Àṣà, Òwò Ṣíṣe for JSS 1

Class: Junior Secondary School 1 (JSS 1 / JS1)
Term: 3rd Term
Week: 11
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Àṣà
Previous Lesson: Ìdámọ̀.
Topic: ÀṢÀ: Òwò Ṣíṣe
Subject Matter: Orúkọ òwò ṣíṣe, òwò ṣíṣe káà-kàtà, ìtitọ́ òwò ṣíṣe sí àpàtàkì ní ilé Yorùbá, oríṣìíríṣìí òwò tí àwọn Yorùbá máa ń ṣe, ìpolówó ọjà ní ilẹ̀ Yorùbá, àríyèsí ọdún àti ìpàtẹ ọjà

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

• Ṣe àlàyé ìtumọ̀ òwò ṣíṣe ní ilẹ̀ Yorùbá.
• Ṣe àpéjúwe oríṣi òwò ṣíṣe.
• Sọ àwọn ọjà tí wọ́n máa ń tà ní ilẹ̀ Yorùbá.

Affective Domain:

• Mọ ìtọ́ òwò ṣíṣe sí àpàtàkì fún ìdàgbàsókè ètò ọrọ̀ ajé.
• Fẹ́ láti kopa nínú òwò tí ó bófin mu.

Psychomotor Domain:

• Ṣe àfihàn bí wọ́n ṣe ń ra ọjà àti bí wọ́n ṣe ń tà á.
• Kọ orúkọ àwọn ọjà oríṣìíríṣìí.

Social Domain:

• Ṣe ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ láti jíròrò lórí òwò ṣíṣe.
• Dámọ̀ àwọn ìlànà tí ó dára nínú òwò ṣíṣe.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Ìwé Yorùbá Titun fún JSS 1
• https://www.youtube.com/watch?v=s_Q2h3w4mC8
• https://nigerianfinder.com/yoruba-culture-and-traditions/

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwọn àwòrán ọjà
• Àwọn àpẹẹrẹ ọjà kékeré
• Ìwé kíkà Yorùbá
• Àwọn àtẹ ìkọ́ni (charts)

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí yóò jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ìtumọ̀ àti àwọn oríṣi òwò ṣíṣe ní ilẹ̀ Yorùbá. Yóò tún ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lóye bí òwò ṣe ń wúlò fún ìdàgbàsókè àwùjọ àti ètò ọrọ̀ ajé.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa àṣà Yorùbá àti àwọn iṣẹ́ tí àwọn ènìyàn ń ṣe láwùjọ.

Lesson Content/Board Summary

ÀṢÀ: Òwò Ṣíṣe

Ìtumọ̀ Òwò Ṣíṣe

Òwò ṣíṣe ni ìṣe rírà àti títà àwọn ohun èlò tàbí iṣẹ́ láàrin àwọn ènìyàn tàbí àwọn orílẹ̀-èdè pẹ̀lú èròǹgbà láti jẹ èrè. Ó jẹ́ ọ̀nà pàtàkì láti fi gba owó tàbí paṣípààrọ̀ ọjà.

Oríṣi Òwò Ṣíṣe

Àwọn oríṣi òwò ṣíṣe wọ̀nyí ni ó wọ́pọ̀:

• Òwò Káà-kàtà: Èyí ni rírà ọjà ní iye púpọ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn ajé àgbà, kí a wá pín wọn sí kékeré láti tà fún àwọn oníbàárà.
• Òwò Àtìwọlé àti Àtìjáde: Èyí ni gbígba ọjà wọlé láti òkèèrè (àtìwọlé) tàbí rírán ọjà jáde sí òkèèrè (àtìjáde).
• Òwò Ìṣẹ́: Èyí ni títà iṣẹ́ ọnà, iṣẹ́ ọwọ́, tàbí ìmọ̀ fún owó.

Ìtọ́ Òwò Ṣíṣe sí Àpàtàkì ní Ilẹ̀ Yorùbá

Òwò ṣíṣe ṣe pàtàkì nítorí àwọn ìdí wọ̀nyí:

• Ó ń mú ìdàgbàsókè bá ètò ọrọ̀ ajé.
• Ó ń pèsè iṣẹ́ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn.
• Ó ń jẹ́ kí àwọn ohun èlò tí kò sí ní agbègbè kan wà níbẹ̀.
• Ó ń mú ìbágbépọ̀ àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ dára sí i láàrin àwọn ènìyàn.
• Ó ń mú ìgbésí ayé àwọn ènìyàn dára sí i.

Oríṣìíríṣìí Ọjà Tí Àwọn Yorùbá Máa ń Tà

Àwọn Yorùbá máa ń tà oríṣìíríṣìí ọjà nínú àwọn ọjà wọn, bíi:

• Oúnjẹ (bíi iṣu, àgbàdo, ẹ̀gẹ́, ògèdè, ẹja, ẹran).
• Aṣọ (bíi adirẹ, àkẹtè, àwọn aṣọ ìbílẹ̀).
• Ohun èlò ilé (bíi ìkòkò, àwo, àga, àga ìjókòó).
• Iṣẹ́ ọnà (bíi gbígbẹ́ igi, fífín, rírán aṣọ, dídá irin).
• Òògùn ìbílẹ̀ àti ewéko.

Ìpolówó Ọjà ní Ilẹ̀ Yorùbá

Ìpolówó ọjà ni ọ̀nà láti jẹ́ kí àwọn ènìyàn mọ̀ nípa ọjà kan kí wọ́n lè wá rà á. Ní ilẹ̀ Yorùbá, àwọn ọ̀nà ìpolówó ọjà ni:

• Ìkéde Ẹnu: Àwọn ajé máa ń fi ẹnu kéde ọjà wọn.
• Ìlù àti Orin: Àwọn kan máa ń lo ìlù tàbí orin láti polówó ọjà wọn, pàápàá ní àwọn ọjà tàbí ayẹyẹ.
• Àfihàn: Fífihan ọjà fún àwọn ènìyàn láti rí i.
• Ìpàtẹ: Gbígbé ọjà sí ibi tí ó wà ní gbangba tí àwọn ènìyàn púpọ̀ lè rí i.

Àríyèsí Ọdún àti Ìpàtẹ Ọjà

Àwọn ọdún ìbílẹ̀ àti àwọn ọjọ́ ìpàtẹ ọjà jẹ́ àkókò pàtàkì fún òwò ṣíṣe ní ilẹ̀ Yorùbá. Ní àwọn àkókò wọ̀nyí, àwọn ènìyàn máa ń péjọ púpọ̀ láti wá ra àti tà ọjà. Àwọn ọdún bíi Ọdún Ìṣẹ̀ṣe, Ọdún Ògún, àti àwọn ọjọ́ ọjà kan pato máa ń mú kí òwò gbóná.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ pẹ̀lú ìbéèrè nípa àwọn iṣẹ́ tí àwọn òbí wọn ń ṣe láti fi rí owó.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dáhùn àwọn ìbéèrè náà, wọ́n sì sọ àwọn iṣẹ́ tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Olùkọ́ mú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wá sí ojú ẹ̀kọ́ tuntun.

Step 2: Ìtumọ̀ Òwò Ṣíṣe

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Explanation/Lecture
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣe àlàyé ìtumọ̀ òwò ṣíṣe gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìṣòwò láàrin àwọn ènìyàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tẹ́tí sílẹ̀ dáadáa, wọ́n sì kọ àwọn kókó pàtàkì sílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lóye ìtumọ̀ òwò ṣíṣe ní ìlànà Yorùbá.

Step 3: Oríṣi Òwò Ṣíṣe

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Discussion/Questioning
Teacher’s Activity: Olùkọ́ sọ àwọn oríṣi òwò ṣíṣe bíi òwò káà-kàtà àti òwò àtìwọlé/àtìjáde.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dámọ̀ àwọn oríṣi òwò tí wọ́n mọ̀, wọ́n sì ṣe àgbékalẹ̀ wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ oríṣi òwò tí ó wà ní ilẹ̀ Yorùbá.

Step 4: Ìtọ́ Òwò Ṣíṣe sí Àpàtàkì

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Discussion
Teacher’s Activity: Olùkọ́ jíròrò lórí ìtọ́ òwò ṣíṣe sí àpàtàkì fún ìdàgbàsókè ètò ọrọ̀ ajé àti àwùjọ.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ àwọn ìtọ́ òwò ṣíṣe sí àpàtàkì tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lóye ìdí tí òwò ṣíṣe fi ṣe pàtàkì.

Step 5: Oríṣìíríṣìí Ọjà àti Ìpolówó Ọjà

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Listing/Explanation
Teacher’s Activity: Olùkọ́ to àwọn ọjà tí wọ́n máa ń tà ní ilẹ̀ Yorùbá lẹ́sẹẹsẹ, ó sì ṣe àlàyé bí wọ́n ṣe ń polówó ọjà.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ àwọn ọjà tí wọ́n mọ̀ àti bí wọ́n ṣe ń polówó wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àwọn ọjà tí wọ́n ń tà àti ọ̀nà ìpolówó ọjà.

Step 6: Àríyèsí Ọdún àti Ìpàtẹ Ọjà

Time: 4 minutes
Teaching Skill: Explanation
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣe àlàyé àríyèsí ọdún àti ìpàtẹ ọjà gẹ́gẹ́ bí àkókò pàtàkì fún òwò.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ àwọn ọdún àti ìpàtẹ ọjà tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lóye ipa tí àwọn ọdún àti ìpàtẹ ọjà ń kó nínú òwò.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìtumọ̀ òwò ṣíṣe?
2. Darúkọ oríṣi òwò méjì.
3. Sọ ìtọ́ òwò ṣíṣe sí àpàtàkì kan.
4. Darúkọ ọ̀nà ìpolówó ọjà méjì.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 2 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣe àtúnyẹ̀wò àwọn kókó pàtàkì tí wọ́n ti kọ́, ó sì fún wọn ní iṣẹ́ àṣekágbá: “Ṣe àlàyé oríṣi òwò ṣíṣe mẹ́ta tí ó wọ́pọ̀ ní àdúgbò rẹ.”
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ iṣẹ́ àṣekágbá sílẹ̀, wọ́n sì béèrè ìbéèrè tí kò yé wọn.
Learning Point: Olùkọ́ mú ẹ̀kọ́ náà wá sí òpin.

Lesson Keywords

• Òwò ṣíṣe – Trading
• Ọjà – Goods/Market
• Ìpolówó – Advertisement
• Káà-kàtà – Retail
• Ìpàtẹ – Market day

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì lóye dáadáa, olùkọ́ yóò tún ṣe àlàyé pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ tó rọrùn. Fún àwọn tó ti lóye, wọ́n lè ṣe ìwádìí síwájú nípa àwọn òwò àtijọ́ ní ilẹ̀ Yorùbá tàbí kí wọ́n kọ àwọn ìpolówó ọjà fúnra wọn.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ gbọ́dọ̀ ríi dájú pé gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kópa nínú ẹ̀kọ́ náà. Ó yẹ kí ó lo àwọn àwòrán àti àwọn ohun èlò ìkọ́ni láti jẹ́ kí ẹ̀kọ́ náà dùn mọ́ wọn, àti láti ran wọ́n lọ́wọ́ láti lóye àwọn kókó ẹ̀kọ́ náà dáadáa.