Oríkì ọdún ìbílẹ̀ for JSS 1

Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 1
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: ÀṢÀ
Focal competence: Ṣíṣe ìdámọ̀ àwọn ọdún ìbílẹ̀ tí ó wà fún àṣà àti ìjọsìn, wọn sì lè ṣàmúlò ẹ̀kọ́ yìí nínú iṣe ojoojúmọ́
Key competencies/values: Ìtọ́ka-àmúyẹ àti àkàkún inú ẹ̀kọ́ Àròjinlẹ̀ wáyé nígbà tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń tọ́ka sí àwọn ohun-èlò ọdún ìbílẹ̀ àti ìwúlò ọdún ìbílẹ̀. Ìbáṣepọ̀ bí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe ń sọ àwọn ìwúlò ọdún ìbílẹ̀ àwọn ohun èlò fún ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá. Ìmọ̀ àyíká hàn nígbà tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń kọ́ nípa ọdún ìbílẹ̀ tó wà ní agbègbè wọn, tí wọn sí ń sọ ipa tí ọdún wọ̀nyí ń kó lórí àwùjọ. Ìfarada bí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe jùmọ̀pọ̀ ṣe àmúlò àwọn ohun-èlò ọdún ìbílẹ̀ láti wúre
Skills:

• Ìmọ̀: Oríkì ọdún ìbílẹ̀. Àwọn àpẹẹrẹ ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá lóríṣiríṣi. Ìwúlò ọdún ìbílẹ̀ láwùjọ Yorùbá. Àlàyé lórí ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá. Àwọn ohunèlò fún ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá.
• Ìmọ̀ọ́ṣe: Ṣíṣe àmúlò ohun-èlò ìbílẹ̀ bí i obi, orógbó, ataare láti wúre.

Previous Lesson:
Topic: ỌdúN ÌBíLẹ̀ NíLẹ̀ YorùBá: Ìtumọ̀, Àpẹẹrẹ Àti Ìwúlò
Subject Matter: Oríkì ọdún ìbílẹ̀, Àwọn àpẹẹrẹ ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá lóríṣiríṣi

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣàlàyé ìtumọ̀ ọdún ìbílẹ̀.
• Ṣàlàyé àwọn ànímọ́ ọdún ìbílẹ̀.
• Tọ́ka sí àwọn àpẹẹrẹ ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá lóríṣiríṣi.
• Sọ àwọn ìwúlò ọdún ìbílẹ̀ láwùjọ Yorùbá.
• Darúkọ àwọn ohun-èlò fún ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá.

Affective Domain

• Fi ìfẹ́ hàn sí àṣà àti ìṣe Yorùbá nípasẹ̀ àwọn ọdún ìbílẹ̀.
• Kópa nínú àwọn ìgbésẹ̀ tó jẹ mọ́ ọdún ìbílẹ̀ pẹ̀lú ìfaradà.

Psychomotor Domain

• Ṣe àfihàn bí a ṣe ń lo àwọn ohun-èlò ìbílẹ̀ bíi obì, orógbó, àtààre láti wúre.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún JSS 1
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Fọ́nráń (Video) tó ń fi àwọn ọdún ìbílẹ̀ hàn
• Aṣọ ìbílẹ̀ tàbí ẹ̀kú ìlù
• Aago
• Obì, orógbó, àtààre (àwọn ohun-èlò ọdún ìbílẹ̀)
• Àwọn àwòrán àwọn ọdún ìbílẹ̀

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àṣà àti ìṣe Yorùbá nípasẹ̀ àwọn ọdún ìbílẹ̀. Ó tún kọ́ wọn ní bí wọ́n ṣe lè fi àwọn ohun èlò ìbílẹ̀ ṣe ìwúre, èyí tó jẹ́ apá kan pàtàkì nínú ìgbésí ayé àwọn Yorùbá. Òye àwọn ọdún ìbílẹ̀ yóò jẹ́ kí wọ́n ní ìfẹ́ sí àṣà wọn, kí wọ́n sì mọyì rẹ̀.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa àṣà àti ìṣe Yorùbá láti ilé àti láti àwọn ẹ̀kọ́ tí wọ́n ti kọ́ tẹ́lẹ̀. Wọ́n tún mọ díẹ̀ nípa àwọn ayẹyẹ kan tí wọ́n máa ń ṣe ní agbègbè wọn.

Lesson Content/Board Summary

Ọdún Ìbílẹ̀ Nílẹ̀ Yorùbá: Ìtumọ̀, Àpẹẹrẹ Àti Ìwúlò

Ìtumọ̀ Ọdún Ìbílẹ̀

Ọdún ìbílẹ̀ jẹ́ ayẹyẹ tàbí ìṣe àrà ọ̀tọ̀ tí àwọn ènìyàn ìran kan máa ń ṣe nígbà kan pàtó nínú ọdún láti fi bọ òrìṣà, láti dúpẹ́, tàbí láti rántí ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì kan. Ó jẹ́ apá kan pàtàkì nínú àṣà àti ìṣe ìran Yorùbá.

Àwọn Ànímọ́ Ọdún Ìbílẹ̀

Àwọn ànímọ́ ọdún ìbílẹ̀ ni:

1. Wọ́n máa ń jẹ́ ìṣe àtijọ́ tí a ti jogún láti ọ̀dọ̀ àwọn baba ńlá.
2. Wọ́n máa ń ní àkókò pàtó tí wọ́n máa ń ṣe wọ́n lọ́dún.
3. Wọ́n máa ń ní àwọn ohun èlò pàtó tí a fi ń ṣe wọ́n.
4. Wọ́n máa ń ní ìtumọ̀ tẹ̀mí tàbí ìtàn kan tó so wọ́n pọ̀.
5. Wọ́n máa ń jẹ́ àkókò ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àti ìdùnnú láàárín àwùjọ.

Àwọn Àpẹẹrẹ Ọdún Ìbílẹ̀ Yorùbá Lóríṣiríṣi

Àwọn àpẹẹrẹ ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá ni:

1. Ọdún Ògún (fún àwọn oníṣẹ́ irin àti jagunjagun)
2. Ọdún Ọ̀ṣun (fún ìyàlòṣà Ọ̀ṣun àti àwọn olùgbé Òṣogbo)
3. Ọdún Ṣàngó (fún àwọn olùfọkànsìn Ṣàngó)
4. Ọdún Ọbàtálá (fún àwọn olùfọkànsìn Ọbàtálá)
5. Ọdún Yemọja (fún àwọn olùfọkànsìn Yemọja)
6. Ọdún Iṣu (Ọdún Ìjẹṣu tàbí Ọdún Kúkúrú)
7. Ọdún Gelede (fún àwọn obìnrin àti àwọn tí ó fẹ́ fìdí àṣà múlẹ̀)
8. Ọdún Egungun (fún àwọn baba ńlá tó ti kú)

Ìwúlò Ọdún Ìbílẹ̀ Láwùjọ Yorùbá

Àwọn ìwúlò ọdún ìbílẹ̀ láwùjọ Yorùbá ni:

1. Wọ́n ń mú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ wá láàárín àwọn ènìyàn.
2. Wọ́n ń kọ́ àwọn ọmọdé nípa àṣà àti ìtàn ìran wọn.
3. Wọ́n ń jẹ́ àkókò fún ìdúpẹ́ àti ìbẹ̀bẹ̀ sí àwọn òrìṣà.
4. Wọ́n ń mú kí àwọn ènìyàn rántí àwọn baba ńlá wọn.
5. Wọ́n ń mú kí àwọn arìnrìn àjò wá sí agbègbè, èyí tó ń mú ètò ọrọ̀ ajé gbèrú.
6. Wọ́n ń jẹ́ àkókò ìdùnnú àti ìtura fún àwùjọ.

Àwọn Ohun-Èlò Fún Ọdún Ìbílẹ̀ Yorùbá

Àwọn ohun-èlò tí a máa ń lò fún ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá ni:

1. Obì (àwọn oríṣi rẹ̀ bíi obì àbàtà, obì ìgbàwé)
2. Orógbó
3. Àtààre
4. Ẹmu tàbí ọtí
5. Omi
6. Ẹran (àkùkọ, ewúrẹ́, àgùtàn, bbl.)
7. Àwọn aṣọ ìbílẹ̀
8. Àwọn ohun èlò orin bíi ìlù, ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀, gbẹ̀du.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìfihàn, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Àlàyé, Ìṣe Àkẹ́kọ̀ọ́, Ìfọwọ́sowọ́pọ̀.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà pẹ̀lú àwọn ìbéèrè nípa àṣà àti ìṣe Yorùbá. Yóò béèrè bóyá wọ́n ti gbọ́ nípa ọdún ìbílẹ̀ kan rí tàbí wọ́n ti kópa nínú rẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìbéèrè olùkọ́, wọn yóò sì sọ àwọn ọdún ìbílẹ̀ tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìmọ̀ àṣà àtijọ́

Step 2: Ìtumọ̀ Ọdún Ìbílẹ̀

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ìtumọ̀ ọdún ìbílẹ̀ fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Yóò tún sọ àwọn ànímọ́ pàtàkì tí ó jẹ́ kí ọdún ìbílẹ̀ yàtọ̀ sí ayẹyẹ mìíràn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀ dáadáa, wọn yóò sì béèrè ìbéèrè fún àlàyé síwájú sí i.

Learning Point: Ìtumọ̀ ọdún ìbílẹ̀

Step 3: Àwọn Àpẹẹrẹ Ọdún Ìbílẹ̀ Yorùbá

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn/Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi fọ́nráń tàbí àwòrán àwọn ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá lóríṣiríṣi hàn. Yóò darúkọ àwọn ọdún bíi Ògún, Ọ̀ṣun, Ṣàngó, Egungun, bbl., yóò sì sọ díẹ̀ nípa wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo fọ́nráń náà, wọn yóò sì tọ́ka sí àwọn àpẹẹrẹ ọdún ìbílẹ̀ tí wọ́n mọ̀ tẹ́lẹ̀.

Learning Point: Àpẹẹrẹ ọdún ìbílẹ̀

Step 4: Ìwúlò Ọdún Ìbílẹ̀

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìjíròrò/Ìbéèrè

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí ìjíròrò lórí àwọn ìwúlò ọdún ìbílẹ̀ láwùjọ Yorùbá. Yóò béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bí ọdún ìbílẹ̀ ṣe ń ran àwùjọ lọ́wọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìjíròrò, wọn yóò sì sọ àwọn ìwúlò ọdún ìbílẹ̀ tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìwúlò ọdún ìbílẹ̀

Step 5: Àwọn Ohun-Èlò Fún Ọdún Ìbílẹ̀

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn/Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fi àwọn ohun-èlò ọdún ìbílẹ̀ gidi hàn (bíi obì, orógbó, àtààre) tàbí àwòrán wọn. Yóò ṣàlàyé ìwúlò ohun kọ̀ọ̀kan.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo àwọn ohun èlò náà, wọn yóò sì dárúkọ àwọn ohun èlò tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ohun-èlò ọdún ìbílẹ̀

Step 6: Ìṣe Àmúlò Ohun-Èlò Fún Ìwúre

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìfihàn/Ìṣe Àkẹ́kọ̀ọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àfihàn bí a ṣe ń lo obì, orógbó, àtààre fún ìwúre ní ṣókí. Yóò sì pe akẹ́kọ̀ọ́ kan tàbí méjì láti gbìyànjú rẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò wo bí olùkọ́ ṣe ń ṣe àfihàn, àwọn kan yóò sì gbìyànjú láti ṣe é.

Learning Point: Lilo ohun-èlò ìwúre

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìtumọ̀ ọdún ìbílẹ̀?
2. Sọ àwọn ànímọ́ méjì (2) ọdún ìbílẹ̀.
3. Darúkọ àpẹẹrẹ ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá mẹ́ta (3).
4. Sọ ìwúlò ọdún ìbílẹ̀ méjì (2) láwùjọ Yorùbá.
5. Darúkọ ohun-èlò ọdún ìbílẹ̀ méjì (2) tí o mọ̀.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Òye ọdún ìbílẹ̀

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì tí ó wà lórí pátákó sí inú ìwé wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà sí inú ìwé wọn dáadáa.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún fi ìdí ẹ̀kọ́ náà múlẹ̀ nípa ṣíṣe àkópọ̀ àwọn kókó pàtàkì. Yóò gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa fi àṣà àti ìṣe Yorùbá yangàn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọn yóò sì dúpẹ́ lọ́wọ́ olùkọ́.

Learning Point: Ìparí àti àkópọ̀ ẹ̀kọ́

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Ẹ ṣe ìwádìí nípa ọdún ìbílẹ̀ kan tí ó gbajúmọ̀ ní agbègbè yín. Ẹ kọ orúkọ rẹ̀, ìgbà tí wọ́n máa ń ṣe é, àwọn ohun èlò tí wọ́n máa ń lò, àti ìwúlò rẹ̀ sí àwùjọ.

1. Orúkọ ọdún ìbílẹ̀:
2. Ìgbà tí wọ́n máa ń ṣe é:
3. Àwọn ohun èlò tí wọ́n máa ń lò:
4. Ìwúlò rẹ̀ sí àwùjọ:

Lesson Keywords

• Ọdún ìbílẹ̀ – Ayẹyẹ àtijọ́ tí a ti jogún láti ọ̀dọ̀ àwọn baba ńlá.
• Àṣà – Ìṣe àti ìgbésí ayé ìran kan.
• Òrìṣà – Àwọn òrìṣà tí Yorùbá ń bọ.
• Ìwúre – Ìgbàdúrà tàbí ìbẹ̀bẹ̀ fún àṣeyọrí.
• Obì – Èso tí a máa ń lò fún ìwúre tàbí ìbọ.
• Orógbó – Èso tí a máa ń lò fún ìwúre tàbí ìbọ.
• Àtààre – Èso tí a máa ń lò fún ìwúre tàbí ìbọ.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì mọ̀ dáadáa, olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì ní èdè tó rọrùn, yóò sì lo àwòrán púpọ̀. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó yá gbogbo nǹkan, olùkọ́ yóò fún wọn ní iṣẹ́ ìwádìí síwájú sí i nípa àwọn ọdún ìbílẹ̀ mìíràn tàbí àwọn ìtàn tó so wọ́n pọ̀.

Suggested Lesson Videos

Fún àwọn fọ́nráń lórí ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá, ẹ wá a lórí YouTube pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí: “Yoruba traditional festivals”, “Odun Ibilẹ Yoruba”, “Yoruba culture and traditions”.

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́, rí i dájú pé o ti múra àwọn ohun èlò ìkọ́ni tó yẹ sílẹ̀, bíi fọ́nráń, àwọn àwòrán, àti àwọn ohun èlò ìbílẹ̀ gidi bíi obì, orógbó, àtààre. Bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà pẹ̀lú ìbéèrè láti mú ìfẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dìde. Ṣàlàyé ìtumọ̀ àti àwọn ànímọ́ ọdún ìbílẹ̀ dáadáa, lẹ́yìn náà ni kí o tọ́ka sí àwọn àpẹẹrẹ lóríṣiríṣi. Jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kópa nínú ìjíròrò lórí ìwúlò ọdún ìbílẹ̀. Nígbà tí o bá ń kọ́ wọn nípa àwọn ohun èlò ìbílẹ̀, ṣe àfihàn bí a ṣe ń lò wọ́n fún ìwúre. Ṣe àyẹ̀wò òye àwọn akẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú àwọn ìbéèrè tí ó wà nínú ìgbésẹ̀ keje. Rí i dájú pé wọ́n kọ àkọsílẹ̀ sílẹ̀ dáadáa ní ìgbésẹ̀ kẹjọ. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì gbọ́ dáadáa ní àfikún àlàyé àti àwòrán, fún àwọn tó yá gbogbo nǹkan ní iṣẹ́ ìwádìí síwájú sí i. Gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti bọ̀wọ̀ fún àṣà àti ìṣe Yorùbá.