Àṣà, Òyún Nínú Àti Ìtọ́jú Aláboyún for JSS 1

Class: Junior Secondary School 1 (JSS 1 / JS1)
Term: 3rd Term
Week: 7
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: Àṣà
Previous Lesson: Òǹkà, Ọ̀kànléLọ́gọ́rùn-Ún Dẹ́ Àádọ́jọ.
Topic: ÀṢÀ: Òyún Nínú Àti Ìtọ́jú Aláboyún
Subject Matter: Ìgbàgbọ́ Yorùbá nípa oyun, ohun tí abiyamọ yẹ ki o ṣe, ìtọ́jú aboyún, ohun tí a lè gbà dènà ibàjẹ́ oyun, iṣẹ́ ìranwọ́ fún alaboyún, àṣà ìtọ́jú alaboyún

Specific Objectives

Láìpẹ́ sí ìparí ẹ̀kọ́ náà, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yẹ kí ó lè:

Cognitive Domain:

• Mọ ìgbàgbọ́ Yorùbá nípa oyun.
• Tọ́ka sí ohun tí abiyamọ yẹ kí ó ṣe nígbà oyún.

Affective Domain:

• Mọ ìwúlò ìtọ́jú àwọn aláboyún.
• Fi iyì fún àwọn àṣà ìtọ́jú aláboyún.

Psychomotor Domain:

• Kó àwọn ọ̀nà ìtọ́jú aláboyún jọ.
• Ṣàlàyé àwọn iṣẹ́ ìranwọ́ àti sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìgbàgbọ́ àṣà nípa oyún.

Social Domain:

• Kópa nínú ìjíròrò nípa ìtọ́jú tí àwùjọ ń fún àwọn aláboyún.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 9 Years Basic Education Curriculum
• State Unified Scheme of Work
• Ìwé Yorùbá Titun fún Junior Secondary School 1.

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwọn àwòrán nípa ìlera.
• Ìwé àṣà Yorùbá.
• Àwọn àtẹ.
• Àwọn káàdì ìjíròrò.

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àwọn àṣà àti ìgbàgbọ́ Yorùbá nípa oyún. Ó tún kọ́ wọn nípa bí wọ́n ṣe lè tọ́jú aláboyún nínú àwùjọ wọn àti láti fi iyì fún ìwà yìí.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa àṣà Yorùbá àti ipò ìdílé.

Lesson Content/Board Summary

ÀṢÀ: Òyún Nínú Àti Ìtọ́jú Aláboyún

Ìgbàgbọ́ Yorùbá nípa Oyún

Ní ilẹ̀ Yorùbá, oyún jẹ́ ohun tí ó ṣe pàtàkì pupọ, tí ó sì ní ìgbàgbọ́ àti àṣà tirẹ̀. A gbà pé oyún jẹ́ ọ̀rọ̀ ọlọ́run, ìbùkún, àti ohun tí ó máa ń mú orúkọ ìdílé gbòòrò.

Àwọn ìgbàgbọ́ Yorùbá kan nípa oyún:

• A gbà pé ọmọ tí ó wà nínú oyún jẹ́ ẹ̀bùn láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run.
• Àwọn aláboyún gbọ́dọ̀ ṣọ́ra fún àwọn ohun tí ó lè ṣe oyún níṣe bíi àwọn oògùn àti ìwà burúkú.
• A gbà pé ohun tí aláboyún bá rí, tí ó bá sì wá fẹ́ jẹ, tí kò bá rí jẹ́, ó lè ní ipa burúkú lórí ọmọ náà.

Ohun Tí Abiyamọ Yẹ Kí Ó Ṣe Nígbà Oyún

Láti ríi dájú pé oyún náà lọ déédéé, àwọn ohun kan wà tí abiyamọ yẹ kí ó ṣe:

• Jẹun dáadáa, àwọn oúnjẹ tí ó ní èròjà ara bíi ewébe, èso àti ẹran.
• Mú omi tó pọ̀.
• Ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ nípa ìlera pẹ̀lú dókítà tàbí nọ́ọ̀sì déédéé.
• Máa sinmi dáadáa.
• Yẹra fún wàhálà tàbí ìdààmú ọkàn.
• Yẹra fún àwọn ohun tí ó lè pani lára bíi sìgá mímu, ọtí lílò àti oògùn olóró.

Ìtọ́jú Aboyún

Ìtọ́jú aboyún kò kan ìyá nìkan, ó tún kan gbogbo ìdílé àti àwùjọ pẹ̀lú. Ìtọ́jú tí ó dára máa ń jẹ́ kí ìyá àti ọmọ ní ìlera tó dára.

Àwọn ọ̀nà ìtọ́jú aboyún:

• Mú àwọn oògùn tí dókítà fúnni lọ déédéé.
• Ṣe àyẹ̀wò ìlera déédéé ní ilé ìwòsàn.
• Wẹ̀ dáadáa, kí ó sì wọ aṣọ mímọ́.
• Gba ìtìlẹyìn láti ọ̀dọ̀ ọkọ àti ìdílé.

Ohun Tí A Lè Gbà Dènà Ìbàjẹ́ Oyun

Àwọn ohun kan wà tí a gbọ́dọ̀ yẹra fún tàbí tí a gbọ́dọ̀ ṣe láti dènà ìbàjẹ́ oyún:

• Yẹra fún àwọn ìwà burúkú bíi jíjà, ìdámù àti ìjàkadì.
• Má ṣe gbé ohun tó wúwo.
• Yẹra fún àwọn oúnjẹ kan tí àṣà kà léèwọ̀ tàbí tí kò dára fún oyún.
• Gbádùn ìtọ́jú ìbílẹ̀ tí ó bá jẹ́ èyí tí kò léwu.

Iṣẹ́ Ìranwọ́ Fún Aláboyún

Gbogbo àwọn tí ó yí aláboyún ká gbọ́dọ̀ fi gbogbo ipá ran an lọ́wọ́:

• Ọkọ yẹ kí ó máa ran aya rẹ̀ lọ́wọ́ nínú iṣẹ́ ilé.
• Àwọn ẹbí àti ọ̀rẹ́ yẹ kí ó máa bẹ aláboyún wò, kí wọ́n sì máa fún un ní ìgboyà.
• Àwùjọ yẹ kí ó máa tọ́jú àwọn aláboyún tí kò ní ẹni tó ń tọ́jú wọn.
• Fún un ní owó tàbí àwọn ohun èlò tí ó nílò.

Àṣà Ìtọ́jú Aláboyún

Àwọn àṣà ìtọ́jú aláboyún ní ilẹ̀ Yorùbá pẹlu àwọn ìgbàgbọ́ àti àwọn ìṣe kan tí ó dá lórí ìtọ́jú ìlera àti ààbò ìyá àti ọmọ. Àwọn wọ̀nyí ni àṣà tí a ti jogún láti ọdọ̀ àwọn baba ńlá wa.

• Wíwọ àwọn òògùn ìbílẹ̀ kan fún ààbò oyún.
• Yíyẹra fún àwọn ibi àti ìwà kan.
• Ṣíṣe àwọn ìpàdé ìdílé fún ìtìlẹyìn.
• Mímú omi àdúrà tàbí ṣíṣe àdúrà fún oyún.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Olùkọ́ bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà pẹ̀lú bíbèèrè nípa bí a ṣe ń tọ́jú aláboyún nínú àwùjọ wọn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n sì sọ ohun tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rántí ìmọ̀ àtijọ́ wọn nípa oyún àti ìtọ́jú rẹ̀.

Step 2: Ìgbàgbọ́ Yorùbá nípa Oyún

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Discussion
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé àwọn ìgbàgbọ́ Yorùbá nípa oyún, ó sì darí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti jíròrò lórí rẹ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kópa nínú ìjíròrò náà, wọ́n sì sọ àwọn ìgbàgbọ́ mìíràn tí wọ́n mọ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àwọn ìgbàgbọ́ àṣà nípa oyún.

Step 3: Ohun Tí Abiyamọ Yẹ Kí Ó Ṣe Nígbà Oyún

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Elaboration/Listing
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé àwọn ohun tí abiyamọ yẹ kí ó ṣe nígbà oyún, ó sì kọ wọ́n sórí pátákó.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tún dárúkọ àwọn ohun mìíràn tí wọ́n gbọ́, wọ́n sì kọ wọ́n sí inú ìwé wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tọ́ka sí àwọn iṣẹ́ tí abiyamọ yẹ kí ó ṣe.

Step 4: Ìtọ́jú Aboyún

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Contribution
Teacher’s Activity: Olùkọ́ ṣàlàyé àwọn ọ̀nà gbogbogbòò láti tọ́jú aboyún, ó sì fi àwòrán hàn.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ àwọn ọ̀nà ìtọ́jú mìíràn tí wọ́n mọ̀ láti àwùjọ wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ àwọn ọ̀nà ìtọ́jú aboyún.

Step 5: Ohun Tí A Lè Gbà Dènà Ìbàjẹ́ Oyun

Time: 6 minutes
Teaching Skill: Guidance/Discussion
Teacher’s Activity: Olùkọ́ darí ìjíròrò lórí bí a ṣe lè dènà ìbàjẹ́ oyún, ó sì tọ́ka sí àwọn ohun tí a kà léèwọ̀.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ jíròrò lórí àwọn ewu àti bí a ṣe lè yẹra fún wọn.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ ohun tí a lè ṣe láti dènà ìbàjẹ́ oyún.

Step 6: Iṣẹ́ Ìranwọ́ Fún Aláboyún

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Brainstorming/Listing
Teacher’s Activity: Olùkọ́ béèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn iṣẹ́ ìranwọ́ tí ìdílé àti àwùjọ lè fún aláboyún.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dárúkọ àwọn ọ̀nà ìranwọ́ oríṣiríṣi.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí àwùjọ ṣe lè ran aláboyún lọ́wọ́.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Dárúkọ àwọn ìgbàgbọ́ Yorùbá méjì nípa oyún.
2. Sọ ohun méjì tí abiyamọ yẹ kí ó ṣe nígbà oyún.
3. Ṣàlàyé ọ̀nà méjì tí a fi ń tọ́jú aláboyún.
4. Nípa ti rẹ, báwo ni àwùjọ ṣe lè ran aláboyún lọ́wọ́?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 3 minutes
Teaching Skill: Summarization/Assignment
Teacher’s Activity: Olùkọ́ tún ṣe àtúnyẹ̀wò àwọn kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ náà, ó sì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní iṣẹ́ àṣekúdàá.
Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ iṣẹ́ àṣekúdàá náà sílẹ̀.
Learning Point: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rántí àwọn kókó pàtàkì ẹ̀kọ́ náà.

Lesson Keywords

• Òyún – Pregnancy
• Aláboyún – Pregnant woman
• Ìtọ́jú – Care
• Àṣà – Culture/Tradition
• Abiyamọ – Mother (especially pregnant or nursing)
• Ìgbàgbọ́ – Belief

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n gbọ́yé yíyára, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn ìbéèrè tó jinlẹ̀ síi nípa ipa àwọn àṣà òde òní lórí ìtọ́jú oyún. Fún àwọn tí wọ́n nílò àtìlẹyìn síi, olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé àwọn kókó pàtàkì pẹ̀lú àwọn àwòrán àti àpẹẹrẹ tó rọrùn.

Note for teachers using this lesson plan

Olùkọ́ yẹ kí ó ríi dájú pé ó lo àwọn àwòrán àti àtẹ tó yẹ láti mú kí ẹ̀kọ́ náà dùn mọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Ó tún yẹ kí ó gbani níyànjú láti tẹnu mọ́ ìtọ́jú aláboyún láti ìwòye àṣà àti ìlera òde òní.