Ìgbékalẹ̀ àròsọ oníròyìn nípa ìṣẹ̀lẹ̀ àwùjọ tàbí ìrírí ojoojúmọ́ for Primary 4

Class: Primary 4
Term: First Term
Week: 5
Age: 9 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: GBÍGBỌ́ ÀTI SÍSỌ
Focal competence: Lílo ìlànà àròsọ láti sọ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ àwùjọ àti ìrírí
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìfọwọ́sowọ́pọ̀
Skills:

• Àròsọ ẹnu

Previous Lesson: Àpẹẹrẹ àṣà ohun-èlò àti àṣà tí kì í ṣe ohun- èlò and ọ̀nà ìgbélárugẹ wọn
Topic: Àròsọ Oníròyìn: Ìgbékalẹ̀
Subject Matter: Ìgbékalẹ̀ àròsọ oníròyìn nípa ìṣẹ̀lẹ̀ àwùjọ tàbí ìrírí ojoojúmọ́

Specific Objectives

Ní òpin ẹ̀kọ́ yìí, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yẹ kí ó lè:

Cognitive Domain

• gbé àròsọ kúkúrú kalẹ̀ láti inú ìlapa èrò;
• tẹ̀lé ìtẹ̀síwájú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ní kedere.

Psychomotor Domain

• Sọ àròsọ ẹnu níwájú àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn.

Reference Materials

Àwọn ohun èlò ìtọ́kasí tí a lò nínú gbígbékalẹ̀ ẹ̀kọ́ yìí ni:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún Ilé-ẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ́rẹ̀ Kẹrin
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

Olùkọ́ yóò fi àwọn ohun èlò wọ̀nyí kọ́ni nínú ẹ̀kọ́ yìí:

• Ìlapa èrò tí a ti pèsè
• Àwòrán tó rọrùn (fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àwùjọ tàbí ìrírí ojoojúmọ́)

Rationale for the Lesson

Ẹkọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bí wọ́n ṣe lè sọ tàbí kọ ìròyìn nípa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ ní àyíká wọn tàbí àwọn ìrírí tiwọn. Ó máa ràn wọ́n lọ́wọ́ láti ní agbára ìbánisọ̀rọ̀ tó dára, kí wọ́n sì lè ṣètò èrò wọn ní kedere.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ bí wọ́n ṣe ń sọ nípa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ kékeré tí ó ti ṣẹlẹ̀ ní àyíká wọn tàbí nínú ìgbésí ayé wọn.

Lesson Content/Board Summary

Àròsọ Oníròyìn: Ìgbékalẹ̀

Kí ni Àròsọ Oníròyìn?

Àròsọ oníròyìn jẹ́ ìtàn tàbí àlàyé tí a sọ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí ó ti ṣẹlẹ̀. Ó lè jẹ́ nípa ohun tí ó ṣẹlẹ̀ ní àwùjọ tàbí ìrírí tí ènìyàn ní fúnra rẹ̀. Ó máa ń ní ìbẹ̀rẹ̀, àárín, àti òpin tí ó tẹ̀lé ara wọn ní kedere.

Àwọn Ìgbésẹ̀ fún Ìgbékalẹ̀ Àròsọ Oníròyìn

Láti gbé àròsọ oníròyìn kalẹ̀ dáadáa, ó yẹ kí a tẹ̀lé àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí:

1. Yíyan Àkòrí: Yan àkòrí tí ó fani mọ́ra tàbí ìṣẹ̀lẹ̀ tí o fẹ́ sọ nípa rẹ̀.
2. Ṣíṣe Ìlapa Èrò: Ṣe àkọsílẹ̀ àwọn kókó pàtàkì tí o fẹ́ sọ nípa rẹ̀. Èyí yóò ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣètò èrò rẹ.
3. Kíkọ Àròsọ Náà: Kọ àròsọ náà nípa lílo àwọn kókó tí ó wà nínú ìlapa èrò rẹ.
4. Títẹ̀lé Ìtẹ̀síwájú Ìṣẹ̀lẹ̀: Ríi dájú pé o tẹ̀lé ìtẹ̀síwájú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ bí wọ́n ṣe ṣẹlẹ̀, láti ìbẹ̀rẹ̀ dé òpin, láìṣe àṣìṣe.

Àpẹẹrẹ Ìlapa Èrò fún Àròsọ Oníròyìn

Àkòrí: Bí mo ṣe lọ sí ọjà pẹ̀lú ìyá mi

1. Ìbẹ̀rẹ̀:
   1. Ọjọ́ tí mo lọ sí ọjà.
   2. Ẹni tí mo bá lọ.
   3. Ohun tí a fẹ́ lọ ra.
2. Àárín:
   1. Bí a ṣe dé ọjà.
   2. Àwọn ohun tí a rà.
   3. Bí a ṣe bá àwọn ènìyàn sọ̀rọ̀.
   4. Ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọjà (ó lè jẹ́ ohun tí ó yà mí lẹ́nu tàbí ohun tí ó rẹ́rìn-ín mi).
3. Òpin:
   1. Bí a ṣe parí rírà.
   2. Bí a ṣe padà sílé.
   3. Bí mo ṣe rí nipa ìrìn àjò náà.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Àlàyé, Ìṣe Àpẹẹrẹ, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Ìfọwọ́sowọ́pọ̀, Àròsọ Ẹnu.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ti ṣẹlẹ̀ sí wọn láìpẹ́ tàbí ohun tí wọ́n rí lójú ọ̀nà sí ilé-ẹ̀kọ́. Olùkọ́ yóò tún béèrè bí wọ́n ṣe máa ń sọ ìtàn náà fún àwọn ènìyàn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì sọ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ kékeré tí ó ti ṣẹlẹ̀ sí wọn.

Learning Point: Ìrántí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ojoojúmọ́

Step 2: Ìgbékalẹ̀ Àròsọ Oníròyìn

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìṣe Àpẹẹrẹ

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí àròsọ oníròyìn jẹ́ àti ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì láti gbé e kalẹ̀ dáadáa. Yóò fi àwọn ìgbésẹ̀ ìgbékalẹ̀ hàn lórí pátákó.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọn yóò sì béèrè ìbéèrè fún àlàyé síwájú.

Learning Point: Òye àròsọ oníròyìn

Step 3: Lílo Ìlapa Èrò

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìṣe Àpẹẹrẹ/Ìfọwọ́sowọ́pọ̀

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àpẹẹrẹ ìlapa èrò kan hàn lórí pátákó (bí àpẹẹrẹ nínú Board Summary), yóò sì ṣàlàyé bí a ṣe ń lo ìlapa èrò láti ṣètò èrò fún àròsọ oníròyìn. Yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àkòrí kan, kí wọ́n sì gbìyànjú láti ṣe ìlapa èrò fún un ní ẹgbẹ́ kékeré.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àpẹẹrẹ ìlapa èrò, wọn yóò sì kópa nínú ṣíṣe ìlapa èrò fún àkòrí tí olùkọ́ fún wọn.

Learning Point: Ṣíṣe ìlapa èrò

Step 4: Títẹ̀lé Ìtẹ̀síwájú Ìṣẹ̀lẹ̀

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tẹnumọ́ ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì láti tẹ̀lé ìtẹ̀síwájú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ní kedere nígbà tí a bá ń sọ àròsọ oníròyìn. Yóò fún àwọn àpẹẹrẹ ìtàn tí kò tẹ̀lé ìtẹ̀síwájú, kí wọ́n sì rí ìyàtọ̀ rẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣàkíyèsí ìyàtọ̀, wọn yóò sì gbìyànjú láti ṣàlàyé ìdí tí títẹ̀lé ìtẹ̀síwájú ìṣẹ̀lẹ̀ fi ṣe pàtàkì.

Learning Point: Ìtẹ̀síwájú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀

Step 5: Àròsọ Ẹnu

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìṣe Àpẹẹrẹ/Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò sọ àròsọ oníròyìn kúkúrú kan nípa ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí ó ti ṣẹlẹ̀ sí i, yóò sì fi hàn bí ó ṣe tẹ̀lé ìlapa èrò àti ìtẹ̀síwájú ìṣẹ̀lẹ̀. Yóò rọ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti gbìyànjú láti ṣe bákan náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sí àròsọ olùkọ́, wọn yóò sì múra sílẹ̀ láti sọ àròsọ tiwọn.

Learning Point: Àròsọ ẹnu tí ó dára

Step 6: Ìgbékalẹ̀ Àròsọ Akẹ́kọ̀ọ́

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà/Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò pín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sí ẹgbẹ́ kékeré, yóò sì fún wọn ní àkòrí tí ó rọrùn láti gbé àròsọ oníròyìn kúkúrú kalẹ̀ nípa rẹ̀, nípa lílo ìlapa èrò tí wọ́n ti kọ́. Yóò rìn yíká láti fún wọn ní ìtọ́sọ́nà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣiṣẹ́ ní ẹgbẹ́, wọn yóò sì gbìyànjú láti gbé àròsọ oníròyìn kalẹ̀ láti inú ìlapa èrò.

Learning Point: Ìgbékalẹ̀ àròsọ ẹgbẹ́

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Ìṣàyẹ̀wò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàyẹ̀wò ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè àwọn ìbéèrè wọ̀nyí:

1. Kí ni àròsọ oníròyìn?
2. Sọ ìgbésẹ̀ kan tí a gbọ́dọ̀ tẹ̀lé nígbà tí a bá ń gbé àròsọ oníròyìn kalẹ̀.
3. Ìdí wo ni ó fi ṣe pàtàkì láti tẹ̀lé ìtẹ̀síwájú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ní kedere nínú àròsọ?
4. Sọ àròsọ oníròyìn kúkúrú kan nípa bí o ṣe lọ sí ilé ìjọsìn tàbí ilé-ẹkọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn lẹ́nu àti ní àkọsílẹ̀.

Learning Point: Ìgbékalẹ̀ àròsọ tí ó tọ́

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà Kíkọ

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí pátákó (Board Summary) sí inú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà dáadáa sí inú ìwé wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìparí Ẹkọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tẹnumọ́ kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ náà, pé ó ṣe pàtàkì láti mọ bí a ṣe ń gbé àròsọ oníròyìn kalẹ̀ dáadáa, yóò sì rọ wọ́n láti máa lo ìmọ̀ yìí nínú ìgbésí ayé wọn ojoojúmọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fi ọwọ́ sílẹ̀, wọn yóò sì dúpẹ́ lọ́wọ́ olùkọ́.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́ náà

Continuous Assessment/Further Study

Type: Iṣẹ́ Ilé

Instruction: Gbé àròsọ oníròyìn kúkúrú kan kalẹ̀ nípa ọjọ́ ìbí rẹ tàbí ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí ó ṣẹlẹ̀ ní ilé rẹ. Ríi dájú pé o tẹ̀lé ìlapa èrò àti ìtẹ̀síwájú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ní kedere.

1. Yan àkòrí rẹ.
2. Ṣe ìlapa èrò rẹ.
3. Kọ àròsọ náà.

Lesson Keywords

• Àròsọ Oníròyìn – Ìtàn tàbí àlàyé nípa ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí ó ti ṣẹlẹ̀.
• Ìgbékalẹ̀ – Bí a ṣe ń ṣètò tàbí gbé ohun kan kalẹ̀ ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ.
• Ìlapa Èrò – Àkọsílẹ̀ àwọn kókó pàtàkì tí a fẹ́ sọ nípa rẹ̀ nínú àròsọ.
• Ìtẹ̀síwájú Ìṣẹ̀lẹ̀ – Bí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ṣe tẹ̀lé ara wọn láti ìbẹ̀rẹ̀ dé òpin.
• Àròsọ Ẹnu – Sísọ ìtàn tàbí àlàyé lẹ́nu.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì gbọ́ yé dáadáa, olùkọ́ yóò fún wọn ní ìlapa èrò tí a ti pèsè tẹ́lẹ̀, yóò sì tọ́ wọn lójúkojú nígbà tí wọ́n bá ń sọ àròsọ wọn. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ti gbọ́ yé dáadáa, olùkọ́ yóò fún wọn ní àkòrí tí ó ní ìpèníjà díẹ̀ síi, yóò sì rọ wọ́n láti fi àwọn ọ̀rọ̀ tuntun kún àròsọ wọn.

Suggested Lesson Videos

Láti wo àwọn fídíò tí ó bá ẹ̀kọ́ yìí mu, ẹ lè wá a lórí YouTube pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí: “Yoruba news report structure”, “Yoruba narrative writing primary 4”, “Bí a ṣe ń kọ àròsọ Yorùbá”.

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́, ríi dájú pé o ti pèsè àwọn ìlapa èrò àti àwọn àwòrán tí ó rọrùn tí ó bá àkóónú ẹ̀kọ́ mu kí o tó bẹ̀rẹ̀. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìbéèrè àti ìdáhùn láti mú kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kópa nínú ẹ̀kọ́ náà. Ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ ìgbékalẹ̀ àròsọ oníròyìn ní kedere, kí o sì lo àpẹẹrẹ ìlapa èrò láti jẹ́ kí òye yé wọn dáadáa. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àǹfààní láti ṣe àròsọ ẹnu níwájú ẹgbẹ́ wọn, kí o sì tọ́ wọn sí ọ̀nà tó tọ́. Ṣàyẹ̀wò òye wọn nípa bíbéèrè àwọn ìbéèrè tí ó wà nínú ìṣàyẹ̀wò. Ríi dájú pé gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ kọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́ náà sínú ìwé wọn kí wọ́n tó lọ. Ṣe àtúnṣe àwọn àṣìṣe tí wọ́n bá ṣe lójúkojú, kí o sì rọ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti máa lo ìmọ̀ yìí nínú ìgbésí ayé wọn.