Kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ pípé for Primary 4

Class: Primary 4
Term: First Term
Week: 10
Age: 9 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: ÌWÉ KÍKÀ ÀTI KÍKỌ
Focal competence: Kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ ní ojúlówó èdè Yorùbá
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìṣẹ̀dá àti àtinúdá
Skills:

• Kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Previous Lesson: Ààtò, ìlapa èrò àti àwọn kókó tó yẹ fún lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́
Topic: Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́: Kíkọ
Subject Matter: Kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ pípé

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain

• Mọ àwọn apá pàtàkì lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́.
• Ṣe àlàyé bí a ṣe n kọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́.

Psychomotor Domain

• Kọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ pípé pẹ̀lú ààtò tó tọ́.
• Ka lẹ́tà náà padà fún àtúnṣe.

Affective Domain

• Fi ìfẹ́ hàn sí kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́.
• Mọ ìwúlò àtúnṣe lẹ́tà lẹ́hìn kíkọ.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìtọ́nisọ́nà Èdè Yorùbá fún Ilé-ẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ̀rẹ̀
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Ìwé kíkọ
• Lẹ́tà àpẹẹrẹ (lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ tí a ti kọ sílẹ̀)
• Bọ́ọ̀dù àti àkọ́wé

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní agbára láti kọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ pípé, èyí tí ó ṣe kókó fún ìbánisọ̀rọ̀ ní àwùjọ. Yóò tún ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọ bí wọ́n ṣe lè fi èdè Yorùbá kọ lẹ́tà lọ́nà tó tọ́ àti láti ṣe àtúnṣe lẹ́tà wọn fún ìpéye.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ bí a ṣe n kọ lẹ́tà gbogboogbò, wọ́n sì ti mọ díẹ̀ nípa kíkọ lẹ́tà sí àwọn ẹbí tàbí ọ̀rẹ́.

Lesson Content/Board Summary

Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́: Kíkọ

Kí Ni Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́?

Lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ jẹ́ lẹ́tà tí a kọ sí àwọn ènìyàn pàtàkì, ilé-iṣẹ́, tàbí àjọ kan lórí ọ̀rọ̀ kan tí ó ṣe kókó. Kì í ṣe lẹ́tà gbẹ̀fẹ́ tàbí lẹ́tà tí a kọ sí ọ̀rẹ́ tàbí ẹbí. Ó ní ààtò àti ìlànà tirẹ̀ tí a gbọ́dọ̀ tẹ̀lé.

Àwọn Apá Pàtàkì Lára Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́

Lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ ní àwọn apá pàtàkì wọ̀nyí:

1. Àdírẹ́sì Olùkọ̀wé: Àdírẹ́sì ẹni tí ó kọ lẹ́tà náà.
2. Ọjọ́ Tí A Kọ Lẹ́tà: Ọjọ́ tí a kọ lẹ́tà náà.
3. Àdírẹ́sì Olùgbà Lẹ́tà: Àdírẹ́sì ẹni tí a kọ lẹ́tà sí.
4. Ìkíni: Ìkíni tí ó tọ́ bíi “Ọ̀gbẹ́ni/Ìyáàfin,” tàbí “Ẹ̀yin olùkọ́.”
5. Àkọlé Lẹ́tà: Kókó ọ̀rọ̀ tí lẹ́tà náà dá lé. Ó gbọ́dọ̀ jẹ́ gbígbéṣe.
6. Ìfáàrà: Ìbẹ̀rẹ̀ lẹ́tà tí ó n ṣàlàyé ìdí tí a fi kọ lẹ́tà náà.
7. Àárín Lẹ́tà: Apá tí ó gbòòrò jù lọ, tí ó n ṣàlàyé kókó ọ̀rọ̀ lẹ́tà náà ní kíkún.
8. Ìparí Lẹ́tà: Ìparí ọ̀rọ̀ tí ó n gbé àbá tàbí ìbéèrè jáde.
9. Ìdágbére: Ìdágbére bíi “Tẹ̀mí ni,” tàbí “Tẹ̀mí ní ọ̀wọ̀.”
10. Orúkọ Olùkọ̀wé àti Ìbuwọ́lù: Orúkọ ẹni tí ó kọ lẹ́tà náà àti ìbuwọ́lù rẹ̀.

Bí A Ṣe N Kọ Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́

Láti kọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ pípé, a gbọ́dọ̀ tẹ̀lé àwọn ìlànà wọ̀nyí:

1. Kọ àdírẹ́sì rẹ sí òkè ọ̀tún ìwé.
2. Kọ ọjọ́ sí abẹ́ àdírẹ́sì rẹ.
3. Kọ àdírẹ́sì ẹni tí o n kọ lẹ́tà sí sí òkè òsì ìwé.
4. Kọ ìkíni tí ó tọ́ sí abẹ́ àdírẹ́sì olùgbà lẹ́tà.
5. Kọ àkọlé lẹ́tà náà sí àárín ìwé.
6. Bẹ̀rẹ̀ lẹ́tà náà pẹ̀lú ìfáàrà tó tọ́.
7. Ṣàlàyé kókó ọ̀rọ̀ rẹ ní kíkún nínú àárín lẹ́tà.
8. Parí lẹ́tà náà pẹ̀lú ìparí tó tọ́.
9. Kọ ìdágbére sí òkè ọ̀tún ìwé.
10. Kọ orúkọ rẹ àti ìbuwọ́lù rẹ sí abẹ́ ìdágbére.

Àtúnṣe Lẹ́Tà Lẹ́Hìn Kíkọ

Lẹ́hìn tí a bá ti kọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ tán, ó ṣe pàtàkì láti ka a padà fún àtúnṣe. Èyí yóò ràn wá lọ́wọ́ láti rí i dájú pé:

1. Kò sí àṣìṣe ìṣírò tàbí àṣìṣe gbígbé lẹ́tà kalẹ̀.
2. Kò sí àṣìṣe ìṣàfihàn ọ̀rọ̀ (spelling) tàbí àṣìṣe ìlò gírámà.
3. Kókó ọ̀rọ̀ lẹ́tà náà ríran gbọ́nyingbọ́nyin, ó sì yé ni dáadáa.
4. Gbogbo apá pàtàkì lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ wà níbẹ̀.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìfihàn, Ìtọ́nisọ́nà, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Àlàyé, Ìṣeṣe

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bóyá wọ́n ti kọ lẹ́tà rí, àti irú lẹ́tà wo ni wọ́n kọ. Yóò tún fi lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ kan hàn wọ́n, yóò sì bi wọ́n pé kí ni wọ́n rí yàtọ̀ sí lẹ́tà gbẹ̀fẹ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì sọ ohun tí wọ́n rí nínú lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ náà.

Learning Point: Ìfáàrà sí lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Step 2: Kí Ni Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́?

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ jẹ́ àti ìdí tí ó fi yàtọ̀ sí lẹ́tà gbẹ̀fẹ́. Yóò tún fi àpẹẹrẹ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ hàn wọ́n lórí bọ́ọ̀dù tàbí lórí ìwé àpẹẹrẹ.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọn yóò sì wo àpẹẹrẹ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ náà.

Learning Point: Ìtumọ̀ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Step 3: Àwọn Apá Pàtàkì Lára Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́nisọ́nà/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà láti mọ àwọn apá pàtàkì lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ lórí àpẹẹrẹ lẹ́tà tí ó wà nílẹ̀. Yóò pe àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti tọ́ka sí àwọn apá wọ̀nyí, kí wọ́n sì sọ orúkọ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tọ́ka sí àwọn apá lẹ́tà náà, wọn yóò sì sọ orúkọ wọn. Wọ́n yóò tún béèrè ìbéèrè bí ó bá wù wọ́n.

Learning Point: Apá lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Step 4: Bí A Ṣe N Kọ Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́ (Ìgbésẹ̀ Kìíní)

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn/Ìtọ́nisọ́nà

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi hàn wọ́n bí a ṣe n bẹ̀rẹ̀ kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́, láti àdírẹ́sì olùkọ̀wé títí dé àkọlé lẹ́tà. Yóò kọ àpẹẹrẹ díẹ̀ lórí bọ́ọ̀dù.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣe àkíyèsí, wọn yóò sì kọ àwọn ìgbésẹ̀ náà sílẹ̀ nínú ìwé wọn.

Learning Point: Ìbẹ̀rẹ̀ kíkọ lẹ́tà

Step 5: Bí A Ṣe N Kọ Lẹ́Tà Àìgbẹ̀Fẹ́ (Ìgbésẹ̀ Kejì)

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn/Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tẹ̀síwájú láti fi hàn wọ́n bí a ṣe n kọ ìfáàrà, àárín lẹ́tà àti ìparí lẹ́tà. Yóò tún kọ àpẹẹrẹ díẹ̀ lórí bọ́ọ̀dù, yóò sì tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà láti kọ àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣe àkíyèsí, wọn yóò sì gbìyànjú láti kọ díẹ̀ nínú lẹ́tà náà gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ ṣe fi hàn wọ́n.

Learning Point: Àárín àti ìparí lẹ́tà

Step 6: Àtúnṣe Lẹ́Tà Lẹ́Hìn Kíkọ

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì láti ka lẹ́tà padà fún àtúnṣe lẹ́hìn kíkọ. Yóò tún sọ àwọn ohun tí wọ́n gbọ́dọ̀ wò dáadáa nígbà tí wọ́n bá n ṣe àtúnṣe.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọn yóò sì béèrè ìbéèrè nípa àtúnṣe lẹ́tà.

Learning Point: Ìwúlò àtúnṣe lẹ́tà

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni àwọn apá méjì pàtàkì nínú lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́?
2. Kí ni ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì láti ka lẹ́tà padà fún àtúnṣe?
3. Kọ àdírẹ́sì olùkọ̀wé àti ọjọ́ sílẹ̀.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ nípa lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí bọ́ọ̀dù sí inú ìwé wọn. Yóò rí i dájú pé wọ́n kọ àwọn apá lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ àti àwọn ìlànà kíkọ rẹ̀ sílẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà dáadáa sí inú ìwé wọn.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún fi kún un pé kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ jẹ́ ọgbọ́n pàtàkì tí gbogbo ènìyàn gbọ́dọ̀ ní. Yóò rí i dájú pé gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ló ti ní òye ẹ̀kọ́ náà dáadáa.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìparí ẹ̀kọ́ náà, wọn yóò sì béèrè ìbéèrè tó kù.

Learning Point: Ìmúgbẹ̀yìn ẹ̀kọ́

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Ẹ kọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ sí olùdarí ilé-ẹ̀kọ́ yín nípa àìtó omi mímu ní ilé-ẹ̀kọ́. Ẹ rí i dájú pé ẹ tẹ̀lé gbogbo ààtò kíkọ lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ tí a ti kọ́ yín.

1. Kọ àdírẹ́sì olùkọ̀wé àti ọjọ́.
2. Kọ àdírẹ́sì olùgbà lẹ́tà.
3. Kọ ìkíni tí ó tọ́.
4. Kọ àkọlé lẹ́tà.
5. Kọ ìfáàrà, àárín lẹ́tà, àti ìparí lẹ́tà.
6. Kọ ìdágbére àti orúkọ yín.
7. Ẹ ka lẹ́tà yín padà fún àtúnṣe.

Lesson Keywords

• Lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ – Lẹ́tà tí a kọ sí àjọ tàbí ẹni pàtàkì lórí ọ̀rọ̀ kókó.
• Ààtò – Ìlànà tàbí ọ̀nà tí a gbọ́dọ̀ tẹ̀lé.
• Àdírẹ́sì – Ibi tí ènìyàn wà tàbí ibi tí a ti lè rí i.
• Àkọlé – Kókó ọ̀rọ̀ tí lẹ́tà náà dá lé.
• Àtúnṣe – Ṣíṣe àtúnṣe sí ohun tí a ti kọ tàbí ṣe.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yára mọ nǹkan, olùkọ́ lè fún wọn ní lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ tí kò péye láti ṣe àtúnṣe. Fún àwọn tí wọ́n lọ́ra díẹ̀, olùkọ́ yóò tún ṣe àlàyé àwọn apá lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ lẹ́ẹ̀kan sí i, yóò sì fún wọn ní àpẹẹrẹ tó rọrùn láti kọ.

Suggested Lesson Videos

Search YouTube for: “Kíkọ Lẹ́tà Àìgbẹ̀fẹ́ fún Primary 4 Yoruba”

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ múra àwọn ohun èlò ìkọ́ni sílẹ̀ dáadáa, pàápàá jù lọ, lẹ́tà àpẹẹrẹ tí ó péye. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìfáàrà tó dán mọ́rán láti fa àfiyèsí àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Ẹ fi àwọn apá lẹ́tà àìgbẹ̀fẹ́ hàn wọ́n lórí àpẹẹrẹ, kí ẹ sì jẹ́ kí wọ́n tọ́ka sí wọn. Nígbà tí ẹ bá n kọ́ wọn nípa kíkọ lẹ́tà, ẹ máa kọ àpẹẹrẹ díẹ̀ lórí bọ́ọ̀dù, kí ẹ sì jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ́wọ́ sí i. Ẹ tẹnu mọ́ ìwúlò àtúnṣe lẹ́tà lẹ́hìn kíkọ. Ẹ jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ àkọsílẹ̀ lẹ́hìn tí ẹ bá ti parí àlàyé ẹ̀kọ́ náà, kí ẹ sì ṣe àyẹ̀wò láti rí i dájú pé wọ́n ti ní òye ẹ̀kọ́ náà. Ẹ tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà lórí iṣẹ́ àṣekúdàá wọn.