Ìtumọ̀ àti àgbékalẹ̀ gbólóhùn kékeré for Primary 4

Class: Primary 4
Term: First Term
Week: 6
Age: 9 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: ÈDÈ
Focal competence: Ṣíṣe gbólóhùn kékeré ní ojúlówó èdè Yorùbá
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Ìrònú jinlẹ̀
Skills:

• Kíkọ gbólóhùn kékeré

Previous Lesson: Ìlapa èrò fún àròsọ oníròyìn nípa ìrírí kan
Topic: Ìṣẹ̀Dá Gbólóhùn Kékèkè
Subject Matter: Ìtumọ̀ àti àgbékalẹ̀ gbólóhùn kékeré

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• ṣàlàyé ìtumọ̀ gbólóhùn kékeré;
• sọ àgbékalẹ̀ pàtàkì gbólóhùn kékeré.

Psychomotor Domain

• kọ gbólóhùn kékeré tí ó tọ̀nà.

Social Domain

• fi gbólóhùn kékeré bá ara wọn sọ̀rọ̀.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún Ilé-ẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ́rẹ̀
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àtẹ gbólóhùn (Chart of sentences)
• Pátákó (Whiteboard/Blackboard)

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí wọ́n ṣe lè sọ̀rọ̀ àti kọ èdè Yorùbá dáradára. Yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ láti ní òye èdè tí ó jinlẹ̀, èyí tí ó ṣe kókó fún ìbánisọ̀rọ̀ ojoojúmọ́ àti ìkọ̀wé.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ àwọn lẹ́tà àti ọ̀rọ̀ kan nínú èdè Yorùbá. Wọ́n tún ti gbọ́ ọ̀rọ̀ àti gbólóhùn kékeré nípa ṣíṣe ìbánisọ̀rọ̀ nílé àti nílé-ẹ̀kọ́.

Lesson Content/Board Summary

Ìṣẹ̀Dá Gbólóhùn Kékèkè

Ìtumọ̀ Gbólóhùn Kékeré

Gbólóhùn kékeré jẹ́ àpapọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ní ìtumọ̀ pípé. Ó sábà máa ń ní Olùwà (Subject) àti Ìṣe (Verb) nínú, ó sì máa ń fi èrò kan ṣoṣo hàn.

1. Àpẹẹrẹ:
   1. Ọmọ náà rìn.
   2. Bàbá jẹun.
   3. Ìyá lọ sí ọjà.

Àgbékalẹ̀ Pàtàkì Gbólóhùn Kékeré

Àwọn apá pàtàkì méjì ló sábà máa ń wà nínú gbólóhùn kékeré:

1. Olùwà (Subject): Èyí ni ẹni tàbí ohun tí ó ń ṣe iṣẹ́ nínú gbólóhùn.
2. Ìṣe (Verb): Èyí ni iṣẹ́ tí Olùwà ń ṣe tàbí ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀.

Àgbékalẹ̀ gbólóhùn kékeré lè jẹ́:

1. Olùwà + Ìṣe (Subject + Verb)
   1. Àpẹẹrẹ:
      1. Adé sùn. (Adé ni Olùwà, sùn ni Ìṣe)
      2. Ẹja wẹ̀. (Ẹja ni Olùwà, wẹ̀ ni Ìṣe)
2. Olùwà + Ìṣe + Àbò (Subject + Verb + Object)
   1. Àpẹẹrẹ:
      1. Ọmọ náà jẹ àkàrà. (Ọmọ náà ni Olùwà, jẹ ni Ìṣe, àkàrà ni Àbò)
      2. Àgbẹ̀ gbìn àgbàdo. (Àgbẹ̀ ni Olùwà, gbìn ni Ìṣe, àgbàdo ni Àbò)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìfihàn, Ìdánilẹ́kọ̀ọ́, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Ìṣàlàyé, Ìṣeṣe.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bóyá wọ́n ti gbọ́ tàbí wọ́n mọ ohun tí a ń pè ní gbólóhùn kékeré. Yóò tún béèrè àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré tí wọ́n mọ.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì sọ àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré tí wọ́n mọ.

Learning Point: Ìfáwọ́lé sí gbólóhùn kékeré

Step 2: Ìtumọ̀ Gbólóhùn Kékeré

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtumọ̀ gbólóhùn kékeré fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Yóò fi àtẹ gbólóhùn hàn wọ́n, yóò sì kà á jáde.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ títípaṣẹ olùkọ́, wọn yóò sì tún àwọn gbólóhùn tí ó wà lórí àtẹ kà.

Learning Point: Ìtumọ̀ gbólóhùn kékeré

Step 3: Àwọn Apá Pàtàkì Gbólóhùn Kékeré

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn apá pàtàkì gbólóhùn kékeré (Olùwà àti Ìṣe) pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ lórí pátákó. Yóò tọ́ka sí Olùwà àti Ìṣe nínú àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ̀lé ìṣàlàyé olùkọ́, wọn yóò sì tọ́ka sí Olùwà àti Ìṣe nínú àwọn gbólóhùn tí olùkọ́ kọ sí pátákó.

Learning Point: Àwọn apá gbólóhùn kékeré

Step 4: Àgbékalẹ̀ Olùwà + Ìṣe

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìdánilẹ́kọ̀ọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kọ àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré tí ó ní Olùwà àti Ìṣe nínú sí pátákó. Yóò jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ̀ pé àgbékalẹ̀ yìí jẹ́ gbólóhùn pípé.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kà á jáde, wọn yóò sì kọ àwọn àpẹẹrẹ díẹ̀ sínú ìwé wọn.

Learning Point: Àgbékalẹ̀ Olùwà àti Ìṣe

Step 5: Àgbékalẹ̀ Olùwà + Ìṣe + Àbò

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré tí ó ní Olùwà, Ìṣe àti Àbò nínú hàn wọ́n. Yóò ṣàlàyé ipa tí Àbò ń kó nínú gbólóhùn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tọ́ka sí Olùwà, Ìṣe àti Àbò nínú àwọn àpẹẹrẹ tí olùkọ́ fihàn.

Learning Point: Àgbékalẹ̀ Olùwà, Ìṣe, Àbò

Step 6: Kíkọ Gbólóhùn Kékeré

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣeṣe

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn ọ̀rọ̀ kan, yóò sì ní kí wọ́n fi kọ gbólóhùn kékeré. Yóò ríi dájú pé gbogbo wọn kópa.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fi àwọn ọ̀rọ̀ tí olùkọ́ fún wọn kọ gbólóhùn kékeré.

Learning Point: Kíkọ gbólóhùn kékeré

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni gbólóhùn kékeré?
2. Sọ àwọn apá pàtàkì méjì tí ó wà nínú gbólóhùn kékeré.
3. Kọ gbólóhùn kékeré méjì.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Òye gbólóhùn kékeré

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí pátákó sínú ìwé wọn, nípa ìtumọ̀ àti àgbékalẹ̀ gbólóhùn kékeré.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àkọsílẹ̀ náà dáradára sínú ìwé wọn.

Learning Point: Àkọsílẹ̀ gbólóhùn kékeré

Step 9: Conclusion

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnu mọ́ ìtumọ̀ àti àgbékalẹ̀ gbólóhùn kékeré, yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa lo gbólóhùn kékeré ní gbogbo ìgbà tí wọ́n bá ń sọ̀rọ̀ tàbí kọ èdè Yorùbá.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dúpẹ́ lọ́wọ́ olùkọ́, wọn yóò sì ṣe ìlérí láti máa lo ohun tí wọ́n kọ́.

Learning Point: Ìgbádùn èdè Yorùbá

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Kọ gbólóhùn kékeré márùn-ún (5) tí ó ní Olùwà àti Ìṣe nínú, àti gbólóhùn kékeré márùn-ún (5) tí ó ní Olùwà, Ìṣe, àti Àbò nínú.

1. Kọ gbólóhùn kékeré márùn-ún tí ó ní Olùwà àti Ìṣe nínú.
2. Kọ gbólóhùn kékeré márùn-ún tí ó ní Olùwà, Ìṣe, àti Àbò nínú.

Lesson Keywords

• Gbólóhùn kékeré – Àpapọ̀ ọ̀rọ̀ tí ó ní ìtumọ̀ pípé.
• Olùwà – Ẹni tàbí ohun tí ó ń ṣe iṣẹ́ nínú gbólóhùn.
• Ìṣe – Iṣẹ́ tí Olùwà ń ṣe.
• Àbò – Ohun tí iṣẹ́ ń ṣẹlẹ̀ lé lórí.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó lọ́ra, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ tí ó rọrùn, yóò sì tọ́ wọ́n lójúkojú láti kọ gbólóhùn kékeré. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó yára, olùkọ́ yóò fún wọn ní iṣẹ́ àfikún láti kọ àwọn gbólóhùn tí ó gùn díẹ̀ tàbí tí ó ní àwọn àbò méjì nínú.

Suggested Lesson Videos

Wá “Ìtumọ̀ àti àgbékalẹ̀ gbólóhùn kékeré fún Primary 4” lórí YouTube.

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ múra àwọn àtẹ gbólóhùn pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn kékeré sílẹ̀ dáradára ṣáájú kí ẹ̀kọ́ tó bẹ̀rẹ̀. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìfáwọ́lé tí ó rọrùn, lẹ́yìn náà ṣàlàyé ìtumọ̀ àti àgbékalẹ̀ gbólóhùn kékeré pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ tí ó yé àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Ríi dájú pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kópa nínú gbogbo ìgbésẹ̀ ẹ̀kọ́, pàápàá nípa títọ́ka sí Olùwà àti Ìṣe nínú àwọn gbólóhùn. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láyè láti kọ àwọn gbólóhùn tiwọn. Nígbà tí wọ́n bá ti parí ìdánilẹ́kọ̀ọ́, jẹ́ kí wọ́n kọ àkọsílẹ̀ sínú ìwé wọn. Ṣe àyẹ̀wò òye wọn pẹ̀lú àwọn ìbéèrè, kí o sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó nílò rẹ̀ ní àtìlẹ́yìn púpọ̀ síi.