Ìdámọ̀ àti kíkọ oríṣìíríṣìí àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré for Primary 4

Class: Primary 4
Term: First Term
Week: 7
Age: 9 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: ÈDÈ
Focal competence: Ṣíṣe gbólóhùn kékeré ní ojúlówó èdè Yorùbá
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìṣẹ̀dá àti àtinúdá
Skills:

• Kíkọ gbólóhùn kékeré

Previous Lesson: Ìtumọ̀ àti àgbékalẹ̀ gbólóhùn kékeré
Topic: Ìṣẹ̀Dá Gbólóhùn Kékèkè: Àpẹẹrẹ
Subject Matter: Ìdámọ̀ àti kíkọ oríṣìíríṣìí àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Dámọ̀ àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré.
• Ṣàlàyé ìtumọ̀ gbólóhùn kékeré.

Affective Domain

• Fi ìfẹ́ hàn sí kíkọ àti lílo gbólóhùn kékeré.
• Kópa nínú ìdámọ̀ àti kíkọ gbólóhùn kékeré.

Psychomotor Domain

• Kọ gbólóhùn kékeré tiwọn fúnra wọn.
• Lo gbólóhùn kékeré láti bá ara wọn sọ̀rọ̀.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Èdè Yorùbá fún Ilé-ẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ́rẹ̀ 4
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Kaadi gbólóhùn (Sentence cards)
• Ìwé kíkọ (Writing books)
• Àtẹ ìkọ̀wé (Whiteboard/Blackboard)
• Àwọn àwòrán tí ó fi ìṣe hàn (Pictures showing actions)

Rationale for the Lesson

Ẹkọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa ń ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti mọ bí wọ́n ṣe lè sọ̀rọ̀ àti kọ èdè Yorùbá dáadáa. Mímọ àti kíkọ gbólóhùn kékeré jẹ́ ìpìlẹ̀ fún mímọ èdè ní kíkún, yóò sì tún ran wọ́n lọ́wọ́ láti lè bá àwọn ènìyàn sọ̀rọ̀ láìsí ìṣòro.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ àwọn ọ̀rọ̀ orúkọ, ọ̀rọ̀ ìṣe, àti ọ̀rọ̀ àpèjúwe díẹ̀ nínú èdè Yorùbá. Wọ́n tún ti mọ bí wọ́n ṣe ń kọ àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí.

Lesson Content/Board Summary

Ìṣẹ̀Dá Gbólóhùn Kékèkè: Àpẹẹrẹ

Kí Ni Gbólóhùn Kékeré?

Gbólóhùn kékeré jẹ́ gbólóhùn tí ó ní ìṣe kan ṣoṣo, tí ó sì máa ń fi èrò kan ṣoṣo hàn. Ó ní olùwà àti àpólà ìṣe.

Àwọn apá pàtàkì nínú gbólóhùn kékeré ni:

1. Olùwà: Èyí ni ẹni tàbí ohun tí ó ń ṣe ìṣe náà.
2. Àpólà ìṣe: Èyí ni ohun tí olùwà náà ń ṣe.

Àpẹẹrẹ Gbólóhùn Kékeré

Àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré nìwọ̀nyí:

1. Ọmọ náà ń jẹun. (Olùwà: Ọmọ náà, Àpólà ìṣe: ń jẹun)
2. Olú rẹ́rìn-ín. (Olùwà: Olú, Àpólà ìṣe: rẹ́rìn-ín)
3. Ìyá mi lọ sí ọjà. (Olùwà: Ìyá mi, Àpólà ìṣe: lọ sí ọjà)
4. Àwa ń kọ́wé. (Olùwà: Àwa, Àpólà ìṣe: ń kọ́wé)
5. Bàbá mi ń ṣiṣẹ́. (Olùwà: Bàbá mi, Àpólà ìṣe: ń ṣiṣẹ́)
6. Ajá náà ń gbó. (Olùwà: Ajá náà, Àpólà ìṣe: ń gbó)
7. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń kàwé. (Olùwà: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́, Àpólà ìṣe: ń kàwé)
8. Òjò ń rọ̀. (Olùwà: Òjò, Àpólà ìṣe: ń rọ̀)

Bí A Ṣe Lè Kọ Gbólóhùn Kékeré Tiwa

Láti kọ gbólóhùn kékeré tiwa, a gbọ́dọ̀:

1. Yan olùwà kan (ẹni tàbí ohun).
2. Yan ìṣe tí olùwà náà ń ṣe.
3. Dá àwọn méjèèjì pọ̀ láti ṣe gbólóhùn tó ní ìtumọ̀.

Àpẹẹrẹ:

1. Olùwà: Adé, Ìṣe: ń sùn. Gbólóhùn: Adé ń sùn.
2. Olùwà: Ẹyẹ, Ìṣe: ń fò. Gbólóhùn: Ẹyẹ ń fò.
3. Olùwà: Olùkọ́, Ìṣe: ń kọ́ni. Gbólóhùn: Olùkọ́ ń kọ́ni.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìfihàn, Ìdánilẹ́kọ̀ọ́, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Ìṣeṣe, Ìdánilójú

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Ìṣàlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn ọ̀rọ̀ tí wọ́n ti mọ̀ tẹ́lẹ̀ àti bí wọ́n ṣe lè fi àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí ṣe gbólóhùn kékeré. Yóò tún fi àwọn àwòrán hàn wọ́n, yóò sì bi wọ́n pé kí ni wọ́n rí nínú àwòrán náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n yóò sì sọ àwọn ọ̀rọ̀ tí wọ́n ti mọ̀ tẹ́lẹ̀. Wọ́n yóò tún sọ ohun tí wọ́n rí nínú àwòrán.

Learning Point: Ìṣàgbéyẹ̀wò ọ̀rọ̀ àti gbólóhùn

Step 2: Ìṣàlàyé Gbólóhùn Kékeré

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé/Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtumọ̀ gbólóhùn kékeré fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Yóò fi àwọn àpẹẹrẹ hàn wọ́n lórí àtẹ ìkọ̀wé, yóò sì tún lo àwọn káàdì gbólóhùn láti fi hàn wọ́n.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọ́n yóò sì wo àwọn àpẹẹrẹ tí olùkọ́ fi hàn wọ́n. Wọ́n yóò tún béèrè ìbéèrè tí kò bá yé wọn.

Learning Point: Ìtumọ̀ gbólóhùn kékeré

Step 3: Ìdámọ̀ Àpẹẹrẹ Gbólóhùn Kékeré

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìdánilójú/Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àwọn káàdì gbólóhùn pẹ̀lú àwọn gbólóhùn kékeré àti àwọn gbólóhùn mìíràn hàn wọ́n. Yóò bi wọ́n pé kí wọ́n dá àwọn gbólóhùn kékeré mọ̀ nínú wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dá àwọn gbólóhùn kékeré mọ̀ lórí àwọn káàdì tí olùkọ́ fi hàn wọ́n, wọ́n yóò sì sọ ìdí tí wọ́n fi rò pé gbólóhùn náà jẹ́ gbólóhùn kékeré.

Learning Point: Ìdámọ̀ gbólóhùn kékeré

Step 4: Kíkọ Gbólóhùn Kékeré Pẹ̀lú Ìtọ́sọ́nà

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà/Ìdánilójú

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn ọ̀rọ̀ kan (olùwà àti ìṣe) yóò sì tọ́ wọn sọ́nà láti fi wọ́n ṣe gbólóhùn kékeré. Àpẹẹrẹ: “Ọmọ” + “jẹun” = “Ọmọ ń jẹun.”

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fi àwọn ọ̀rọ̀ tí olùkọ́ fún wọn ṣe gbólóhùn kékeré, wọ́n yóò sì kọ wọ́n sí orí àtẹ ìkọ̀wé tàbí nínú ìwé kíkọ wọn.

Learning Point: Ìṣẹ̀dá gbólóhùn pẹ̀lú ìtọ́sọ́nà

Step 5: Kíkọ Gbólóhùn Kékeré Tiwọn

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìṣeṣe/Ìṣẹ̀dá

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láyè láti kọ gbólóhùn kékeré tiwọn fúnra wọn. Yóò rìn yí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ká, yóò sì tọ́ àwọn tí ó bá nílò ìrànlọ́wọ́ sọ́nà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ gbólóhùn kékeré tiwọn fúnra wọn nínú ìwé kíkọ wọn, wọ́n yóò sì ka díẹ̀ nínú rẹ̀ fún àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn.

Learning Point: Kíkọ gbólóhùn ti ara ẹni

Step 6: Ìṣàgbéyẹ̀wò Àti Ìṣàtúnṣe

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣàtúnṣe/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò pe àwọn akẹ́kọ̀ọ́ díẹ̀ láti ka àwọn gbólóhùn tí wọ́n kọ. Yóò ṣàtúnṣe àwọn àṣìṣe tí ó bá wà, yóò sì jíròrò rẹ̀ pẹ̀lú gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ka àwọn gbólóhùn tiwọn, wọ́n yóò sì kópa nínú ìṣàtúnṣe àwọn àṣìṣe.

Learning Point: Ìṣàtúnṣe gbólóhùn kékeré

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni gbólóhùn kékeré?
2. Fún mi ní àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré méjì.
3. Kọ gbólóhùn kékeré kan nípa ohun tí o ń ṣe báyìí.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ gbólóhùn kékeré

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: The teacher guides pupils to copy the essential Board Summary notes on “Ìṣẹ̀Dá Gbólóhùn Kékèkè: Àpẹẹrẹ” into their notebooks.

Pupils’ Activity: Pupils copy the notes carefully into their notebooks.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Recap/Reinforcement

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnu mọ́ ìwúlò gbólóhùn kékeré nínú ìbánisọ̀rọ̀ ojoojúmọ́. Yóò rọ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti máa lo gbólóhùn kékeré nígbà gbogbo.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ tẹnu olùkọ́, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti lo ohun tí wọ́n kọ́.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Kọ gbólóhùn kékeré márùn-ún (5) nípa àwọn ohun tí o máa ń ṣe nílé tàbí ní ilé-ẹ̀kọ́.

1. ________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________
3. ________________________________________________________________
4. ________________________________________________________________
5. ________________________________________________________________

Lesson Keywords

• Gbólóhùn kékeré – Gbólóhùn tí ó ní ìṣe kan ṣoṣo, tí ó sì fi èrò kan ṣoṣo hàn.
• Olùwà – Ẹni tàbí ohun tí ó ń ṣe ìṣe nínú gbólóhùn.
• Àpólà ìṣe – Ohun tí olùwà náà ń ṣe nínú gbólóhùn.
• Ọ̀rọ̀ – Àpapọ̀ àwọn lẹ́tà tí ó ní ìtumọ̀.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì mọ gbólóhùn kékeré dáadáa, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn ọ̀rọ̀ díẹ̀ láti fi ṣe gbólóhùn, yóò sì tọ́ wọn sọ́nà pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ púpọ̀. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yá gágá, olùkọ́ yóò bi wọ́n láti kọ gbólóhùn kékeré tí ó gùn díẹ̀, tàbí kí wọ́n kọ gbólóhùn méjì tí ó ní ìtumọ̀ pọ̀.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube: yoruba simple sentences primary 4

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ pèsè gbogbo ohun èlò ìkọ́ni bíi káàdì gbólóhùn àti àwọn àwòrán ṣáájú kí ẹ̀kọ́ tó bẹ̀rẹ̀. Bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ pẹ̀lú ìṣàgbéyẹ̀wò àwọn ọ̀rọ̀ tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ̀ tẹ́lẹ̀ láti fi kọ́lé lórí. Ṣàlàyé ìtumọ̀ gbólóhùn kékeré dáadáa, kí o sì fún wọn ní àpẹẹrẹ tó pọ̀. Jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kópa nínú ìdámọ̀ àti kíkọ gbólóhùn kékeré. Ríi dájú pé o ṣàtúnṣe àwọn àṣìṣe tí wọ́n bá ṣe lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Nígbà tí wọ́n bá ti kọ́ gbogbo rẹ̀ tán, jẹ́ kí wọ́n kọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́ sí inú ìwé kíkọ wọn. Gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa lo gbólóhùn kékeré nínú ìbánisọ̀rọ̀ wọn ojoojúmọ́.