̀, wọ́n sì mọ àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ mìíràn.

Lesson Content/Board Summary

Àròkọ: Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́

Ìtumọ̀ Lẹ́tà Kíkọ

Lẹ́tà kíkọ jẹ́ ọ̀nà kan tí a fi ń fi ìhìn tàbí ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ sí ẹlòmíràn láti ibìkan sí ibòmíràn. A máa ń kọ lẹ́tà sí ara ìwé, a sì máa ń fi ránṣẹ́ sí ẹni tí a fẹ́ fi ránṣẹ́ sí.

Ìtumọ̀ Lẹ́tà Àìgbẹ̀fẹ́

Lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ ni lẹ́tà tí a kọ sí ẹni tí a kò mọ̀ dáadáa, tàbí sí ẹni tó jẹ́ aláṣẹ, tàbí sí ilé-iṣẹ́ kan. Irú lẹ́tà yìí gbọ́dọ̀ jẹ́ èyí tí kò ní ìgbẹ̀fẹ́ nínú, tí ó sì tọ́ lójú. Àwọn kókó pàtàkì nínú rẹ̀ ni: ọjọ́, àdírẹ́sì, orúkọ ẹni tí a ń kọ sí, àkọlé, àti ìparí tó tọ́.

Àwọn Apá Pàtàkì Nínú Lẹ́tà Àìgbẹ̀fẹ́

Lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ ní àwọn apá kan tí ó gbọ́dọ̀ wà nínú rẹ̀. Àwọn apá wọ̀nyí ni:

1. Àdírẹ́sì Olùkọ̀wé àti Ọjọ́: Èyí ni àdírẹ́sì ẹni tó ń kọ lẹ́tà àti ọjọ́ tí a kọ lẹ́tà náà.
2. Àdírẹ́sì Olùgbàlẹ́tà: Àdírẹ́sì ẹni tí a ń kọ lẹ́tà sí.
3. Ìkíni: Ìkíni bíi “Ọ̀gbẹ́ni/Ìyáàfin,” tàbí “Ẹ̀yin Olùkọ́.”
4. Àkọlé Lẹ́tà: Kókó ọ̀rọ̀ tí lẹ́tà náà dá lé. Ó gbọ́dọ̀ jẹ́ gbígbéṣẹ́.
5. Àárín Lẹ́tà (Ara Lẹ́tà): Níhìn-ín ni a ti máa ń kọ gbogbo ọ̀rọ̀ tí a fẹ́ fi ránṣẹ́ sí olùgbàlẹ́tà.
6. Ìparí Lẹ́tà: Ìparí tó tọ́ bíi “Tẹ̀mí ni tòótọ́,” tàbí “Tẹ̀mí ni gbogbo ọ̀wọ̀.”
7. Ìbuwọ́lù àti Orúkọ Olùkọ̀wé: Ìbuwọ́lù àti orúkọ ẹni tó kọ lẹ́tà náà.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìfihàn, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Àlàyé.

Instructional Procedures

Step 1: Ìfáàrà

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn ọ̀nà tí a fi ń fi ìhìn ránṣẹ́ sí ara wa. Yóò tún béèrè bóyá wọ́n ti kọ lẹ́tà rí, tàbí wọ́n ti gba lẹ́tà rí.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n á sì sọ àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìrántí ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀

Step 2: Ìtumọ̀ Lẹ́tà Kíkọ

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí lẹ́tà kíkọ jẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ tí a fi ń fi ìhìn ránṣẹ́ láti ibìkan sí ibòmíràn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ àlàyé olùkọ́, wọ́n á sì gbìyànjú láti sọ ìtumọ̀ lẹ́tà kíkọ.

Learning Point: Ìtumọ̀ lẹ́tà kíkọ

Step 3: Ìtumọ̀ Lẹ́tà Àìgbẹ̀fẹ́

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtumọ̀ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́, ó sì máa fi ìyàtọ̀ rẹ̀ hàn sí lẹ́tà gbẹ̀fẹ́. Yóò tẹnu mọ́ pé a kì í fi ìgbẹ̀fẹ́ kọ irú lẹ́tà bẹ́ẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ àlàyé olùkọ́, wọ́n á sì béèrè ìbéèrè fún àlàyé síwájú.

Learning Point: Ìtumọ̀ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Step 4: Àpẹẹrẹ Lẹ́tà Àìgbẹ̀fẹ́

Time: 10 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àpẹẹrẹ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ hàn lórí àtẹ́lẹ́dàá tàbí lórí ìwé. Yóò jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣàlàyé ète lẹ́tà náà àti àwọn apá rẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àpẹẹrẹ lẹ́tà náà, wọ́n á sì gbìyànjú láti ṣàlàyé ète rẹ̀ àti àwọn apá tó wà nínú rẹ̀.

Learning Point: Ìdámọ̀ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Step 5: Àwọn Apá Lẹ́tà Àìgbẹ̀fẹ́

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìtọ́nisọ́nà

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé àwọn apá pàtàkì tí ó gbọ́dọ̀ wà nínú lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́, ó sì máa kọ wọ́n sórí àtẹ́lẹ́dàá.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ̀lé àlàyé olùkọ́, wọ́n á sì tún sọ àwọn apá lẹ́tà náà.

Learning Point: Àwọn apá lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Step 6: Ìṣe Lẹ́tà Àìgbẹ̀fẹ́

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìfúnni ní ìmọ̀ràn/Ìtọ́nisọ́nà

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn ìtọ́nisọ́nà lórí bí wọ́n ṣe ń kọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ tí ó tọ́, ó sì máa tẹnu mọ́ lílò èdè tó tọ́ àti èdè tí kò ní ìgbẹ̀fẹ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ̀lé ìtọ́nisọ́nà olùkọ́, wọ́n á sì ṣe àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ kékeré tí olùkọ́ bá fún wọn.

Learning Point: Kíkọ lẹ́tà tó tọ́

Step 7: Ìṣàyẹ̀wò/Àtúnyẹ̀wò

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Ìṣàyẹ̀wò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe ìṣàyẹ̀wò ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè àwọn ìbéèrè wọ̀nyí:

1. Kí ni ìtumọ̀ lẹ́tà kíkọ?
2. Kí ni ìtumọ̀ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́?
3. Sọ àwọn apá méjì pàtàkì tí ó gbọ́dọ̀ wà nínú lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn lẹ́nu àti ní àkọsílẹ̀.

Learning Point: Ìmọ̀ ìtumọ̀ lẹ́tà

Step 8: Kíkọ Àkọsílẹ̀

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́nisọ́nà Kíkọ

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí àtẹ́lẹ́dàá sínú ìwé wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àkọsílẹ̀ náà dáadáa sínú ìwé wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Ìparí

Time: 1 minute

Teaching Skill: Ìparí

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnu mọ́ kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ náà nípa ìtumọ̀ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ àti bí wọ́n ṣe ń kọ ọ́, yóò sì parí ẹ̀kọ́ náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìparí ẹ̀kọ́ náà.

Learning Point: Ìmọ̀ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Continuous Assessment/Further Study

Type: Iṣẹ́ Ilé

Instruction: Kọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ kan sí Olórí Ilé-ẹ̀kọ́ rẹ nípa àìsí omi mímu ní ilé-ẹ̀kọ́ yín.

1. Kọ àdírẹ́sì rẹ àti ọjọ́.
2. Kọ àdírẹ́sì Olórí Ilé-ẹ̀kọ́.
3. Kọ àkọlé tó tọ́.
4. Kọ àárín lẹ́tà náà pẹ̀lú ọ̀rọ̀ tó tọ́.
5. Parí lẹ́tà náà pẹ̀lú ìparí tó tọ́.

Lesson Keywords

• Lẹ́tà kíkọ – Ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ láti fi ìhìn ránṣẹ́.
• Lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ – Lẹ́tà tí a kọ sí aláṣẹ tàbí ilé-iṣẹ́ kan láìsí ìgbẹ̀fẹ́.
• Àdírẹ́sì – Ibi tí ènìyàn ń gbé tàbí ibi tí a ti lè rí i.
• Àkọlé – Kókó ọ̀rọ̀ tí lẹ́tà dá lé.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n lọ́ra láti kọ́, olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì lẹ́ẹ̀mejì, yóò sì fún wọn ní àpẹẹrẹ tó rọrùn. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yára kọ́, olùkọ́ yóò fún wọn ní iṣẹ́ àfikún láti kọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ sí àwọn ènìyàn tàbí ilé-iṣẹ́ mìíràn.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube: kiko leta aigbefefe yoruba primary 4

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ múra sílẹ̀ pẹ̀lú àpẹẹrẹ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ tí ó wà ní mímọ́ àti tí ó rọrùn láti lóye fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Primary 4. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìfáàrà láti mọ ìjìnlẹ̀ òye àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lórí ìbánisọ̀rọ̀ àti lẹ́tà kíkọ. Ṣàlàyé ìtumọ̀ lẹ́tà kíkọ àti lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ ní kedere, kí o sì fi àpẹẹrẹ hàn láti jẹ́ kí òye yé wọn dáadáa. Gbàgbọ́ pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò béèrè ìbéèrè, kí o sì dáhùn wọn pẹ̀lú sùúrù. Nígbà tí o bá ti ṣàlàyé gbogbo rẹ̀ tán, jẹ́ kí wọ́n kọ àkọsílẹ̀ pàtàkì sínú ìwé wọn. Rí i dájú pé gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ ló ti lóye kókó ẹ̀kọ́ náà dáadáa kí o tó parí ẹ̀kọ́ náà.